II UKN 147/98

Wyrok z dnia 29 lipca 1998 r.

II UKN 147/98

Pobieranie renty rodzinnej od dwóch organów rentowych, mimo prawid-

łowego pouczenia o prawie jej pobierania tylko od jednego organu, stanowi

przesłankę do żądania zwrotu jednej z tych rent, jako nienależnie pobranego

świadczenia (art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrze-

niu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Barbara Wagner, Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 1998 r. sprawy z wniosku Te-

resy W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o zwrot

niezależnie pobranego świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku

Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 6

listopada 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wnioskodawczyni Teresa W. odwołała się od dwu decyzji Zakładu Ubezpie-

czeń Społecznych-Oddziału w G. z dnia 4 listopada 1996 r. o wstrzymaniu wypłaty

renty rodzinnej po zmarłym w dniu 1 kwietnia 1992 r. Zbigniewie W. oraz z dnia 10

grudnia 1996 r., zobowiązującej wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranych

świadczeń od 1 listopada 1993 r. do 31 października 1996 r., to jest za okres 3 lat, w

kwocie 14.492,16 zł. Sąd Wojewódzki w Gdańsku-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych z siedzibą w Gdyni oddalił odwołanie i ustalił, że wnioskodawczyni składa-

jąc do pozwanego organu rentowego wniosek o rentę rodzinną po zmarłym mężu,

nie podała informacji, iż pobiera rentę rodzinną z Wojskowego Biura Emerytalnego i

w okresie od 1 września 1992 r. do 31 października 1996 r. pobierała jednocześnie

2

świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i z Wojskowego Biura Emerytal-

nego w G. Wnioskodawczyni była pouczona o obowiązku zawiadomienia organu

rentowego o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do renty, czego nie

uczyniła do dnia wydania decyzji wstrzymującej prawo do świadczeń. Zgodnie z treś-

cią art. 69 i 71 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pra-

cowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w razie zbiegu u jednej osoby

prawa do dwóch rent, wypłaca się jedynie z tych świadczeń - wyższe lub wybrane

przez zainteresowanego.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem

z dnia 6 listopada 1997 r. oddalił apelację wnioskodawczyni, podzielając stanowisko

Sądu I instancji. Sąd Apelacyjny uznał, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy,

zaniedbanie wnioskodawczyni powiadomienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o

pobieraniu renty rodzinnej z Wojskowego Biura Emerytalnego stanowi świadome

wprowadzenie organu rentowego w błąd, co uzasadniało zastosowanie art. 106 ust.

2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p.

Pełnomocnik wnioskodawczyni zaskarżył kasacją powyższy wyrok, zarzucając

naruszenie art. 106 ustawy o z.e.p. przez błędną wykładnię oraz niewyjaśnienie

wszystkich spornych okoliczności. Następnie w piśmie z 1 lipca 1998 r. drugi pełno-

mocnik wnioskodawczyni uzupełnił kasację, wskazując jako jej podstawę również art.

393

1

KPC pkt 2 i zarzucając naruszenie art. 210 § 2, 232, 239 oraz 328 § 2 KPC.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja wnioskodawczyni podlegała rozpoznaniu w zakresie zarzutów przeds-

tawionych w piśmie z dnia 3 lutego 1998 r. Zgodnie z art. 393

4

KPC kasację wnosi

się w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej i Sąd

Najwyższy rozpoznaje sprawę tylko w granicach określonych w takiej kasacji (art.

393

11

KPC), nie jest natomiast dopuszczalne uzupełnienie kasacji po terminie

zakreślonym do jej wniesienia.

Kasacja wnioskodawczyni nie jest zasadna. Stosownie do art. 106 ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U.

Nr 40, poz. 267 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia, jest obo-

wiązana do ich zwrotu. Zgodnie z tym przepisem świadczenie ma charakter niena-

leżnego, jeśli organ rentowy albo w ogóle nie był zobowiązany do wypłaty świadcze-

3

nia, albo gdy początkowo istniejące zobowiązanie z biegiem czasu ustało lub uległo

zmianie, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich

pobierania. W punkcie 2 ustępu 2 cytowanego przepisu za nienależnie pobrane

świadczenie uważa się również świadczenia, które zostały przyznane lub wypłacone

na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych wypadkach

świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.

Z dołączonych do akt sprawy akt rentowych wnioskodawczyni wynika, iż

wnioskodawczyni, składając wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyz-

nanie renty rodzinnej dla córki w dniu 16 września 1992 r., jak i we wniosku o rentę

rodzinną dla siebie, złożonym w dniu 29 grudnia 1994 r., nie podała informacji, iż

osiąga dochód z tytułu pobierania renty rodzinnej z Wojskowego Biura Emerytal-

nego. Sąd Apelacyjny trafnie podkreślił, że wnioskodawczyni nie zareagowała rów-

nież wówczas, gdy otrzymała, jako opiekunka, decyzję o przyznaniu renty rodzinnej

dla córki, jak i dla siebie, pomimo faktu, iż w obu tych decyzjach była powiadomiona

o obowiązku zawiadamiania organu rentowego o pobieraniu świadczeń z innej ins-

tytucji rentowej. Pouczenie o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie

prawa do świadczeń było zgodne z obowiązującymi przepisami i dokładnie wskazy-

wało, że osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia, jest zobowiązana do ich

zwrotu. W takich okolicznościach jest oczywiste, że wnioskodawczyni była pouczona

o prawie do pobierania renty rodzinnej na siebie i na córkę tylko z jednego organu

rentowego i zatajenie otrzymywania takiej renty z Wojskowego Biura Emerytalnego

stanowi przesłankę z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o z.e.p. do żądania zwrotu

nienależnie pobranych przez wnioskodawczynię świadczeń za okres trzech lat.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 393

12

KPC Sąd Najwyższy

orzekł, jak w sentencji.

========================================