I PKN 227/98

Wyrok z dnia 6 sierpnia 1998 r.

I PKN 227/98

1. Radca prawny miał prawo do dodatkowego wynagrodzenia określo-

nego w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierp-

nia 1992 r. w sprawie dodatkowego wynagrodzenia radców prawnych (Dz.U. Nr

64, poz. 326) tylko w przypadku prowadzenia procesu sądowego zakończone-

go wyrokiem zasądzającym roszczenie lub zawarciem w tym przedmiocie

ugody sądowej.

2. Zmiana zasad nabycia prawa do nagrody jubileuszowej wynikających

z zakładowego układu zbiorowego pracy (zakładowego regulaminu wynagra-

dzania) na niekorzyść pracownika, po wejściu w życie ustawy z dnia 29 wrześ-

nia 1994 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw

(Dz.U. Nr 113, poz. 547 ze zm.), wymagała dokonania wypowiedzenia warun-

ków płacy (art. 241

13

§ 2 KP).

Przewodniczący SSN: Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Józef Iwulski (spra-

wozdawca), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 1998 r. sprawy z powódz-

twa Danuty D. przeciwko Przedsiębiorstwu Handlu Zagranicznego "C." Spółce z o.o.

w W. o wynagrodzenie i odszkodowanie, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu

Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 15

stycznia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Danuta D. wniosła o zasądzenie od pozwanego Przedsiębiorstwa

Handlu Zagranicznego "C." Spółki z o.o. w W. kwoty 4 800 zł z tytułu nagrody jubi-

leuszowej, zasądzenia odszkodowania z tytułu niezasadnego rozwiązania z nią

- 2 -

umowy o pracę, a także zasądzenia kwoty 9 623 dolarów tytułem dodatkowego wy-

nagrodzenia od zapłaconej stronie pozwanej kwoty w związku z pozwem wniesio-

nym przez powódkę do Sądu Arbitrażowego w Taszkiencie.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, wyro-

kiem z dnia 29 września 1997 r. [...] oddalił powództwo w całości. Sąd Wojewódzki

ustalił, że powódka została zatrudniona u pozwanego na stanowisku radcy prawne-

go w dniu 15 listopada 1994 r. Umowa uległa rozwiązaniu z dniem 31 lipca 1996 r.

na skutek wypowiedzenia jej przez pracodawcę. Oświadczenie o wypowiedzeniu

umowy o pracę zawierało pouczenie o sposobie i terminie odwołania do Sądu, a

powódka otrzymała je w dniu 13 czerwca 1996 r. Sąd Wojewódzki ustalił nadto, że

20-letni staż pracy powódka osiągnęła w dniu 16 marca 1996 r. Strona pozwana

odmówiła jednak wypłaty nagrody jubileuszowej wskazując, że zgodnie z treścią

obowiązującego u niej regulaminu, nagroda jubileuszowa przysługuje pod warun-

kiem przepracowania u pozwanego co najmniej 2 lat. Powódka nie spełniła tego wa-

runku. Według ustaleń Sądu Wojewódzkiego w styczniu 1996 r. powódka i inni pra-

cownicy strony pozwanej otrzymali instrukcję wyjazdową do Uzbekistanu z polece-

niem złożenia ostatecznego żądania zapłaty i wyegzekwowania należności za dos-

tawy ziemniaków, a w przypadku niemożliwości wyegzekwowania - zorganizowania

posiedzenia pojednawczego w Wyższym Sądzie Gospodarczym dla miasta T. lub

złożenia pozwu. Sąd Wojewódzki ustalił, że uczestnicy wyjazdu prowadzili rozmowy

z wyższymi urzędnikami MON Uzbekistanu, doręczyli dokument "pretensji" w ra-

mach postępowania przedprocesowego, a także złożyli w Wyższym Sądzie Arbitra-

żowym Uzbekistanu pozew z 6 lutego 1996 r. Postępowanie sądowe nie toczyło się

jednak, bowiem "C." nie uiścił wymaganego wpisu sądowego. Należność pozwanego

została zaspokojona w wyniku pertraktacji prowadzonych między Ministrami

Finansów Rzeczypospolitej Polskiej i U Uzbekistanem.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Wojewódzki stwierdził, że roszczenie

o odszkodowanie w związku z niezasadnym rozwiązaniem stosunku pracy powódka

wniosła po upływie terminu. Oświadczenie o wypowiedzeniu otrzymała bowiem w

dniu 13 czerwca 1996 r., a roszczenie o odszkodowanie zgłosiła dopiero w dniu 25

listopada 1996 r. Sąd Wojewódzki uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia

wniosku powódki o przywrócenie terminu, bowiem nie wskazała ona żadnych przy-

- 3 -

czyn usprawiedliwiających jego przekroczenie. Pertraktacje prowadzone ze stroną

pozwaną w sprawie zmiany trybu rozwiązania umowy o pracę nie stanowiły bowiem

przeszkody do złożenia pozwu. Sąd Wojewódzki oddalił więc roszczenie powódki o

odszkodowanie z tej przyczyny. Za niezasadne Sąd Wojewódzki uznał również

roszczenie o nagrodę jubileuszową za 20 lat pracy. Wskazał, że zgodnie z regula-

minem, jaki obowiązywał u pozwanego w dacie uzyskania przez powódkę 20-letnie-

go stażu pracy, prawo do nagrody jubileuszowej uzależnione było od przepracowa-

nia u pozwanego co najmniej 2 lat. Powódka warunku tego nie spełniała, bowiem

była zatrudniona u pozwanego od 15 listopada 1994 r. do 31 lipca 1996 r. Zdaniem

Sądu Wojewódzkiego bezzasadne jest również roszczenie powódki o dodatkowe

wynagrodzenie. Sąd Wojewódzki wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 sierpnia 1992 r. w sprawie dodatkowego

wynagrodzenia radców prawnych (Dz.U. Nr 64, poz. 326) dodatkowe wynagrodzenie

przysługuje radcy prawnemu, który prowadzi postępowanie przed sądem przeciwko

podmiotowi mającemu siedzibę za granicą. Czynności, jakie wykonywała powódka w

Uzbekistanie, w tym złożenie pozwu, były jedynie czynnościami zleconymi w ramach

wiążącego strony stosunku pracy. Postępowanie sądowe w tej sprawie w ogóle się

nie toczyło. W takiej sytuacji powódce nie przysługuje prawo do dodatkowego

wynagrodzenia.

Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 stycznia 1998 r. [...] oddalił

apelację powódki. Sąd Apelacyjny uznał, że nie ma żadnych podstaw do stwierdze-

nia, aby w sprawie zachodziła sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebra-

nego materiału dowodowego. Sąd Apelacyjny nie stwierdził też naruszenia prawa

materialnego ani żadnych uchybień procesowych, które miałyby wpływ na treść wy-

roku. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że

roszczenie o odszkodowanie w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę powódka

wniosła po upływie terminu. Nie ma bowiem żadnych podstaw do stwierdzenia, że

umowa o pracę zawarta między powódką, a pozwaną rozwiązała się za porozu-

mieniem stron. Po odebraniu oświadczenia pozwanego o wypowiedzeniu umowy o

pracę powódka zwróciła się do pracodawcy o rozwiązanie stosunku pracy za po-

rozumieniem stron z dniem 31 sierpnia 1996 r. W odpowiedzi pozwany poinformo-

wał, że może zgodzić się na samą zmianę sposobu rozwiązania stosunku pracy, ale

- 4 -

termin jego ustania pozostanie bez zmian, tj. 31 lipca 1996 r. Pracodawca prosił po-

wódkę o zajęcie stanowiska, co do tej propozycji w terminie do dnia 20 czerwca

1996 r. Powódka na propozycję pozwanego nie odpowiedziała. W tej sytuacji nie

można uznać, że do rozwiązania stosunku pracy doszło na mocy porozumienia

stron. Zastosowanie takiego trybu ustania stosunku pracy wymaga bowiem zgod-

nych oświadczeń woli stron co do wszystkich elementów, tj. nie tylko określenia sa-

mego trybu rozwiązania umowy o pracę, ale również daty, z jaką to rozwiązanie nas-

tąpi. Pismo powódki z dnia 14 czerwca 1996 r. i pismo pozwanego z dnia 17

czerwca 1996 r. można więc traktować jedynie jako propozycję rozwiązania stosun-

ku pracy w określonym trybie i ze wskazanymi przez strony datami. Ponieważ strony

nie były zgodne co do daty z jaką umowa o pracę miałaby się rozwiązać, to należy

stwierdzić, iż nie doszło między nimi do porozumienia w przedmiocie rozwiązania

stosunku pracy. W takiej sytuacji wiążące pozostawało oświadczenie woli praco-

dawcy o wypowiedzeniu powódce umowy o pracę i w związku z tym jej roszczenie o

odszkodowanie mogło się opierać tylko o art. 45 § 1 KP. Takie roszczenie o odsz-

kodowanie wnosi się, zgodnie z art. 264 § 1 KP, w terminie 7 dni od dnia doręczenia

pisma wypowiadającego umowę o pracę. Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o

pracę powódka otrzymała w dniu 14 czerwca 1996 r. Pismo o wypowiedzeniu

umowy o pracę zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie odwołania do

sądu. Roszczenie o odszkodowanie powódka zgłosiła dopiero w dniu 25 listopada

1996 r., a więc znacznie po upływie terminu. Nie można bowiem uznać, aby pozew

złożony w dniu 26 czerwca 1996 r. stanowił odwołanie od wypowiedzenia umowy o

pracę. Powódka wniosła w nim o ustalenie terminu rozwiązania umowy o pracę, a

więc nie kwestionowała samego faktu jej rozwiązania. Niezależnie od tego Sąd

Apelacyjny zauważył, że nawet ten pozew złożony był już po upływie terminu. Ter-

min do wniesienia odwołania upływał bowiem powódce w dniu 21 czerwca 1996 r., a

pozew nadała w urzędzie pocztowym w dniu 26 czerwca 1997 r. Sąd Apelacyjny

podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie ma podstaw, aby po myśli art.

265 § 1 KP uwzględnić wniosek powódki o przywrócenie terminu do złożenia odwo-

łania. Pertraktacje, jakie prowadziła z pozwanym w przedmiocie zmiany trybu usta-

nia stosunku pracy nie stanowią bowiem niezawinionej przez nią przeszkody w do-

trzymaniu terminu do złożenia odwołania. Nadto, pertraktacje z pozwanym powódka

- 5 -

zakończyła w dniu 20 czerwca 1996 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożyła

dopiero w dniu 2 grudnia 1996 r., a więc znacznie po upływie terminu wynikającego

z art. 265 § 2 KP. Termin 7-dniowy do złożenia odwołania od wypowiedzenia umowy

o pracę jest terminem prawa materialnego co znaczy, że jego przekroczenie powo-

duje konieczność oddalenia powództwa o odszkodowanie.

Sąd Apelacyjny uznał, że prawidłowo zostało także oddalone powództwo w

zakresie żądania zasądzenia nagrody jubileuszowej. Źródłem prawa do tej nagrody

są przepisy zakładowe w postaci regulaminu wynagradzania bądź układów zbioro-

wych pracy. Prawo do nagrody jubileuszowej nabywa ten pracownik, który w dacie

osiągnięcia określonego stażu pracy spełnia warunki przewidziane w regulaminie.

Prawo do nagrody jubileuszowej nie stanowi "jednego z warunków umowy o pracę",

a więc zmiana zasad przyznawania tej nagrody nie wymaga wypowiedzenia warun-

ków indywidualnych umów o pracę. W dacie osiągnięcia przez powódkę 20-letniego

stażu pracy (16 marca 1996 r.) obowiązywał regulamin, zgodnie z którym warunkiem

koniecznym do uzyskania prawa do nagrody jubileuszowej było przepracowanie u

pozwanego co najmniej 2 lat. Regulamin ten jako załącznik Nr 4 do regulaminu

wynagradzania został opracowany przez zarząd pozwanej i zatwierdzony jego

uchwałą z dnia 23 stycznia 1996 r. U pozwanego nie działa żadna zakładowa orga-

nizacja związkowa, a więc pozwany nie ma obowiązku uzgadniania regulaminu ze

związkami zawodowymi. Powódka nie spełniła warunku dwuletniego zatrudnienia u

pozwanego, bowiem pracowała od 15 listopada 1994 r. do 31 lipca 1996 r. Niemoż-

liwy do przyjęcia, zdaniem Sądu drugiej instancji, jest pogląd, że prawo do nagrody

jubileuszowej powinno być oceniane według tej treści regulaminu, jaka obowiązy-

wała w dacie podjęcia przez powódkę pracy u pozwanego. To czy, pracownik speł-

nia warunki do uzyskania nagrody jubileuszowej może być bowiem ocenione dopiero

wówczas, gdy pracownik osiągnie określony staż pracy. Wcześniej niż 16 marca

1996 r. powódka nie mogła się w ogóle domagać nagrody jubileuszowej, bowiem

dopiero z tym dniem osiągnęła 20-letni staż pracy. W tej dacie obowiązywał zaś re-

gulamin, zgodnie z którym powódce prawo do nagrody jubileuszowej nie przysługi-

wało.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, trafnie Sąd Wojewódzki rozstrzygnął również

o niezasadności roszczeń powódki o dodatkowe wynagrodzenie radcy prawnego.

- 6 -

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18

sierpnia 1992 r. wynagrodzenie w wysokości 1,5% wartości roszczenia, uzyskanego

dla jednostki zastępowanej, przysługuje radcy prawnemu, który prowadził proces

sądowy ze stroną mającą siedzibę za granicą. Prawidłowe jest stanowisko Sądu

Wojewódzkiego, że prowadzenie procesu sądowego oznacza występowanie w imie-

niu pracodawcy w oparciu o pełnomocnictwo w konkretnym postępowaniu sądowym

czy arbitrażowym. Takie postępowanie przeciwko Ministerstwu Obrony Narodowej

Uzbekistanu w ogóle nie toczyło się i powódka nie otrzymała pełnomocnictwa poz-

wanego do prowadzenia takiego postępowania. Samo złożenie napisanego przez

powódkę pozwu nie jest prowadzeniem procesu sądowego, a jedynie czynnością

wykonywaną w ramach łączącego strony stosunku pracy. Powódka nie prowadziła

procesu sądowego przeciwko MON Uzbekistanu, a swoje należności pozwany od-

zyskał na innej drodze niż postępowanie sądowe.

Kasację od tego wyroku wniosła powódka. Zarzuciła naruszenie prawa mate-

rialnego przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 6 KC, polegające

na "bezpodstawnym i bezkrytycznym przyjęciu za udowodnione faktów, które nie

zostały przyznane przez stronę powodową i wbrew wnioskom dowodowym powoda,

czyli bez przeprowadzenia przez pozwanego ciężaru dowodów w odniesieniu do

następujących faktów":

a. nieudowodnienia prowadzenia negocjacji rządowych, w celu windykacji

należności objętych pozwem, ze skutkiem zapłaty należności przez MON Uzbekis-

tanu, przy uwzględnieniu wszystkich korzyści z wykonania polecenia służbowego i

pełnomocnictwa udzielonego powódce w zakresie dochodzenia należności przed

Sądem Arbitrażowym w Uzbekistanu;

b. nieuwzględnienia dyspozycji art. 77 § 6 KP, odnośnie do wejścia w życie

regulaminu nagród jubileuszowych zatwierdzonego uchwałą [...] z dnia 23 stycznia

1996 r. - z mocą wsteczną - bez podania go do wiadomości pracowników, co skut-

kuje nieudowodnieniem okoliczności wejścia w życie przedmiotowego regulaminu, a

zatem nie można przyjąć za udowodnione, że tak wadliwy akt zakładowy stanowił

podstawę oddalenia roszczeń powódki o zapłatę nagrody jubileuszowej;

c. naruszenia dyspozycji art. 72 KC w związku z art. 300 KP przez przyjęcie,

że umowa o pracę z powódką została skutecznie rozwiązana pomimo, że strony nie

- 7 -

doszły do porozumienia co do wszystkich postanowień, które były przedmiotem ro-

kowań; rokowania stron zostały przerwane wygaśnięciem umowy o pracę w dniu 31

lipca 1996 r.; dla sądów obu instancji nie stanowiło naruszenia zasad współżycia

społecznego odmowa ugodowego załatwienia sprawy z powódką, jedynie żądającej

jednomiesięcznego odszkodowania, pomimo że istniały przesłanki zakwestionowa-

nia wszystkich działań strony pozwanej w zakresie przyjętej procedury likwidacji zes-

połu radców prawnych, a przede wszystkim naruszenie dyspozycji art. 264 § 2 KP

przez pominięcie, że termin o zapłatę odszkodowania dla powódki zaczynał biec od

dnia wygaśnięcia umowy o pracę, tj. od dnia 31 lipca 1996 r.

Powódka zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, które mogły

mieć wpływ istotny na wynik sprawy, a w szczególności: art. 227 KPC, art. 233 KPC i

art. 224 KPC, przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych powódki złożonych na

rozprawie w dniu 9 grudnia 1996 r. w zakresie przesłuchania w charakterze świadka

członka zarządu strony pozwanej Barbary W.; wniosków ujętych pismem

procesowym z dnia 9 lipca 1997 r. o przedstawienie przez pozwanego dokumentów

będących w jego dyspozycji związanych z windykacją należności objętej roszcze-

niem o wypłatę wynagrodzenia oraz wniosków ujętych pismem przygotowawczym na

rozprawę z dnia 24 sierpnia 1997 r. dotyczących przeprowadzenia dowodu z opinii

biegłego w zakresie przyczyn wypowiedzenia umów o pracę, z uwzględnieniem zais-

tnienia okoliczności zwolnień grupowych oraz zbadania dokumentacji handlowej

związanej z należnością powódki z tytułu roszczenia o zapłatę wynagrodzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Roszczenie powódki dotyczące odszkodowania związanego z rozwiązaniem

umowy o pracę było wielokrotnie zmieniane, a jego podstawa faktyczna i prawna

nigdy nie została jednoznacznie sprecyzowana. Powódka bowiem z jednej strony

twierdzi, że umowa o pracę rozwiązała się za porozumieniem, a z drugiej strony

domaga się przywrócenia określonego w art. 264 KP terminu do złożenia pozwu.

Przepis ten tymczasem nie przewiduje żadnego terminu do dochodzenia roszczeń

dotyczących rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Kodeks pracy

zresztą w ogóle nie przewiduje żadnych typowych roszczeń dotyczących takiego

- 8 -

sposobu rozwiązania umowy o pracę. W tej sytuacji Sądy obu instancji, działając w

ramach art. 477

1

§ 1 KPC, słusznie rozpatrywały sprawę w aspekcie ewentualnego

roszczenia odszkodowawczego związanego z niezgodnym z prawem wypowiedze-

niem umowy o pracę. Prawidłowo Sądy obu instancji przyjęły, że umowa o pracę

rozwiązała się w wyniku dokonanego przez pracodawcę wypowiedzenia. Toczące

się między stronami pertraktacje, dotyczące bądź rozwiązania umowy o pracę za

porozumieniem bądź skrócenia okresu wypowiedzenia nie zostały zakończone zło-

żeniem zgodnych oświadczeń woli. Oferta powódki w tym zakresie została bowiem

przyjęta z zastrzeżeniem strony pozwanej (art. 68 KC), które nie zostało zaakcepto-

wane przez powódkę. Tym samym nie doszło do złożenia zgodnych oświadczeń woli

stron w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem ani oświadczeń

modyfikujących skutek rozwiązujący wywołany wypowiedzeniem umowy o pracę

przez stronę pozwaną. Umowa o pracę rozwiązała się więc w wyniku i na warunkach

określonych w wypowiedzeniu dokonanym przez stronę pozwaną. Wypowiedzenie

to było prawidłowe formalnie i merytorycznie oraz nie zostało zakwestionowane pod

tym względem przez powódkę. Zasady współżycia społecznego, na które powołuje

się powódka nie mogą samodzielnie stanowić podstawy roszczenia

odszkodowawczego. Słusznie Sądy obu instancji wywiodły, że ewentualne roszcze-

nie powódki o odszkodowanie w związku z niezgodym z prawem wypowiedzeniem

zostało zgłoszone po upływie terminu z art. 264 § 1 KP. Termin ten biegnie od dnia

doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę, a nie jak twierdzi powódka od

daty rozwiązania umowy o pracę. Przepis ten określa termin prawa materialnego,

którego przekroczenie powoduje oddalenie powództwa (por. uchwałę składu siedmiu

sędziów z dnia 14 marca 1986 r., III PZP 8/86, OSNCP 1986 z. 12 poz. 194).

Prawidłowo Sądy oceniły, że w sprawie nie występowały żadne okoliczności uspra-

wiedliwiające przekroczenie tego terminu i uzasadniające jego przywrócenie. Poza

prawidłowymi wywodami Sądu drugiej instancji w tym zakresie należy podkreślić, że

powódka jako radca prawny powinna zdawać sobie sprawę, że pertraktacje doty-

czące modyfikacji sposobu rozwiązania umowy o pracę nie mają wpływu na bieg

terminu do wniesienia powództwa. W tym zakresie kasacja nie powoływała się na

usprawiedliwione podstawy. Dotyczy to także zarzutów co do przepisów prawa pro-

cesowego. Zgodnie bowiem z art. 227 KPC przedmiotem dowodów są fakty mające

- 9 -

istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro w omawianym zakresie wszyst-

kie istotne okoliczności zostały wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości (w

istocie faktów tych powódka nie kwestionuje), to prowadzenie postępowania dowo-

dowego w dalszym zakresie było w tym przedmiocie zbędne.

To samo dotyczy zarzutów procesowych związanych z roszczeniem powódki

o dodatkowe wynagrodzenie radcy prawnego. Wszystkie istotne okoliczności sprawy

zostały w tym zakresie wyjaśnione w aspekcie prawidłowej wykładni § 2 roz-

porządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 sierpnia 1992 r. w sprawie

dodatkowego wynagrodzenia radców prawnych (Dz.U. Nr 64, poz. 326). Zgodnie z §

2 ust. 1 tego rozporządzenia radcy prawnemu prowadzącemu proces sądowy ze

stroną mającą siedzibę za granicą, w razie uzyskania wyniku korzystnego dla zas-

tępowanej jednostki, przyznawało się wynagrodzenie w wysokości 1,5% wartości

uzyskanego roszczenia. Przepis ten posługiwał się wieloma określeniami nieostrymi,

o wieloznacznym charakterze. Przykładowo dotyczy to zwrotu "uzyskanie ko-

rzystnego wyniku" czy "uzyskanie roszczenia". Jego brzmienie faktycznie dawało

możliwość twierdzenia, że wystarczające było jedynie wszczęcie postępowania, a

uzyskanie zapłaty nie musiało być wynikiem realizacji wyroku uwzględniającego po-

wództwo. Takie rozumowanie jest jednak nieprawidłowe w świetle wykładni całego

przepisu. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia dodatkowe wynagro-

dzenie radcy prawnego wypłacało się po uzyskaniu "zasądzonej" należności, a

zgodnie z § 2 ust. 3 jeżeli roszczenie zostało "zasądzone lub przyjęte w ugodzie

sądowej" w walucie obcej, to wynagrodzenie wypłacało się w złotych, po odpowied-

nim przeliczeniu waluty obcej. Z § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia wynikało więc w spo-

sób nie budzący wątpliwości, że "uzyskanie korzystnego wyniku" oznaczało uzyska-

nie wyroku (innego orzeczenia) zasądzającego roszczenie lub zawarcie w tym

przedmiocie ugody sądowej, a "uzyskanie roszczenia" to realizacja takiego wyroku

lub ugody. Inaczej mówiąc, radca miał prawo do dodatkowego wynagrodzenia tylko

w przypadku prowadzenia procesu sądowego zakończonego wyrokiem zasądzają-

cym roszczenie lub zawarciem w tym przedmiocie ugody sądowej, a następnie wye-

gzekwowaniem roszczenia wynikającego z takich tytułów. Ponieważ jest niesporne,

że w wyniku czynności powódki nie doszło do wydania wyroku zasądzającego na-

leżność, czy zawarcia ugody sądowej w tym przedmiocie, to roszczenie powódki

- 10 -

było bezzasadne i słusznie zostało jej powództwo w tym zakresie oddalone, a wnios-

kowane przez powódkę w tym przedmiocie dowody nie miały żadnego znaczenia dla

rozstrzygnięcia sprawy.

Nie są natomiast prawidłowe wywody Sądów obu instancji co do roszczenia o

zapłatę nagrody jubileuszowej. Rację mają Sądy, że prawo do tej nagrody nie jest

niezbędnym elementem treści stosunku pracy. Musi ona wynikać z umowy o pracę

lub przepisów prawa pracy. Nie mają jednak racji Sądy jeżeli twierdzą, że przysłu-

gująca pracownikowi nagroda jubileuszowa nie jest elementem stosunku pracy i wo-

bec tego zmiana warunków uzyskania tej nagrody nie wymaga wypowiedzenia

zmieniającego. Sąd Najwyższy wielokrotnie w tym zakresie się już wypowiadał,

stwierdzając że nagroda jubileuszowa (warunki jej uzyskania) jest elementem treści

stosunku pracy. Najwyraźniej stwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 wrześ-

nia 1995 r., I PRN 60/95 (OSNAPiUS 1996 nr 7, poz. 100), przyjmując że w razie

przejęcia zakładu pracy (art. 23

1

KP), dotychczasowa treść stosunku pracy nie ulega

zmianie, również w zakresie nabycia prawa do nagrody jubileuszowej i odprawy

rentowej; uprawnienia te, wynikające dotychczas z układu zbiorowego lub zakłado-

wego porozumienia płacowego, po przejęciu stają się elementem umowy o pracę.

Pogorszenie więc warunków uzyskania nagrody jubileuszowej wymagało zawsze

dokonania wypowiedzenia warunków płacy, chyba że przepis szczególny dopuszczał

taką zmianę bez wypowiedzenia. Takim przepisem był art. 21 ustawy z dnia 26

stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania

(jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 69, poz. 407 ze zm.). Sądy wprawdzie nie

wyjaśniły, na jakiej podstawie prawnej u strony pozwanej funkcjonował regulamin

wynagradzania, ale wszystko wskazuje, że był on wprowadzony w trybie art. 23 ust.

1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r., gdyż u strony pozwanej nie działały związki za-

wodowe. Podkreślenia jednak wymaga przede wszystkim to, że w momencie zmiany

regulaminu wynagradzania u strony pozwanej, ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. już

nie obowiązywała. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994

r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 113,

poz. 547) ustalony wcześniej regulamin wynagradzania, zachowywał moc do dnia

wejścia w życie zakładowego układu zbiorowego pracy. Jednakże zgodnie z art. 8

ust. 2 ustawy nowelizującej do zmiany tego regulaminu stosowało się odpowiednio

- 11 -

art. 241

13

§ 2 KP. Zgodnie natomiast z tym przepisem postanowienia układu mniej

korzystne dla pracowników wprowadza się w drodze wypowiedzenia pracownikom

dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podsta-

wę nawiązania stosunku pracy. Odnosząc te uwagi do sytuacji powódki należy

stwierdzić, że pogorszenie jej warunków uzyskania nagrody jubileuszowej zawsze

wymagało wypowiedzenia zmieniającego na podstawie art. 241

13

§ 2 KP lub na

podstawie ogólnej zasady art. 42 KP. Powódka jednakże w kasacji nie powołała się

na naruszenie żadnego ze wskazanych przepisów prawa materialnego. W

omawianym zakresie powódka powołała się na naruszenie art. 77 § 6 KP. Takiego

przepisu w ogóle nie ma. Przepis art. 77 KP dotyczy spółdzielczej umowy o pracę i

ma jedynie dwa paragrafy. Być może powódka zarzut sformułowała co do art. 77

2

§

6 KP, na co wskazywałoby uzasadnienie dotyczące podania regulaminu do wiado-

mości pracowników. Jednakże ten przepis z pewnością nie został naruszony, gdyż

nie miał zastosowania w sprawie, skoro nie obowiązywał jeszcze w okresie którego

dotyczy dochodzone roszczenie. Przepis ten wszedł w życie dopiero w dniu 2

czerwca 1996 r., po nowelizacji Kodeksu pracy dokonanej ustawą z dnia 2 lutego

1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr

24, poz. 110 ze zm.). Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu kasacji związany jest jej

granicami (art. 393

11

KPC) i nie mógł uwzględnić z urzędu naruszenia innych prze-

pisów, niż wskazane w kasacji. Także więc w tym zakresie kasacja nie powoływała

się na usprawiedliwione podstawy.

Wobec tego kasacja w całości podlegała oddaleniu na podstawie art. 393

12

KPC.

========================================