I PKN 294/98

Wyrok z dnia 2 września 1998 r.

I PKN 294/98

Omyłkowe powołanie w uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku

przepisu prawa materialnego, który nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia, nie

zwalnia skarżącego od wykazania zarzutu naruszenia normy prawa materialne-

go.

Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Maria Mańkowska,

Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 września 1998 r. sprawy z powódz-

twa Jadwigi R. przeciwko Powszechnej Spółdzielni Spożywców „S.” w Z. o uznanie

bezskuteczności wypowiedzenia i przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki

od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowi-

cach z dnia 26 lutego 1998 r. [...]

o d d a l i ł k a s a c j ę.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, wyro-

kiem z dnia 26 lutego 1998 r., oddalił apelację powódki Jadwigi R. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Zabrzu z dnia 10 grudnia 1997 r. [...], oddalającego po-

wództwo o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia i przywrócenie do pracy, skie-

rowane przeciwko „S.” Powszechnej Spółdzielni Spożywców w Z.

W sprawie tej ustalono, że powódka pracowała w pozwanej Spółdzielni od

dnia 9 grudnia 1976 r., ostatnio na stanowisku samodzielnego referenta w dziale

handlowym. Pismem z dnia 29 kwietnia 1997 r. pozwana rozwiązała z powódką

umowę o pracę za wypowiedzeniem, upływającym w dniu 1 lipca 1997 r., z przyczyn

ekonomicznych leżących po stronie pracodawcy. Wypowiedzenie było konsultowane

z zakładową organizacją związkową, która wyraziła zgodę na reprezentowanie inte-

2

resów powódki nie należącej do związków zawodowych, ale nie zgłosiła sprzeciwu

przeciwko jej zwolnieniu. Wcześniej powódka pełniła funkcję przewodniczącego Ko-

misji Zakładowej NSZZ „Solidarność”, ale ta związkowa struktura zakładowa została

zlikwidowana przez Zarząd Regionu Śląsko-Dąbrowskiego tego Związku wobec za-

ległości w opłacaniu składek członkowskich. Dlatego od początku 1996 r. powódka

nie kierowała już związkową komisją zakładową i brak było podstaw do przyjęcia, że

działalność związkowa była przyczyną wypowiedzenia jej umowy o pracę. Zwolnienia

pracowników wymusiły zmiany organizacyjno-ekonomiczne, powodujące znaczną

redukcję zatrudnienia, która w okresie od listopada 1996 r. do listopada 1997 r. ob-

jęła 115 osób. W dziale zatrudniającym powódkę zwolniono w tym okresie 5 pracow-

ników, w tym powódkę. Nie przyjęto nowych, a jedynie przeniesiono pracowników z

innych placówek zatrudnienia pozwanego.

Na tle dokonanych ustaleń Sąd Wojewódzki potwierdził prawidłowość stano-

wiska Sądu pierwszej instancji, że rzeczywistą przyczyną wypowiedzenia umowy o

pracę była redukcja zatrudnienia w dziale handlowym zatrudniającym powódkę. Sąd

nie dopatrzył się w zwolnieniu powódki z pracy z przyczyn ekonomicznych elemen-

tów szykany za jej działalność związkową, która ustała w 1995 r., wskazując, że poz-

wana wyczerpała tryb związkowej konsultacji wypowiedzenia powódce umowy o

pracę.

W kasacji powódki podtrzymano zarzut naruszenia prawa materialnego przez

błędną wykładnię normy art. 45 § 2 KP, polegającą na przyjęciu, że wypowiedzenie

umowy o pracę nastąpiło z przyczyn ekonomicznych, a nie z przyczyn „czysto oso-

bistych”. Twierdzenie to miał wykazać fakt przesunięcia dwóch innych pracowników

pozwanej do pracy w dziale handlowym, z którego została zwolniona powódka. Ka-

sacja zawierała również zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za

podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia, jednakże nie wyartykułowała narusze-

nia jakiegokolwiek przepisu prawa procesowego, który miałby naruszyć Sąd drugiej

instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 393

11

KPC rozpoznanie sprawy następuje w granicach kasacji,

które wytyczają podstawy kasacyjne wyartykułowane w skardze kasacyjnej. Brak

wskazania konkretnych przepisów postępowania, które miałby naruszyć Sąd drugiej

3

instancji, powoduje - według ustalonej linii orzeczniczej - związanie Sądu Najwyż-

szego ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd drugiej instancji za podstawę

wyrokowania. Z miarodajnie ustalonych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że

wypowiedzenie powódce umowy o pracę nastąpiło wyłącznie z przyczyn ekonomicz-

nych dotyczących pracodawcy i bez żadnego powiązania z działalnością związkową

powódki, prowadzoną jedynie do końca 1995 r., a przeto wypowiedzenie powódce

było uzasadnione w rozumieniu art. 45 § 1 KP w związku z art. 1 i 10 ustawy z dnia

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pra-

cownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz.U z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm., powoływanej dalej jako

ustawa o zwolnieniach z pracy).

Równocześnie niezrozumiały jest kasacyjny zarzut naruszenia art. 45 § 2 KP

„przez błędną jego interpretację” w sytuacji oddalenia apelacji powódki przez Sąd

drugiej instancji od wyroku Sądu Rejonowego oddalającego powództwo o uznanie

bezskuteczności wypowiedzenia, skoro dyspozycje art. 45 § 2 KP dopuszczają moż-

liwość alternatywnego zasądzenia odszkodowania w miejsce orzeczenia o bezsku-

teczności wypowiedzenia lub przywrócenia do pracy, jeżeli sąd pracy ustali niemoż-

liwość lub niecelowość reaktywowania stosunku pracy. Wprawdzie Sąd Rejonowy w

uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że „nie znalazł okoliczności przemawiają-

cych po myśli art. 45 § 2 KP za uznaniem zasadności roszczenia powódki”, ale od-

dalając powództwo w istocie rzeczy wyrokował na podstawie art. 45 § 1 KP (a

contrario) i bez związku z art. 45 § 2 KP. Omyłkowe lub niezrozumiałe powołanie w

uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji przepisu, który nie stanowił podstawy

merytorycznego rozstrzygnięcia, nie zwalnia skarżącego od wskazania zarzutu na-

ruszenia normy prawa materialnego, która w sprawie mogła bądź była zastosowana.

Skarga kasacyjna przysługuje bowiem od wyroku Sądu drugiej instancji i wymaga

wskazania przepisów prawa materialnego lub procesowego, które zdaniem skarżą-

cego naruszył ten Sąd. Niewyjaśnienie przez Sąd Wojewódzki podstawy prawnej

wydanego orzeczenia, spowodowane nieprzytoczeniem w uzasadnieniu zaskarżo-

nego orzeczenia jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego, który stanowił pods-

tawę wyrokowania, również nie zwalniało skarżącego od wskazania materialnopraw-

nej podstawy kasacyjnej, co jest koniecznym warunkiem uruchomienia

sprawdzającej procedury kasacyjnej.

4

W okolicznościach błędnego kasacyjnego zarzutu naruszenia przepisu, który

w sprawie nie mógł stanowić i nie stanowił podstawy wydania zaskarżonego orze-

czenia, Sąd Najwyższy jedynie zasygnalizował, że oddalenie powództwa o uznanie

bezskuteczności wypowiedzenia, a następnie oddalenie przez Sąd drugiej instancji

apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego - w zakresie zarzutu błędnej inter-

pretacji przepisów prawa materialnego - mogło być odnoszone do art. 45 § 1 KP w

związku z art. 1 i 10 ustawy o zwolnieniach z pracy, które w sprawie miały zastoso-

wanie. Jednakże przy miarodajnych i wiążących ustaleniach Sądu drugiej instancji w

rozpoznawanej sprawie i tak nie zachodziło naruszenie tych regulacji prawnych.

Z wyżej wskazanych powodów - braku wskazania podstaw kasacji - nie pod-

dawały się procedurze kasacyjnej zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twier-

dzenia o zatrudnieniu innych pracowników w tej samej grupie zawodowej, co zwol-

niona powódka, niezależnie od tego, iż z wiążących ustaleń Sądu drugiej instancji

wynikało, że fakty takie nie miały miejsca.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art.

393

12

KPC.

========================================