II UKN 187/98

Wyrok z dnia 11 września 1998 r.

II UKN 187/98

1. Do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie

ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i

okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436) inwalidztwo kombatanta powsta-

jące w związku z przymusowym pobytem lub deportacją w ZSRR nie uzasad-

niało jego prawa do renty na podstawie art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1991

r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojen-

nych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze

zm.).

2. Inwalidztwo będące następstwem zranienia doznanego przez żołnierza

armii ZSRR na terytorium Polski w 1946 r., ze względu na czas odniesienia

kontuzji, nie jest inwalidztwem wojennym w rozumieniu przepisów ustawy z

dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz

ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,

Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 września 1998 r. sprawy z wniosku

Janiny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o rentę

inwalidzką wojenną, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyj-

nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 3 grudnia 1997 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, wyrokiem

z dnia 3 grudnia 1997 r. [...] oddalił apelację Janiny K. od wyroku Sądu Wojewódz-

2

kiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 26 lutego 1997 r.

[...], oddalającego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału

w K. odmawiającej przyznania wnioskodawczyni renty inwalidy wojennego oraz renty

kombatanckiej.

Sąd ustalił, że urodzona 9 kwietnia 1925 r., Janina K. była deportowana wraz

z matką i bratem z Ł. do miejscowości P. w Kazachstanie. W 1945 r. wstąpiła do Ar-

mii Czerwonej i wraz z jej wojskami wróciła do Polski. Jednostka wnioskodawczyni

stacjonowała początkowo w W., a następnie w L. Janina K. pracowała jako pomoc

kuchenna. Jadąc z K. do W., gdzie była po aprowizację, została ranna wskutek

ostrzelania konwoju. W ocenie Sądu, skarżąca nie spełnia wymagań do przyznania

jej renty inwalidzkiej na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o

kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i

okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa

o kombatantach”. Przepis ten statuuje prawo do renty inwalidzkiej kombatantów, któ-

rych inwalidztwo powstało w związku ze zranieniami, kontuzjami bądź innymi obra-

żeniami lub chorobami doznanymi w miejscach określonych w art. 3 i art. 4 ust. 1

ustawy. Dwa ostatnio powołane przepisy nie wymieniają wśród takich miejsc przy-

musowej deportacji w ZSRR. Inwalidztwo Janiny K. nie może też być uznane za po-

zostające w związku z działaniami wojennymi. Wnioskodawczyni odniosła kontuzję w

dniu 5 maja 1946 r. Według art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrze-

niu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r.

Nr 13, poz. 68 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa zaopatrzeniowa”, za inwalidę

wojennego uważa się osobę zaliczoną do jednej z grup inwalidów wskutek inwa-

lidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wo-

jennych, która doznała kontuzji w czasie pełnienia służby, między innymi w Armii

ZSRR, w okresie wojny 1939 - 1945. Za inwalidztwo powstałe w związku z działa-

niami wojennymi lub mającymi charakter wojennych uważa się również, zgodnie z

art. 7 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej, inwalidztwo będące następstwem zranień, kon-

tuzji i innych obrażeń lub chorób doznanych wskutek wypadku pozostającego w

związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej w okresie 1939 - 1945.

Janina K. zaskarżyła ten wyrok kasacją i wskazując jako jej podstawę naru-

szenie przepisów postępowania, a to art. 28 ustawy o kombatantach „zamieszczony

w obwieszczeniu Prezesa RM z 14.11.1997 r. poprzez jego niezastowanie” oraz na-

ruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 31 ustawy o kombatantach, wniosła

3

o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego roz-

poznania. Wywodziła, że według art. 28 ustawy o kombatantach sprawy rozpoczęte

przed wejściem w życie ustawy powinny być rozstrzygnięte według jej przepisów.

Sąd wydał wprawdzie wyrok 3 grudnia 1997 r., ale powinien był zastosować nowe

przepisy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uzasadnienie podstaw kasacji jest, mówiąc eufemistycznie, dalekie od precy-

zji. Można się jednak domyślić przedmiotu zarzutów.

Art. 28 ustawy o kombatantach jest przepisem przejściowym, obowiązującym

w niezmienionym brzmieniu od dnia wejścia w życie tejże ustawy, tj. od 1 stycznia

1991 r. Dotyczy on stosowania przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. do spraw

wszczętych pod rządem ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych

uprawnieniach kombatantów (Dz.U. Nr 16, poz. 122 ze zm.), a nie zakończonych do

dnia 31 grudnia 1990 r. Rozpoznawana sprawa została wszczęta na gruncie przepi-

sów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. i w oparciu o nie rozstrzygnięta. Zarzut naru-

szenia art. 28 ustawy o kombatantach jest więc oczywiście nieusprawiedliwiony.

Art. 12 ust. 3 ustawy o kombatantach został zmieniony przez art. 1 pkt 8

ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych

osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68,

poz. 436) i wszedł w życie w nowym brzmieniu z dniem 31 lipca 1997 r. Janina K.

złożyła wniosek o rentę inwalidy wojennego w dniu 30 września 1996 r. Rozpoznanie

tego wniosku musiało nastąpić według przepisów obowiązujących w tym czasie.

Wówczas powstanie inwalidztwa w związku z przymusowym pobytem lub deportacją

w ZSRR, jeżeli nie wiązały się one równocześnie z pobytem w więzieniach, popraw-

czych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarzą-

dowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, nie stanowiło podstawy do przyznania

renty z tego tytułu. Prawidłowo zatem Sąd drugiej instancji zastosował przy rozpoz-

naniu apelacji przepisy stanowiące prawną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w

wyroku Sądu pierwszej instancji oraz w decyzji organu rentowego.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 393

12

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================