I PKN 312/98

Wyrok z dnia 14 września 1998 r.

I PKN 312/98

Prawomocne ukaranie urzędnika państwowego mianowanego karą dys-

cyplinarną wydalenia z pracy w urzędzie wywiera bezpośredni skutek w sferze

stosunku pracy, powodując jego rozwiązanie.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef

Iwulski, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 września 1998 r. sprawy z po-

wództwa Jarosława P. przeciwko Urzędowi Celnemu w T. o ustalenie i wynagrodze-

nie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 19 marca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

W pozwie z dnia 28 stycznia 1997 r. przeciwko Urzędowi Celnemu w T. Ja-

rosław P. żądał ustalenia, że pozostaje w stosunku pracy z mianowania na stanowis-

ku Kierownika Zmiany Urzędu Celnego w T. Oddział w D. oraz zasądzenia wynagro-

dzenia za pracę za okres od 18 listopada 1996 r.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Chełmie, wyrokiem z dnia 10 grudnia 1997 r.,

powództwo oddalił, a Sąd Wojewódzki w Lublinie, wyrokiem z dnia 5 marca 1998 r.,

oddalił apelację powoda.

Uznając zarzuty apelacji za bezzasadne Sąd drugiej instancji podzielił pods-

tawę faktyczną i ocenę prawną wyrażone w wyroku Sądu pierwszej instancji. Zasad-

nicze ustalenia są następujące:

W dwuinstancyjnym postępowaniu dyscyplinarnym uznano powoda winnym

tego, że w nocy z 6 na 7 lipca 1996 r. pełnił służbę w Oddziale Celnym w D. w stanie

po spożyciu alkoholu, samowolnie oddalił się z miejsca pracy i nierzetelnie wykony-

2

wał obowiązki służbowe w zakresie dokumentowania zatrzymanych 10 litrów spirytu-

su „Royal”. Za czyn ten działająca w drugiej instancji Komisja Dyscyplinarna przy

Prezesie Głównego Urzędu Ceł, orzeczeniem z dnia 15 listopada 1996 r., wymierzyła

powodowi karę wydalenia z pracy w Urzędzie.

Wraz z uprawomocnieniem się kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy w Urzę-

dzie - według oceny Sądów obu instancji - nastąpił automatycznie z mocy samego

prawa skutek w zakresie stosunku pracy w postaci jego rozwiązania. Wynika to z art.

14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwo-

wych (Dz.U. Nr 31, poz. 214 ze zm.). Sądy przyjęły, że powód został ukarany w pos-

tępowaniu dyscyplinarnym przed właściwymi Komisjami Dyscyplinarnymi stosownie

do zasad ukształtowanych w tym zakresie w ustawie o pracownikach urzędów pańs-

twowych. Orzeczenie prawomocne wydane w postępowaniu dyscyplinarnym nie

podlega weryfikacji w postępowaniu sądowym. Wobec tego Sąd Wojewódzki w Lub-

linie podniesione w apelacji zarzuty wadliwości proceduralnych w zakresie wszczęcia

postępowania dyscyplinarnego pozostawił bez rozpoznania. Wbrew zarzutom

apelacji powód nie został pozbawiony prawa do sądu o czym świadczy - według

Sądu Wojewódzkiego - merytoryczne rozpoznanie tego żądania przez Sądy Pracy

dwóch instancji. Odrębnym natomiast zagadnieniem jest to, że powód bezpodstaw-

nie domaga się rozciągnięcia jurysdykcji sądu na kwestie, które z mocy prawa zos-

tały spod tej jurysdykcji wyłączone.

W kasacji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 19 marca 1998 r.

powód zarzucił, że zaskarżony wyrok wynika z przyjęcia wadliwej oceny prawnej i

narusza:

- art. 232 KPC oraz art. 316 KPC poprzez niewyjaśnienie tego, czy Dyrektor Urzędu

Celnego w T. podjął decyzję w przedmiocie rozpatrzenia sprawy przez komisję dys-

cyplinarną oraz tego, czy do tej komisji został skierowany wniosek o ukaranie powo-

da,

- art. 14 ust. 1 pkt 2 i art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych

przez uznanie, że wymierzenie powodowi kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy w

urzędzie spowodowało rozwiązanie stosunku pracy bez potrzeby wydania decyzji

administracyjnej,

- art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej

w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. w związku z art. 89 pkt 2 i art. 241 ust. 1 Kons-

3

tytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez odmowę powodowi prawa do sprawiedliwego i

publicznego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd.

Powołując powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w

części dotyczącej żądania pozwu o ustalenie i rozstrzygnięcie w tym zakresie zgod-

nie z żądaniem pozwu a uchylenie zaskarżonego wyroku w pozostałej części ewen-

tualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającego go wyroku

Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W kasacji zostały zakwestionowane przesłanki zaskarżonego wyroku, wyni-

kające z oceny skutków prawnych ukarania urzędnika państwowego mianowanego

karą dyscyplinarną wydalenia z pracy w urzędzie, w odniesieniu do stosunku pracy

łączącego pracownika mianowanego z jego urzędem. Sąd Najwyższy uznał, że

ocena prawna wyrażona w zaskarżonym wyroku jest prawidłowa - odpowiada nale-

życie zinterpretowanym przepisom prawa materialnego. Z punktu widzenia zarzutów i

argumentacji kasacji zasadnicze znaczenie ma przepis art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z

dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. Otóż w myśl tego

przepisu stosunek pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym ulega z mocy

prawa rozwiązaniu z jego winy bez wypowiedzenia w razie prawomocnego ukarania

karą dyscyplinarną wydalenia z pracy w urzędzie. Z regulacji tej zwłaszcza w

brzmieniu przepisu wynikającym z ustawy z dnia 2 grudnia 1994 r. o zmianie ustawy

o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. Nr 136, poz. 704) wynika jasno, że

prawomocne ukaranie wskazaną karą dyscyplinarną wywiera skutek bezpośredni („z

mocy prawa”) w sferze stosunku pracy, powodując jego rozwiązanie. W konsekwen-

cji tego, czynności pracodawcy wynikające ze stanu prawnego powstałego z mocy

prawa mają charakter deklaratoryjny lub wykonawczy w znaczeniu technicznym. Nie

wchodzi bowiem już w rachubę oświadczenie woli pracodawcy (decyzja administra-

cyjna właściwego organu) jako element dopiero konstytuujący rozwiązanie stosunku

pracy, które już ustawa związała z orzeczeniem dyscyplinarnym. Bezprzedmiotowość

wydania decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy wyłącza w konsekwencji zastosowanie

trybu określonego w art. 38 ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Nie budzi zastrzeżeń - wbrew zarzutowi kasacji - zakres przeprowadzonego w

sprawie postępowania dowodowego wynikający z oceny o wiążących Sąd Pracy

4

skutkach prawomocnego ukarania powoda karą dyscyplinarną wydalenia z pracy w

urzędzie. Dla rozstrzygnięcia bowiem o bezzasadności roszczeń pozwu, ażeby usta-

lić, że powód pomimo prawomocnego ukarania pozostaje nadal w stosunku pracy z

urzędem i że należy mu się wynagrodzenie za okres po ukaraniu karą wydalenia z

pracy w urzędzie, wystarczającą podstawę faktyczną stanowiło ustalenie okoliczności

określonych w art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Skoro Sąd Pracy prawidłowo ustalił te przesłanki, a w szczególności, że kara wyda-

lenia z pracy w urzędzie została orzeczona przez właściwą Komisję Dyscyplinarną w

postępowaniu, którego zasady zostały ustawowo ukształtowane, to słusznie Sąd ten

nie uwzględnił wniosków powoda zmierzających do badania prawidłowości procedury

wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. W konsekwencji bezzasadne są zarzuty

kasacji naruszenia przepisów postępowania (art. 232 KPC i art. 316 KPC) oraz

przepisów powołanej Konwencji oraz Konstytucji w zakresie prawa do sądu, skoro

prawo powoda w tym zakresie nie zostało ograniczone.

Sąd Najwyższy z powyższych przyczyn wobec tego, że kasacja nie ma

usprawiedliwionych podstaw orzekł o jej oddaleniu (art. 393

12

KPC).

========================================