I PKN 373/98

Wyrok z dnia 6 października 1998 r.

I PKN 373/98

Brak jest podstaw do zakwestionowania zasadności wypowiedzenia

umowy o pracę pracownikowi zatrudnionemu na kierowniczym stanowisku,

któremu inspektor pracy słusznie wytknął kilka uchybień.

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Andrzej Kijowski, Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 października 1998 r. sprawy z po-

wództwa Henryka C. przeciwko Fabryce Porcelitu „T.” Spółce Akcyjnej w T. o

uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 30 kwietnia

1998 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację,

2. z a s ą d z i ł od Henryka C. na rzecz Fabryki Porcelitu „T.” Spółki Akcyjnej

w T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Henryk C. domagał się przywrócenia do pracy w Fabryce Porcelitu „T.” SA w

T.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Opolu wyrokiem z dnia 30 stycznia 1998 r.

zasądził od pozwanej Fabryki na rzecz powoda kwotę 13.500 zł tytułem

odszkodowania, oddalając „dalej idące żądania”. Sąd ten ustalił, że powód był

zatrudniony u pozwanego pracodawcy od 6 września 1976 r. Od 1 kwietnia 1996 r.

powód pracował na stanowisku szefa utrzymania ruchu, a z dniem 17 marca 1997 r.

został oddelegowany na okres 3 miesięcy do pełnienia obowiązków zastępcy

dyrektora d/s logistyki. Na tym stanowisku powód świadczył pracę do 31 sierpnia

1997 r. (do rozwiązania umowy o pracę). Zakres czynności powód sporządził dla

2

siebie sam, zgodnie z sugestią zarządu. Zakres obowiązków powoda wynikał z

harmonogramu zadań. Do jego obowiązków między innymi należało:

przeprowadzenie przetargu na remont dachu nad magazynem wyrobów gotowych i

magazynem tektury, wykonanie infrastruktury budowlanej związanej z modernizacją

ruchu osobowego na terenie przedsiębiorstwa, wykonanie inwentaryzacji sieci

sprężonego powietrza i planu jej modernizacji. W lipcu 1997 r. w pozwanej Fabryce

przeprowadzona została kontrola Państwowej Inspekcji Pracy. W wystąpieniu z 10

lipca 1997 r. inspektor wniósł między innymi o dokonanie komisyjnego przeglądu

stanu technicznego użytkowanych w zakładzie środków transportu wewnątrzzakłado-

wego, a w nakazie polecił między innymi zlikwidowanie zabrudzenia świetlików

dachowych hali wydziału zdobniczego oraz usunięcie nieszczelności dachu. Problem

remontu dachu istniał od kilku lat, pozwana nie dysponowała kwotą potrzebną do

przeprowadzenia tego remontu nad wszystkimi budynkami. Za wykonany w 1996 r.

remont części dachów zapłacono wykonawcy pod koniec drugiej połowy 1997 r.

Strona pozwana korygowała ilość zamawianych przez powoda części urządzeń. Plan

remontów korygowany był w zależności od potrzeb produkcji. Powód podejmował

działania zmierzające do zrealizowania opracowanego planu budowy kotłowni i

programu usprawniającego gospodarkę urządzeniami energetycznymi i sprężonym

powietrzem. Powód nie potrafił przekonać członków Zarządu do realizacji

przedstawionych przez siebie projektów. Współpraca powoda z Zarządem nie

układała się najlepiej. Pismem z 25 lipca 1997 r. pracodawca wypowiedział

powodowi umowę o pracę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, ze skróceniem tego

okresu do 1 miesiąca. Jako przyczynę wskazał brak właściwego nadzoru nad

służbami utrzymania ruchu, w szczególności w zakresie remontów dachów nad

wszystkimi budynkami będącymi własnością pozwanego, planowych remontów

maszyn i urządzeń, zaniedbania w zakresie bieżącego utrzymania ruchu, brak

planowej gospodarki urządzeniami energetycznymi. Powód nie został pouczony o

prawie odwołania się do sądu od wypowiedzenia.

Sąd Rejonowy, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września

1980 r. , I PRN 86/80, uznał, że w rozpoznawanej sprawie pracodawca pozbawiony

jest możliwości powołania się na inne - niż wskazane w jego pisemnym oświadczeniu

- przyczyny uzasadniające wypowiedzenie umowy o pracę. Sąd Rejonowy ustalił, że

brak odpowiednich działań powoda nie był jedyną i wyłączną przyczyną

niedokonania remontu dachów. Nie ostał się też zarzut niewłaściwego nadzoru nad

3

planowym remontem maszyn i urządzeń oraz zaniedbań w zakresie bieżącego

utrzymania ruchu. Służby podległe powodowi nie mogły realizować zaplanowanych

remontów zgodnie z harmonogramem, realizowały je w ramach przyznanych

środków. Sąd uznał, że nie jest prawdziwy i rzeczywisty zarzut braku planowej

gospodarki urządzeniami energetycznymi, gdyż powód nie dysponował

wystarczającymi środkami na realizację planów. Sąd Rejonowy uznał nadto, że

uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy jest niecelowe, podkreślając, że

współpraca powoda z zarządem nie układała się najlepiej, a powrót powoda do

zakładu pracy oznaczałby zaognienie konfliktu. Obie strony zaskarżyły wyrok Sądu

Rejonowego.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z

dnia 30 kwietnia 1998 r. zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej na rzecz

powoda odszkodowanie i oddalił powództwo w tym zakresie oraz oddalił apelację

powoda. Sąd drugiej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego, iż

wypowiedzenie powodowi umowy o pracę było nieuzasadnione. Sąd Wojewódzki

podkreślił, że powód zatrudniony był na stanowisku kierowniczym, w znacznym

stopniu samodzielnym, co uzasadniało stawianie mu wyższych wymagań i

stosowanie ostrzejszych kryteriów oceny przyczyn uzasadniających wypowiedzenie.

Nie podważając ustaleń dokonanych przez Sąd Rejonowy w głównej mierze

sprowadzających się do usprawiedliwiania powoda brakiem środków na realizowane

przezeń zadania, Sąd Wojewódzki uznał, że niezawinione niewykonanie lub

nienależyte wykonanie obowiązków mogło stanowić „oparcie dla wypowiedzenia”.

Zdaniem tego Sądu, nie można było nadać marginalnego tylko znaczenia niemałej

ilości zaniedbań stwierdzonych w czasie kontroli inspektora pracy, za które

organizacyjnie powód ponosił odpowiedzialność. Potwierdza to zasadność zarzutu

pracodawcy, iż powód nienależycie wykonywał obowiązki związane z utrzymaniem

ruchu fabryki. Rodzaj tych zaniedbań i usterek nie wymagał znacznych środków

finansowych na ich usunięcie, tylko zwykłej staranności pracy i nadzoru. Sąd drugiej

instancji powołał się na zeznania członka zarządu, z których - jego zdaniem - wynika,

że powód nie wykonywał w pełni i należycie swoich obowiązków, a przy tym nie

zawsze akceptował sposób realizacji zadań wymaganych przez zarząd. Przy takich

zastrzeżeniach i przy uwzględnieniu prawa pracodawcy, by pracownik na stanowisku

kierowniczym ściśle współpracował z zarządem, a jednocześnie jako pracownik

samodzielny dawał gwarancję pełnego i należytego wykonywania powierzonych mu

4

zadań, Sąd Wojewódzki uznał wypowiedzenie powodowi umowy o pracę za

uzasadnione. Powołał się przy tym na tezę V uchwały całej Izby Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 27 czerwca 1985 r., III PZP 10/85 (OSNCP z. 11, poz. 164) i na

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1996 r., I PRN 69/96 (OSNAPiUS

1997 nr 10, poz. 163).

Od tego wyroku powód wniósł kasację, podnosząc zarzut naruszenia art. 45 §

1 KP „przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a tym samym

wyrażenie poglądu, że wypowiedzenie powodowi umowy o pracę było uzasadnione i

nastąpiło bez naruszenia przepisów o wypowiedzeniu umów o pracę” oraz zarzut

naruszenia przepisów postępowania - art. 233 KPC przez dokonanie oceny

zebranego materiału dowodowego bez jego wszechstronnego rozważenia. Zdaniem

powoda, nie potwierdziły się zarzuty określone w piśmie pracodawcy jako przyczyny

rozwiązania umowy o pracę. Pracodawca nie mógł powoływać się na inne przyczyny,

co powoduje, że bezpodstawny jego zarzut, iż powód nie współpracował z zarządem

nie powinien być brany pod uwagę i przesądzać o rozstrzygnięciu w sprawie.

Wnoszący kasację uznał za krzywdzący pogląd Sądu Wojewódzkiego, że obciąża go

niemała liczba zaniedbań stwierdzonych w czasie kontroli inspektora pracy. Prawo

pracodawcy do doboru pracowników winno opierać się na obiektywnych kryteriach

przydatności, które powód spełnia. Powód był zatrudniony w Fabryce od 1976 r., nie

był karany dyscyplinarnie i posiadał nienaganną opinię. W kasacji zawarto wniosek o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Strona pozwana wniosła o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 39311

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach

kasacji, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Granice

kasacji wyznaczają jej podstawy, czyli sformułowane i uzasadnione zarzuty

naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego i procesowego. Ponieważ w

rozpoznawanej sprawie nie zachodziła nieważność postępowania, zakres

rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy wyznaczyły zarzuty naruszenia art. 45 § 1

KP i 233 KPC. Zarzut naruszenia art. 233 KPC nie został w kasacji skonkretyzowany.

Sąd Wojewódzki orzekał (zgodnie z art. 382 KPC) na podstawie materiału zebranego

w postępowaniu w pierwszej instancji, sam nie przeprowadzając dowodów. Przepis

5

art. 233 KPC mógłby zatem zostać przezeń naruszony tylko pośrednio, przez

zaakceptowanie błędnej oceny dowodów lub dokonanie własnej oceny bez

wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W kasacji nie wskazano jakim

dowodom bezpodstawnie odmówiono wiary lub na jakich oparto błędne ustalenia.

Przeciwnie, podkreśla się, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń

faktycznych. Sąd drugiej instancji ustalenia te podzielił, dokonał jedynie odmiennej

oceny zasadności wypowiedzenia. Ocena stanu faktycznego w płaszczyźnie art. 45 §

1 KP stanowi istotę sporu w tej sprawie. Zdaniem Sądu Najwyższego, Sąd

Wojewódzki dokonał jej prawidłowo. Na aprobatę zasługuje podkreślenie zwykłego

charakteru wypowiedzenia jako środka rozwiązania umowy o pracę. Wiąże się z tym

brak konieczności udowadniania pracownikowi zawinienia powstałych w jego pracy

niedociągnięć. Słusznie też uznano za istotny element oceny zasadności

wypowiedzenia zatrudnienie powoda na kierowniczym stanowisku, co uzasadnia sto-

sowanie ostrzejszych kryteriów oceny jego pracy. W kasacji podniesiono, że Sąd

Wojewódzki bezpodstawnie przyjął, że powód nie wykonywał poleceń zarządu, skoro

okoliczność ta nie była objęta przyczynami wypowiedzenia wskazanymi w

oświadczeniu pracodawcy. Kwestia ta pozbawiona jest znaczenia już w świetle

samych stwierdzeń kasacji, w której mowa jest o tym, że powoda obciążało „jedynie

6 uchybień na 29 stwierdzonych” przez inspektora pracy i że zostały one

„niezwłocznie usunięte”. Już samo to stwierdzenie prowadzi do wniosku o

prawidłowej ocenie zasadności wypowiedzenia powodowi umowy o pracę.

Skoro zatem obydwa zarzuty kasacji okazały się nieuzasadnione, kasacja

podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312

KPC.

========================================