II UKN 246/98

Wyrok z dnia 7 października 1998 r.

II UKN 246/98

Niedopuszczenie przez sąd z urzędu dowodu z opinii biegłego, który to

dowód był niezbędny dla oceny zasadności roszczenia o rentę inwalidzką, sta-

nowi istotne naruszenie art. 232 KPC.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie: SA Beata

Gudowska, SN Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 października 1998 r. sprawy z wnios-

ku Ryszarda J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o

rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 28 stycznia 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódz-

kiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 9 czerwca 1997 r.

[...] i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro-

kiem z dnia 28 stycznia 1998 r. oddalił apelację Ryszarda J. od wyroku Sądu Woje-

wódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 9 czerwca

1997 r., którym oddalono odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego,

którą odmówiono mu prawa do renty inwalidzkiej z braku inwalidztwa (art. 32 ustawy

z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników oraz ich rodzin -

Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił

naruszenie art. 232 i 233 § 1 KPC polegające na niedopuszczeniu dowodu z opinii

biegłego neurologa i wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do po-

nownego rozpoznania.

2

W uzasadnieniu kasacji zwrócono uwagę, iż mimo wyraźnych sugestii biegłe-

go lekarza okulisty co do nietypowego przebiegu schorzenia wzroku u wnioskodawcy

i wskazania na możliwość powiązania tego schorzenia z przebytym przez wnios-

kodawcę urazem głowy, Sąd Apelacyjny nie uzupełnił postępowania dowodowego

przeprowadzeniem dowodu z opinii specjalisty z zakresu neurologii, co mogło mieć

istotny wpływ na wynik sprawy.

Na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik organu rentowego pozostawił kwestię

rozstrzygnięcia kasacji do uznania Sądu.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Wnioskodawca Ryszard J., urodzony w 1954 r., posiada okres zatrudnienia

wynoszący ponad 17 lat. Przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką (14 listo-

pada 1996 r.) od 5 lipca 1994 r. do 4 lipca 1995 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych.

Po wstrzymaniu tego zasiłku otrzymuje zasiłek z Gminnego Ośrodka Pomocy Spo-

łecznej. Podstawą odmowy przyznania renty inwalidzkiej (decyzja z dnia 6 stycznia

1997 r.) był brak inwalidztwa. W toku postępowania odwoławczego przed Sądem

Wojewódzkim-Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wnioskodaw-

ca został zbadany przez biegłych gastrologa, pneumonologa i okulistę. Na potrzebę

badania okulistycznego wskazali biegli pozostałych specjalności. Biegły okulista

rozpoznał u wnioskodawcy jaskrę prostą obu oczu, która w jego ocenie nie ogranicza

zdolności wnioskodawcy do pracy w stopniu powodującym inwalidztwo.

Wyrokiem z 9 czerwca 1997 r. Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie wobec tego,

że wnioskodawca nie jest inwalidą, a tym samym nie spełnia warunków do

przyznania mu renty (art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p. - Dz.U. Nr 40,

poz. 267 ze zm.).

Do apelacji wniesionej od tego wyroku wnioskodawca dołączył zaświadczenia

z Wojewódzkiej Przychodni Okulistycznej w R. z dnia 9 lipca 1997 r. stwierdzające

pogorszenie stanu oczu.

Sąd Apelacyjny zwrócił się do biegłego okulisty, który badał wnioskodawcę w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, o uzupełnienie opinii po uwzględ-

nieniu złożonego w postępowaniu apelacyjnym zaświadczenia lekarskiego. Biegły w

uzupełniającej opinii z dnia 29 września 1997 r. podtrzymał swoje stanowisko o braku

inwalidztwa lecz równocześnie zasugerował uzupełnienie badań okulistycznych. W

3

wyniku ponownego badania oraz po zapoznaniu się z dokumentacją biegły w dniu 18

listopada 1997 r. uznał, że wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do wykonywania

jakiejkolwiek pracy, a niezdolność ta wystąpiła około 3 miesiące przed badaniem.

Przesłuchany na rozprawie ten sam biegły okulista podtrzymał swoje opinie z

kwietnia i listopada 1997 r. Według biegłego w kwietniu ostrość wzroku była prawid-

łowa. W listopadzie natomiast biegły stwierdził już praktycznie jednooczność wobec

obniżenia ostrości w oku lewym oraz obniżenia ostrości widzenia w oku prawym.

Biegły wyjaśnił, że taka progresja przebiegu jaskry jest atypowa i może mieć związek

z przebytym przez wnioskodawcę przed dwoma laty urazem głowy i postępującym w

związku z tym urazowym zanikiem nerwów wzrokowych.

Sąd Apelacyjny oddalenie apelacji umotywował tym, że w ocenie biegłego in-

walidztwo II grupy istnieje u wnioskodawcy od sierpnia 1997 r. a inwalidztwo III grupy

mogło powstać najwcześniej w czerwcu 1997 r. Sąd przyjął bez zastrzeżeń opinię

biegłego co do tego, że częściowa niezdolność wnioskodawcy do pracy powstała

najwcześniej od dnia zakończenia pobierania zasiłku dla bezrobotnych (4 lipca 1995

r.). Dlatego też mimo ustalenia, że wnioskodawca jest inwalidą II grupy, nie nabył on

prawa do renty, gdyż niezdolność do pracy powstała po upływie 18 miesięcy od

ustania zatrudnienia. W takiej sytuacji, podkreślił Sąd Apelacyjny, aczkolwiek z in-

nych przyczyn niż to przyjął Sąd Wojewódzki - wnioskodawca nie ma prawa do renty

inwalidzkiej zgodnie z treścią art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p. Tym

samym wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający odwołanie wnioskodawcy od de-

cyzji odmawiającej mu prawa do renty inwalidzkiej odpowiada prawu.

Zdaniem Sądu Najwyższego kasacja słusznie zarzuciła wyrokowi Sądu Ape-

lacyjnemu naruszenie art. 232 i 233 § 1 KPC w stopniu, który mógł mieć istotny

wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie przepis art. 232 KPC ma charakter fakultatywny,

jednakże w okolicznościach sprawy pominięcie przez Sąd Apelacyjny dowodu z opi-

nii biegłego lekarza sądowego o specjalizacji z zakresu neurologii mogło wpłynąć

stanowczo na wynik sprawy. Pojęcie „istotności” przepisu zawiera w sobie elementy

ocenne, co pozwala na jego łączenie ze znaczeniem przepisu stosowanego w kon-

kretnej sprawie. Ocena „istotności” przepisu należy do sądu kontrolującego dane

orzeczenie, w tym wypadku do Sądu Najwyższego.

Skoro przebieg schorzenia wnioskodawcy okazał się tak atypowy, że w ciągu

kilku miesięcy ten sam biegły lekarz okulista stwierdził u niego: zdolność do pracy

bez ograniczeń - 15 kwietnia 1997 r., a po 4 miesiącach (w sierpniu tego samego

4

roku) całkowitą niezdolność do pracy z powodu schorzeń narządu wzroku oraz bez

jakiegokolwiek umotywowania przyjął powstanie częściowej niezdolności do pracy w

czerwcu 1997 r. i zwrócił uwagę, że taka nietypowa progresja schorzenia może mieć

związek z urazem głowy, jaki wnioskodawca przebył przed dwoma laty, i postępują-

cym w związku z tym zanikiem nerwów wzrokowych, to niedopuszczenie przez Sąd

Apelacyjny dowodu z opinii biegłego neurologa, nie wskazanego wprawdzie przez

stronę - stanowiło istotne naruszenie art. 232 KPC. Pominięcie w uzasadnieniu wy-

roku tak ważnej sugestii okulisty o związku schorzeń wzroku z przebytym urazem i

postępującym w jego następstwie zanikiem nerwów wzrokowych wskazuje na brak

wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 233 § 1 KPC), które mog-

ło mieć istotny wpływ na jej wynik.

Dlatego też Sąd Najwyższy na mocy art. 393

13

KPC orzekł jak w sentencji.

========================================