III RN 60/98

Wyrok z dnia 8 października 1998 r.

III RN 60/98

Wyłączenie zaniechania poboru podatku od towarów i usług, określone

w § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 1994 r. w sprawie zanie-

chania poboru podatku od towarów i usług od zakładów pracy chronionej (M.P.

z 1995 r. Nr 2, poz. 27), dotyczy zakładów pracy chronionej będących podmio-

tami, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o po-

datku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze

zm.).

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 8 października 1998 r. sprawy ze

skargi Spółki z o.o. „E. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 27 marca 1996

r. [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i

usług za miesiąc lipiec 1995 r., na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw

Obywatelskich [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Za-

miejscowego we Wrocławiu z dnia 15 października 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Admi-

nistracyjnemu- Ośrodkowi Zamiejscowemu we Wrocławiu do ponownego roz-

poznania.

U z a s a d n i e n i e

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Na-

czelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 15

października 1997 r. [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od

towarów i usług za miesiąc lipiec 1995 r. Zaskarżonym wyrokiem oddalono skargę

Spółki z o.o. „E.” z siedzibą w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 27 marca

2

1996 r. W rewizji nadzwyczajnej zarzucono, iż zaskarżony wyrok rażąco narusza § 3

zarządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 1994 r. w sprawie zaniechania

poboru podatku od towarów i usług od zakładów pracy chronionej (MP z 1995 r. Nr 2,

poz. 27) oraz zasadę zaufania obywatela do państwa (art. 8 KPA). Podatnik miał

status zakładu pracy chronionej, ale rozliczał się z podatku od towarów i usług na

zasadach ogólnych. Zdaniem organów podatkowych i NSA nie mógł on korzystać z

zaniechania poboru podatku, które przewidziano w § 1 ust. 1 zarządzenia z dnia 28

grudnia 1994 r., albowiem wyłączał to przepis § 3 tego zarządzenia stanowiący, iż

zaniechania nie stosuje się do „wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym”, a

podatnik zajmował się handlem tego rodzaju towarami (papierosami i zapałkami).

Zdaniem Rzecznika jest to pogląd błędny, gdyż opodatkowaniu podlega nie przed-

miot w sensie fizycznym (w tym przypadku wyrób akcyzowy), lecz czynność pod-

miotu związana z określonym przedmiotem. Rażące naruszenie zasady zaufania

obywatela do państwa (art. 8 KPA) uzasadniono udzieleniem przez organ podatkowy

innemu podmiotowi gospodarczemu informacji, iż w analogicznej sytuacji korzysta on

z zaniechania poboru podatku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 1998 r., FPS 3/98 (ONSA

1998 nr 3, poz. 76), według którego wyłączenie zaniechania poboru podatku od to-

warów i usług określone w § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia

1994 r. dotyczy zakładów pracy chronionej będących podmiotami, o których mowa w

art. 35 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o

podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Istota zagadnienia sprowadza się

do wykładni użytego w § 3 zarządzenia określenia „wyroby opodatkowane podatkiem

akcyzowym”, w tym bowiem przypadku nie stosuje się przewidzianego w § 1

zarządzenia przywileju dla zakładów pracy chronionej, polegającego na zaniechaniu

poboru podatku od towarów i usług w wysokości różnicy między podatkiem naliczo-

nym a należnym w rozumieniu art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r.

Trafne są wywody rewizji nadzwyczajnej - zbieżne z poglądem wyrażonym w powo-

łanej uchwale NSA (podjętej już po wydaniu zaskarżonego wyroku), iż opodatkowa-

3

niu podatkiem akcyzowym podlega nie wyrób akcyzowy, lecz czynność związana z

tym wyrobem. Według art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. obowiązek po-

datkowy w akcyzie ciąży na producencie oraz importerze wyrobów akcyzowych, zaś

zgodnie z art. 35 ust. 4 tej ustawy Minister Finansów miał określić, w drodze rozpo-

rządzenia, przypadki, gdy podatnikami są osoby lub jednostki inne niż producent lub

importer wyrobów akcyzowych. Należy zatem przyjąć, iż art. 15 ust. 7 tej ustawy sta-

nowiący, że „w przypadku sprzedaży przez podatnika towaru podlegającego podat-

kowi akcyzowemu, podstawą opodatkowania objęta jest również kwota tego

podatku” odnosi się wyłącznie do podmiotów będących podatnikami w zakresie

podatku akcyzowego, to jest producentów lub importerów wyrobów akcyzowych.

Skutkiem zasadności pierwszego zarzutu jest uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej.

Natomiast w odniesieniu do drugiego zarzutu (naruszenia zasady zaufania

obywateli wobec państwa - art. 8 KPA) należy stwierdzić, iż opiera się ona na kru-

chych podstawach. Informacja organu podatkowego o określonej wykładni przepisów

(korzystnej dla podatników będących zakładami pracy chronionej) nie była przeka-

zana stronie niniejszego postępowania, lecz innemu podatnikowi. Wątpliwe jest za-

tem, czy skarżący („E.” Sp. z o.o.) może się na nią powoływać. Organy państwa mają

bowiem konstytucyjny obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa (tak

art. 7 Konstytucji z 1997 r., uprzednio – podobnie – art. 3 ust. 2 Konstytucji z 1952

r.).

Z tych względów na podstawie art. 393

12

KPC w związku z art. 10 ustawy z

dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz. U. Nr 43,

poz. 189 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

========================================