II UKN 274/98

Wyrok z dnia 21 października 1998 r.

II UKN 274/98

W przypadku osoby, która stała się inwalidą po ukończeniu trzydzieste-

go roku życia, warunki wymagane do przyznania prawa do renty inwalidzkiej

przewidziane art. 32 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu eme-

rytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40 poz. 267 ze zm.) uzupełnione są

w art. 33 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 tej ustawy, które przewidują

udowodnienie pięcioletniego okresu ubezpieczenia oraz wykazanie, że okres

zatrudnienia przypadał w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem

wniosku (jeżeli ubezpieczony w chwili zgłoszenia wniosku pozostaje w zatrud-

nieniu).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie: SA Beata Gudowska (spra-

wozdawca), SN Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 października 1998 r. sprawy z

wniosku Jana T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w A. o

rentę inwalidzką, na skutek kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 23

stycznia 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i zmieniając decyzję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziału w A. z dnia 17 lutego 1997 r. przyznał Janowi T. rentę inwa-

lidzką według pierwszej grupy inwalidzkiej od dnia 9 grudnia 1996 r.

U z a s a d n i e n i e

Rzecznik Praw Obywatelskich, działając na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z

dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń

Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu ukła-

dowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz.189) w związku

2

z art. 3931

pkt 1 i 39315

KPC, złożył kasację od prawomocnego wyroku Sądu Woje-

wódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 23 stycznia

1998 r., oddalającego odwołanie Jana T. od decyzji Oddziału Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych w A. odmawiającej przyznania mu renty inwalidzkiej. W kasacji zarzucił

naruszenie prawa materialnego - art. 33 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia

1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267

ze zm.) - i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lutego 1997 r., wniósł o

przyznanie wnioskodawcy renty stałej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz

do samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu kasacji Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł, że roztrząsa-

nie dowodów przedstawionych przez Jana T. w postępowaniu przed organem rento-

wym oraz Sądem Wojewódzkim powinno było ponad wszelką wątpliwość prowadzić

do przyznania mu wnioskowanego świadczenia, a tymczasem w sprawie zapadł wy-

rok oddalający odwołanie. Motywów wydania wyroku tej treści nie sposób - jak wska-

zuje Rzecznik - wyjaśnić, gdyż żadna ze stron nie zażądała sporządzenia na piśmie

jej uzasadnienia.

Z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu rentowym i przed Są-

dem Wojewódzkim wynikało, że Jan T., urodzony dnia 24 lutego 1944 r., wnioskiem

z dnia 25 listopada 1996 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Od-

działu w A., domagał się przyznania prawa do renty inwalidzkiej. Do wniosku dołączył

dokumenty stwierdzające 16 lat, 3 miesiące i 16 dni okresów składowych, wysokość

zarobków oraz stan zdrowia. Przedstawił także świadectwo pracy wystawione przez

Jednostkę Wojskową [...] w S. z dnia 22 listopada 1996 r. [...] i inne dokumenty, na

podstawie których pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdził rozwią-

zanie przez niego umowy o pracę w dniu 9 grudnia 1996 r. [...] oraz pobieranie zasił-

ków chorobowych od 12 czerwca 1996 r. do 8 grudnia 1996 r. [...].

Z niekwestionowanych przez organ rentowy dokumentów wynikało, że w dzie-

sięcioleciu od 25 listopada 1986 r. do 25 listopada 1996 r., przypadającym przed

dniem złożenia wniosku, wnioskodawca udowodnił 5 lat, 2 miesiące i 6 dni okresów

składkowych uzupełnionych okresami nieskładkowymi, natomiast decyzją z dnia 17

lutego 1997 r. organ rentowy, odmówił mu prawa do wnioskowanego świadczenia

dlatego, że Wojewódzka Komisja Lekarska do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nie

zaliczyła go do jednej z grup inwalidztwa.

3

W postępowaniu sądowym przedmiotem dowodu była ocena zdolności do wy-

konywania przez wnioskodawcę zatrudnienia dokonana w opinii biegłych lekarzy,

którzy stwierdzili inwalidztwo I grupy.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W przepisie art. 32 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) ustanowione

zostały następujące warunki dla przyznania prawa do renty inwalidzkiej:

- wymóg inwalidztwa (które od dnia 1 września 1997 r. rozumieć należy jako

niezdolność do pracy),

- wymóg posiadania wymaganego okresu zatrudnienia (od dnia 15 paździer-

nika 1991 r. uważa się za spełniony, jeżeli pracownik udowodni wymaganą liczbę lat

okresów składkowych lub składkowych uzupełnionych okresami nieskładkowymi),

oraz

- wymóg, aby inwalidztwo powstało w czasie zatrudniania (od dnia 15 listo-

pada 1991 r. w okresach wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 października

1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o

zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) lub w ciągu 18 miesięcy

po ustaniu tych okresów.

W przypadku osoby, która stała się inwalidą po trzydziestym roku życia, wa-

runki te uzupełnione są w przepisie art. 33 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 tej

ustawy, przewidującym wymóg udowodnienia pięcioletniego okresu ubezpieczenia

oraz wykazania, że okres tego zatrudnienia przypadał w ciągu ostatniego dziesię-

ciolecia przed zgłoszeniem wniosku, jeżeli zainteresowany w chwili zgłoszenia

wniosku pozostaje w zatrudnieniu.

Z ustaleń wynika, że wnioskodawca spełnił wszystkie te warunki. Jest bowiem

inwalidą I grupy, czyli osobą uważaną za całkowicie niezdolną do wykonywania ja-

kiegokolwiek zatrudnienia oraz do samodzielnej egzystencji w rozumieniu art. 23 i 23

ust. 4 cytowanej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., oraz udowodnił - co nie było

zresztą przedmiotem sporu - wymagany okres zatrudnienia w dziesięcioleciu po-

przedzającym datę zgłoszenia wniosku, w okresach: od 22 listopada 1986 r. do 30

kwietnia 1987 r., od 15 lutego 1988 r. do 15 kwietnia 1988 r., od 2 listopada 1988 r.

do 15 kwietnia 1989 r., od 1 listopada 1989 r. do 15 kwietnia 1990 r., od 25 września

4

1990 r. do 30 kwietnia 1991 r., od 5 października 1992 r. do 15 kwietnia 1993 r., od

22 września 1993 r. do 30 kwietnia 1994 r., od 4 października 1994 r. do 2 maja 1995

r. i od 24 sierpnia 1995 r. do 22 listopada 1996 r.

Należy podkreślić, że inwalidztwo wnioskodawcy, i to w pierwszej grupie,

powstało przed upływem 18 miesięcy od ustania prawa do pobierania zasiłków cho-

robowych.

Wobec tak oczywistych ustaleń uzasadniony jest zarzut, że wyrok Sądu Wo-

jewódzkiego narusza wymienione w kasacji przepisy prawa materialnego. Mając to

na uwadze Sąd Najwyższy stwierdził, że kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest

zasadna, toteż uwzględniając ją, uchylił zaskarżony wyrok i przyznał wnioskodawcy

prawo do renty inwalidzkiej, łącznie z dodatkiem pielęgnacyjnym, przy czym miał na

uwadze, że podstawę roszczeń Jana T. stanowią - na zasadzie art. 12 ust. 1 ustawy

z dnia 26 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytal-

nym pracowników i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. Nr 100, poz. 461) - przepisy

art. 32 w związku z art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emery-

talnym pracowników i ich rodzin w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września

1997 r.

Orzeczenie zawarte w sentencji wynika z dyspozycji art. 39315

KPC.

========================================