I PKN 398/98

Wyrok z dnia 28 października 1998 r.

I PKN 398/98

1. Uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za zwykły sposób rozwiązania

stosunku pracy nie oznacza przyzwolenia na arbitralne, dowolne, nieuzasad-

nione lub sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wypowiedzenie

umowy o pracę.

2. Wypowiedzenie umowy o pracę długoletniemu pracownikowi, który

utracił zdrowie w związku przyczynowym z rażąco naruszającymi zasady bez-

pieczeństwa i higieny pracy warunkami wykonywania zatrudnienia, może być

sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP).

Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra-

wozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 października 1998 r. sprawy z po-

wództwa Romana W. przeciwko S. Zakładom Mięsnym S.A. w S.P. o uznanie wypo-

wiedzenia za bezskuteczne, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 22 maja

1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach wyro-

kiem z dnia 22 maja 1998 r. oddalił apelację strony pozwanej – S. Zakładów Mięs-

nych Spółki Akcyjnej w S.P. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Siedlcach z

dnia 9 lutego 1998 r. [...] przywracającego do pracy na poprzednich warunkach po-

woda Romana W.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym. Powód był za-

trudniony u strony pozwanej od 25 listopada 1974 r. do 31 sierpnia 1997 r. jako pra-

cownik fizyczny w oddziale uboju. Praca wykonywana przez powoda w mikroklimacie

2

wilgotnym i gorącym oraz w hałasie wymagała dźwigania ciężarów, co sprzyjało po-

wstaniu i nawrotom jego dolegliwości bólowych dłoni oraz kręgosłupa na odcinku lę-

dźwiowo-krzyżowym. Powód cierpi na schorzenia, które pozostają w związku przy-

czynowym z warunkami pracy i wiążą się z koniecznością korzystania ze zwolnień

lekarskich, których wymiar wykazywał stałą tendencję wzrostową. W 1995 r. powód

przebywał na tych zwolnieniach przez 47 dni, w 1996 r. - przez 58 dni, a do dnia 12

września 1997 r. już przez 52 dni.

Na tle takich ustaleń Sąd Wojewódzki potwierdził prawidłowość stanowiska

Sądu pierwszej instancji, że wypowiadając powodowi umowę o pracę pozwany pra-

codawca wybrał niewłaściwą metodę rozwiązania problemu jego absencji chorobo-

wych. Wadliwość ta polegała na przerzuceniu na pracownika starań o zmianę miejs-

ca pracy lub o uzyskanie renty. Fakt, że powód nie zwracał się o zmianę stanowiska

pracy, nie zwalniał pracodawcy od obowiązku inicjatywy w tym zakresie. Sąd drugiej

instancji uznał, że powodowi nie postawiono zarzutu niewłaściwego świadczenia

pracy i dlatego niewyczerpanie przez stronę pozwaną możliwości przesunięcia dłu-

goletniego pracownika w drodze wypowiedzenia zmieniającego na inne odpowiednie

stanowisko pracy i zastosowanie wypowiedzenia umowy o pracę było sprzeczne z

zasadami współżycia społecznego.

W kasacji strona pozwana podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego -

przez błędną wykładnię art. 30 § 4 i 45 KP oraz przez niewłaściwe zastosowanie art.

8 KP, argumentując, że długotrwałe zwolnienia lekarskie powoda, który jest pracow-

nikiem fizycznym, dezorganizowały proces produkcji, przeto uzasadniały wypowie-

dzenie mu umowy o pracę, które nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecz-

nego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest nieuzasadniona. Zasadność wypowiedzenia umowy o pracę po-

winna być rozważana nie tylko z uwzględnieniem potrzeb pracodawcy (art. 45 KP),

ale również z poszanowaniem interesów pracownika sumiennie i starannie wykonu-

jącego obowiązki pracownicze, za którego ochroną przemawiają w konkretnych oko-

licznościach sprawy zasady współżycia społecznego, kwalifikujące wypowiedzenie

definitywne jako nadużycie prawa przez pracodawcę (art. 8 KP).

3

Za takim potraktowaniem pracownika przemawiało w rozpoznawanej sprawie

długoletnie zatrudnienie powoda za niskim wynagrodzeniem w szczególnie uciążli-

wych warunkach pracy, które stanowiły przyczynę jego nieodwracalnych chorób pra-

cowniczych, wymagających długich okresów leczenia. W tym zakresie Sąd drugiej

instancji potwierdził wnikliwe ustalenia pierwszoinstancyjne, że schorzenia powoda,

wykonującego pracę zawodową bez zastrzeżeń, pozostają w związku przyczynowym

ze szkodliwymi warunkami jego zatrudnienia oraz wymagają coraz dłuższego ich le-

czenia. Następnie Sąd ten trafnie zasygnalizował, iż zjawisko generalnego występo-

wania istotnych absencji chorobowych wśród długoletnich pracowników zatrudnio-

nych na oddziale zatrudniającym powoda (oddział uboju), powinno być ograniczane

przez poprawę warunków wykonywania pracy, prowadzącą do usuwania zagrożeń

dla zdrowia zatrudnionych tam pracowników oraz przez przesuwanie na inne, odpo-

wiednie stanowiska pracy pracowników, którzy z przyczyn dotyczących pracodawcy

utracili dotychczasową sprawność zawodową. Podjęcia takich działań wymaga usta-

wowy obowiązek pracodawcy zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicz-

nych warunków pracy (art. 94 pkt 4 i 207 KP).

Pracodawca, zatrudniający pracowników w uciążliwych lub szkodliwych wa-

runkach pracy, które wpływają na obniżenie ich zdrowotnej sprawności zawodowej,

powinien liczyć się z możliwością negatywnej sądowej weryfikacji pozbycia się dłu-

goletnich pracowników, którzy utracili zdrowie w związku przyczynowym z urągają-

cymi bezpieczeństwu i higienie pracy warunkami wykonywania zatrudnienia, spowo-

dowaną uznaniem dokonanego wypowiedzenia umowy o pracę za czynność

sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP). Pracownicy tacy nie po-

winni być traktowani instrumentalnie jako zbędny lub nieprzydatny zawodowo balast

dezorganizujący proces produkcji u pozwanego pracodawcy, który nie dostrzega lub

pomniejsza własne ewidentne zaniedbania obowiązku zapewnienia bezpiecznych i

higienicznych warunków pracy, przyczynowo wpływających na obniżanie zdrowotnej

sprawności zawodowej pracowników zatrudnionych na oddziale uboju. Wprawdzie w

orzecznictwie w ostatnim okresie wypowiedzenie umowy o pracę uznaje się za tzw.

zwykły sposób rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę, ale nie może to ozna-

czać przyzwolenia na arbitralne, dowolne, nieuzasadnione lub sprzeczne z zasadami

współżycia społecznego wypowiedzenie umowy o pracę, którego zastosowanie wy-

maga - na żądanie pracownika - wnikliwej oceny sądowej. Dlatego przekonujące

uzasadnienie przez Sądy obu instancji stanowiska o nadużyciu przez pozwanego

4

pracodawcę prawa wypowiedzenia powodowi umowy o pracę doprowadziło Sąd

Najwyższy do oddalenia kasacji na podstawie art. 39312

KPC.

========================================