I PKN 422/98

Wyrok z dnia 5 listopada 1998 r.

I PKN 422/98

Okoliczność, że w zakładzie pracy nie działa zakładowa organizacja

związku zawodowego, której pracownik jest członkiem, nie zwalnia pracodawcy

z obowiązku rozpatrzenia, przed podjęciem decyzji o uwzględnieniu lub od-

rzuceniu sprzeciwu od zastosowania kary porządkowej (art. 112 § 1 zdanie 2

KP), stanowiska reprezentującej pracownika międzyzakładowej organizacji

związkowej (art. 34 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych,

Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Barbara

Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 1998 r. sprawy z po-

wództwa Andrzeja W. przeciwko [...] Domowi Kultury w G. o uchylenie kary upom-

nienia, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 29 czerwca 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu-

Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze do ponownego rozpoz-

nania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasa-

cyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Krośnie Odrzańskim wyrokiem z dnia 20 marca

1998 r. [...] oddalił powództwo Andrzeja W. o uchylenie kary upomnienia.

Sąd ustalił, że przełożona powoda Janina I. - dyrektor [...] Domu Kultury, w

dniu 26 stycznia 1998 r. zastosowała wobec niego karę nagany za „nie przestrzega-

nie ustawowego czasu pracy, regulaminu i porządku w GDK”. Wskutek sprzeciwu

wniesionego przez ukaranego w dniu 27 stycznia 1998 r., pracodawca w dniu 4 lute-

go uchylił karę nagany i udzielił upomnienia za: samowolne podjęcie decyzji doty-

2

czącej wzięcia udziału w koncercie ZSZ z grupą wokalną i sprzętem muzycznym w

dniu 22 stycznia 1998 r., opuszczenie stanowiska pracy w dniu 21 stycznia 1998 r.,

przedstawienie w artykule prasowym w złym świetle działalności Domu Kultury. Od

kary tej Andrzej W. wniósł sprzeciw, który nie został uwzględniony i karę upomnienia

podtrzymano pismem z dnia 17 lutego 1998 r. W ocenie Sądu upomnienie było me-

rytorycznie uzasadnione i formalnie poprawne.

Powód zaskarżył powyższy wyrok apelacją i podnosząc zarzut naruszenia art.

109 § 2 KP oraz §§ 8 i 27 Statutu NSZZ „ Solidarność” w związku z art. 9 ustawy z

dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), a w

konsekwencji art. 112 § 1 KP, wniósł o jego zmianę i uchylenie kary. Twierdził, że

pracodawca nałożył karę bez uprzedniego wysłuchania go. Sprzeciw został rozpoz-

nany bez konsultacji z Komisją Międzyzakładową Oświaty i Wychowania NSZZ „So-

lidarność” Miasta i Gminy G., która reprezentowała interesy pracownicze powoda.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze wy-

rokiem z dnia 29 czerwca 1998 r. [...] oddalił apelację. Zdaniem Sądu uprzedniość

wysłuchania pracownika ocenia się w stosunku do późniejszego udzielenia kary i w

ramach okoliczności stanowiących podstawę jej udzielenia. Skoro powód w piśmie z

dnia 27 stycznia 1998 r. ustosunkował się do zarzutów podanych na uzasadnienie

zastosowania w dniu 26 stycznia kary nagany, to należy uznać, że przed zastoso-

waniem w dniu 4 lutego kary upomnienia został prawidłowo wysłuchany. Brak pou-

czenia pracownika o prawie wniesienia sprzeciwu od zastosowanej kary nie powo-

duje nieważności jej nałożenia. Ewentualnym skutkiem takiego uchybienia może być

przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Powód wniósł sprzeciw od kary

upomnienia w terminie, wobec czego jego zarzut dotyczący naruszenia art. 109 § 2

KP jest nietrafny. W dalszej części motywów wyroku Sąd wywiódł, że statut związku

zawodowego normuje stosunki między organizacją i jej członkami, nie nakłada i nie

może nakładać obowiązków na osoby trzecie. Obowiązek konsultacji utrzymania w

mocy kary porządkowej z międzyzakładową organizacją związkową nie wynika z art.

232

KP w związku z art. 30 ustawy o związkach zawodowych. Art. 112 § 1 KP trak-

tuje o zakładowej organizacji, przeto odpada konieczność konsultacji uwzględnienia

lub odrzucenia sprzeciwu z międzyzakładową organizacją związkową.

Andrzej W. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naru-

szenie prawa materialnego, a to art. 109 § 2 KP i art. 112 §1 KP w związku z art. 34

ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, wniósł o jego zmianę i

3

uchylenie kary upomnienia oraz o zasądzenie od strony pozwanej na jego rzecz

kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego pogląd, że obowiązek konsultacji doty-

czy tylko zakładowej organizacji związkowej, jest błędny. Art. 34 ustawy o związkach

zawodowych stanowi bowiem, że uprawnienia zakładowej organizacji związkowej

przysługują odpowiednio organizacji międzyzakładowej. Ze względu na ten przepis

uchylony został, jako zbędny, art. 24 KP- przepis o identycznej treści. Skarżący zak-

westionował także zasadność ustalenia w przedmiocie prawidłowości wysłuchania go

przed zastosowaniem kary. Twierdził, że o stawianych mu zarzutach dowiedział się

dopiero z treści upomnienia.

Strona pozwana w odpowiedzi na kasację wniosła o jej oddalenie. Podała, że

przed podtrzymaniem kary upomnienia, w dniu 10 lutego, na pisemny wniosek Komi-

sji Międzyzakładowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Miasta i Gminy G. z

dnia 5 lutego, przeprowadziła konsultację w przedmiocie utrzymania nałożonej na

powoda kary i uwzględniła przy rozpatrzeniu sprzeciwu jej stanowisko.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest częściowo usprawiedliwiona.

Zgodnie z art. 112 § 2 zdanie pierwsze KP „O uwzględnieniu lub odrzuceniu

sprzeciwu decyduje pracodawca po rozpatrzeniu stanowiska reprezentującej pra-

cownika zakładowej organizacji związkowej”. Według art. 232

KP „Jeżeli przepisy

prawa pracy przewidują współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją związ-

kową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, pracodawca ma obowiązek

współdziałać w takich sprawach z zakładową organizacją związkową reprezentującą

pracownika z tytułu jego członkostwa w związku zawodowym albo wyrażenia zgody

na obronę praw pracownika nie zrzeszonego w związku - zgodnie z ustawą o związ-

kach zawodowych”. Stosownie do art. 34 ustawy o związkach zawodowych przepisy

jej rozdziału czwartego zatytułowanego „Zakładowa organizacja związkowa” stosuje

się odpowiednio do międzyzakładowej organizacji związkowej obejmującej swoim

działaniem zakład pracy.

Pogląd zaprezentowany przez Sądy obu instancji, że wynikający z art. 112 § 1

zdanie drugie KP obowiązek konsultacji rozpatrzenia sprzeciwu od zastosowania

kary porządkowej dotyczy członka związku zawodowego tylko wówczas, jeżeli u pra-

codawcy działa zakładowa organizacja tego związku, jest w kontekście powołanych

4

przepisów nieprawidłowy. Fakt, że w zakładzie pracy nie funkcjonuje zakładowa or-

ganizacja związku zawodowego, którego pracownik jest członkiem, nie zwalnia pra-

codawcy z obowiązku konsultacji podejmowanych w odniesieniu do takiego pracow-

nika czynności z zakresu stosunku pracy ze związkowymi ogniwami międzyzakłado-

wymi. Andrzej W. był członkiem NSZZ „Solidarność” zrzeszonym w międzyzakłado-

wej organizacji tego związku. [...] Dom Kultury miał obowiązek konsultacji działań

prawnych, w odniesieniu do których przepisy kodeksu pracy wymagają współdziała-

nia ze związkami zawodowymi, z tą jednostką strukturalną.

W odpowiedzi na kasację strona pozwana twierdziła, że przed rozpatrzeniem

sprzeciwu konsultowała jego odrzucenie lub uwzględnienie z Komisją Międzyzakła-

dową Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Miasta i Gminy G. W aktach

sprawy znajduje się notatka ze spotkania Dyrektorki [...] Domu Kultury z Przewodni-

czącym Komisji. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd winien wyjaśnić okoliczności

dotyczące członkostwa powoda w NSZZ „Solidarność” i zasad reprezentacji jego

indywidualnych interesów przez Komisję Międzyzakładową Oświaty i Wychowania

tego związku, ustalić jaki charakter miało spotkanie przełożonej powoda z przewod-

niczącym Komisji Międzyzakładowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” oraz

ocenić, czy spotkanie to czyni zadość wymaganiom prawidłowego współdziałania

pracodawcy ze związkiem zawodowym.

Nie jest natomiast słuszny zarzut kasacji naruszenia art. 109 § 2 KP. Wysłu-

chanie pracownika ma przede wszystkim walor wychowawczy. Sąd trafnie wywiódł,

że pismo powoda z dnia 27 stycznia 1998 r., będące reakcją na zastosowanie w dniu

poprzednim kary nagany, należy traktować jako wysłuchanie przed zastosowaniem

upomnienia. Złagodzenie kary było efektem właśnie owego pisemnego wyjaśnienia,

które spełniło funkcję wysłuchania. Jakkolwiek w użytym w art. 112 KP wyrazie „wys-

łuchanie” implicite zawarta jest jego forma ustna, (rozmowa, oświadczenie), głównie

wychowawczy cel wysłuchania może być osiągnięty także drogą pisemnego usto-

sunkowania się pracownika do czynionych mu zarzutów. Twierdzenie powoda, jako-

by został zaskoczony zarzutami, nie zasługuje na wiarę. Zarzuty uzasadniające na-

łożenie kary upomnienia były te same, które uprzednio pracodawca podał jako przy-

czyny zastosowania kary nagany. Skoro powód ustosunkował się do nich na piśmie,

to nie mógł być nimi później zaskoczony.

Kierując się powyższymi względami Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39313

§

1 KPC, orzekł jak w sentencji.

5

========================================