III RN 80/98

Wyrok z dnia 4 listopada 1998 r.

III RN 80/98

Niedopuszczalna jest odmowa wznowienia postępowania ze względu na

wystąpienie negatywnych przesłanek uchylenia decyzji w wyniku wznowienia

postępowania (art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 KPA).

Przewodniczący SSN: Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 1998 r. sprawy ze skargi

Hildegardy K. na decyzję Wojewody O. z dnia 13 lutego 1996 r. [...] w przedmiocie

odmowy wznowienia postępowania, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Na-

czelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] od wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi-

nistracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Hildegarda i Leonard K. wnieśli w Urzędzie Wojewódzkim w O. do protokołu

podanie w sprawie odzyskania gospodarstwa rolnego o pow. 16, 79 ha, pozostawio-

nego we wsi B. i R. w związku z wyjazdem na pobyt stały do Republiki Federalnej

Niemiec. W odpowiedzi na to podanie Urząd Wojewódzki pismem z dnia 10 września

1993 r. poinformował, że gospodarstwo decyzją Naczelnika Gminy D. z dnia 12

lutego 1980 r. [...], zostało przejęte na własność Skarbu Państwa jako opuszczone.

Po włączeniu nieruchomości do „zasobów państwowych” została ona trwale rozdys-

ponowana. W tej sytuacji brak jest podstaw do załatwienia wniosku.

W piśmie z dnia 3 listopada 1993 r. nazwanym „Prośba o uchylenie decyzji

Naczelnika Gminy w D. woj. O. z dnia 12.02.1980 r.”, skierowanym do Ministerstwa

2

Spraw Wewnętrznych Hildegarda K. oświadczyła, że decyzję Naczelnika Gminy D.

otrzymała w Urzędzie Wojewódzkim w O. w dniu 11 sierpnia 1993 r.

W dniu 23 sierpnia 1995 r. Hildegarda K. wniosła o wznowienie postępowania

w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa, zakończonej decy-

zją Naczelnika Gminy D. z dnia 12 lutego 1980 r. We wniosku podała, że pozostawiła

gospodarstwo bez uregulowania jego stanu prawnego, ponieważ nie mogła go

przekazać aktem darowizny, gdyż nikt z rodziny nie posiadał uprawnień rolniczych,

sprzedać zaś gospodarstwa Hildegarda K. nie chciała.

Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z dnia 21 grudnia 1995 r. odmó-

wił wznowienia postępowania. W ocenie organu administracji publicznej decyzja z

dnia 12 lutego 1980 r. stała się ostateczna w dniu 12 marca 1980 r., a ponieważ od

daty podjęcia i ogłoszenia tej decyzji do daty wystąpienia o zwrot przejętej nieru-

chomości minęło 13 lat, to zgodnie z art. 146 § 1 KPA nie może nastąpić jej uchyle-

nie.

Wojewoda O. decyzją z dnia 13 lutego 1996 r. [...] utrzymał w mocy decyzję

organu administracji publicznej pierwszej instancji; w uzasadnieniu podzielił ustalenia

i poglądy prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia

1998 r. [...] oddalił skargę Hildegardy K. na powyższą decyzję Wojewody O. W oce-

nie Sądu, skarżąca w dniu 11 sierpnia 1993 r., co sama przyznała w piśmie z dnia 3

listopada 1993 r., dowiedziała się o decyzji z dnia 12 lutego 1980 r. Żądanie wzno-

wienia mogło być więc zgłoszone najpóźniej do dnia 10 września 1993 r. Termin ten

nie został zachowany, bowiem żądanie wznowienia postępowania zgłoszone zostało

po upływie blisko 2 lat od tej daty, a zatem odmowa wznowienia postępowania jest

zgodna z prawem.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył powyższy wyrok rewi-

zją nadzwyczajną, w której zarzucił rażące naruszenie art. 7, 77 oraz art. 147 i 148 §

1 Kodeksu postępowania administracyjnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego wy-

roku oraz przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie

do ponownego rozpoznania. W ocenie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjne-

go, uszła uwadze Sądu niezwykle istotna okoliczność, że żądanie wznowienia postę-

powania nie zostało zgłoszone po upływie blisko 2 lat od dnia 11 sierpnia 1993 r.

(bezsporna data dowiedzenia się o decyzji), lecz w protokole z dnia 13 sierpnia 1993

r., do którego zostało złożone ustne podanie, a więc po upływie 2 dni od daty pow-

3

zięcia tej wiadomości. Okoliczność ta wynika wprost z pisma Dyrektora Wydziału

Urzędu Wojewódzkiego w O. z dnia 10 września 1993 r., a także pisma skarżącej do

Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1993 r. Prezes Naczelnego Sądu

Administracyjnego podkreślił, że organ pierwszej instancji odmówił wznowienia pos-

tępowania nie na tej podstawie, że nie został dotrzymany termin wniesienia podania

o wznowienie postępowania, lecz z tej przyczyny, że od ogłoszenia decyzji o przeję-

ciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa minęło 13 lat. Takie też stanowisko,

zdaje się, zajął Wojewoda O. w decyzji z dnia 13 lutego 1996 r., która jest niezwykle

lakoniczna, a poza tym budzi szereg wątpliwości związanych z brakiem ustaleń fak-

tycznych i prawnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o

wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał

decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona

dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania,

zaś w przypadku wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt

4 – w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że strona w dniu 11 sierpnia 1993 r. do-

wiedziała się o decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia 12 lutego 1980 r., którą przejęto

na własność Państwa, jako opuszczone, niezabudowane gospodarstwo rolne stano-

wiące własność Hildegardy K. Sporne jest natomiast, czy podanie o wznowienie pos-

tępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją zostało wniesione w terminie

miesiąca od dnia 11 sierpnia 1993 r. Należy wskazać, że organy administracji pub-

licznej nie rozważały kwestii dochowania terminu do wniesienia podania o wznowie-

nie postępowania, bowiem organ pierwszej instancji powołał jako podstawę prawną

rozstrzygnięcia art. 146 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasad-

niając decyzję o odmowie wznowienia postępowania upływem 13 lat od daty wydania

(ogłoszenia) decyzji, nie zaś przekroczeniem terminu do wniesienia podania o

wznowienie postępowania. Nie ulega równocześnie wątpliwości, ęe odmowa wzno-

wienia postępowania ze względu na wystąpienie negatywnych przesłanek uchylenia

decyzji w wyniku wznowienia postępowania jest niedopuszczalna, co uszło uwadze

Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przepisu art. 151 § 2 Kodeksu postępowania

4

administracyjnego wynika bowiem jednoznacznie, że przesłanki wymienione w art.

146 Kodeksu mogą stanowić wyłącznie podstawę odmowy uchylenia decyzji w wyni-

ku wznowienia postępowania, nie zaś decyzji o odmowie wznowienia postępowania

(art. 149 § 3 KPA).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że żądanie wznowienia postępo-

wania zostało wniesione po upływie dwóch lat od dnia, w którym strona dowiedziała

się o decyzji, przyjął, jak należy domniemywać, iż żądanie wznowienia postępowania

zostało zawarte w podaniu strony z dnia 22 sierpnia 1995 r. Tymczasem, jak trafnie

wskazał Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu niniejszej re-

wizji nadzwyczajnej, za wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przejęcia

gospodarstwa skarżącej na rzecz Skarbu Państwa należało uznać ustne podanie

strony zgłoszone do protokołu w dniu 13 sierpnia 1993 r. Organy administracji pub-

licznej były obowiązane wówczas wyjaśnić rzeczywistą treść wniesionego do proto-

kołu żądania strony z jej udziałem i potraktować to żądanie jako wniosek o wzno-

wienie postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną Naczelnika Gminy

D. z dnia 12 lutego 1980 r. Tym bardziej, że w ustalonych okolicznościach sprawy

zawarty w protokole zarzut, że decyzja została wydana „bez zgody właścicieli” nale-

żało rozumieć jako wydanie decyzji w postępowaniu, w którym strona nie brała

udziału bez własnej winy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania

administracyjnego. Tymczasem organy administracji publicznej nieprawidłowo roz-

patrywały to podanie jako żądanie zwrotu gospodarstwa rolnego przejętego na rzecz

Skarbu Państwa, jednakże nie rozstrzygnęły tej sprawy decyzją administracyjną, lecz

ograniczały się do udzielania stronie informacji i wyjaśnień o niedopuszczalności

zwrotu.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================