I PKN 331/98

Wyrok z dnia 17 listopada 1998 r.

I PKN 331/98

Podanie przez pracodawcę przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie

umowy o pracę (art. 30 § 4 KP) może nastąpić w odrębnym piśmie doręczonym

pracownikowi wcześniej lub równocześnie z pismem zawierającym wypowie-

dzenie umowy.

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef Iwulski

(sprawozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 1998 r. sprawy z po-

wództwa Radosława D. przeciwko Samorządowemu Przedszkolu [...] w K. o przy-

wrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 2 kwietnia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej koszty

postępowania kasacyjnego w kwocie 100 zł (sto złotych).

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 26 listopada 1997 r. [...], Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Kra-

kowa-Nowej Huty w Krakowie przywrócił powoda Radosława D. do pracy w pozwa-

nym Samorządowym Przedszkolu [...] w K. Sąd Rejonowy ustalił, że powód był za-

trudniony od 5 października 1985 r. na stanowisku dozorcy nocnego na czas nie

określony w pełnym wymiarze czasu pracy. W arkuszu organizacyjnym strony poz-

wanej na rok 1996/97 nie przewidziano zatrudnienia dozorcy, ustalając jednocześnie

vacat na stanowisku konserwatora i pomocy kuchennej w wymiarze po 1/2 etatu.

Stanowiska te zostały obsadzone. W dniu 12 czerwca 1997 r. powodowi wręczono

pismo wypowiadające umowę o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wy-

powiedzenia, skróconego w oparciu o przepis art. 361

KP, do dwóch miesięcy.

Wskazane w nim zostały, jako podstawa prawna wypowiedzenia, przepisy ustawy o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

2

dotyczących zakładów pracy. Nie podano natomiast przyczyny wypowiedzenia. Po-

wód odmówił przyjęcia tego wypowiedzenia, a następnie w dniu 27 czerwca 1997 r.

odebrał pismo anulujące poprzednie wypowiedzenie, w którym podano jako przy-

czynę rozwiązania z nim stosunku pracy likwidację stanowiska dozorcy nocnego.

Równocześnie dokonano powodowi nowego wypowiedzenia umowy o pracę w tym

samym terminie co poprzednie. Pierwsze wypowiedzenie umowy o pracę zostało

skonsultowane ze związkami zawodowymi. Sąd pierwszej instancji przyjął że strona

pozwana naruszyła przy rozwiązaniu stosunku pracy z powodem art. 30 § 4 KP, bo-

wiem nie wskazała w piśmie wypowiadającym umowę o pracę jego przyczyny. Wo-

bec tego Sąd uznał żądanie pozwu za uzasadnione i przywrócił powoda do pracy

oraz zasądził na jego rzecz przewidziane w art. 47 KP wynagrodzenie za czas

pozostawania bez pracy.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, wyro-

kiem z dnia 2 kwietnia 1998 r. [...], w uwzględnieniu apelacji strony pozwanej, zmienił

wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo. Sąd drugiej instancji ocenił, że

rozwiązanie umowy o pracę z powodem nastąpiło z przyczyn wymienionych w art. 1

ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, gdyż u strony

powodowej miały miejsce zmiany organizacyjne, w wyniku których zlikwidowano sta-

nowisko dozorcy nocnego. Zdaniem Sądu drugiej instancji, Sąd Rejonowy nietrafnie

przyjął, iż rozwiązanie z powodem stosunku pracy nastąpiło z naruszeniem art. 30 §

4 KP. Wprawdzie w pierwszym piśmie wypowiadającym umowę o pracę, którego po-

wód nie odebrał, nie została podana przyczyna wypowiedzenia, ale powód odbie-

rając dnia 27 czerwca 1997 r. drugie pismo anulujące poprzednie, przyjął do wiado-

mości, iż rozwiązanie z nim stosunku pracy nastąpiło z powodu likwidacji stanowiska,

na którym pracował. Skoro więc został poinformowany o przyczynie wypowiedzenia

nie można uznać, iż nastąpiło ono niezgodnie z przepisami.

Kasację od tego wyroku wniósł powód. Zarzucił naruszenie prawa material-

nego wskutek błędnej jego wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 30 § 4 KP,

przez przyjęcie, że rozwiązanie z powodem stosunku pracy nie naruszyło tego prze-

pisu, podczas gdy w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy nie wska-

zano przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie. Zarzucił też pominięcie w wyroku

naruszenia przez pracodawcę art. 232

KP, polegającego na niepowiadomieniu orga-

nizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia po raz drugi umowy o pracę, a wresz-

3

cie nieuwzględnienie dyspozycji art. 8 KP, "w duchu" którego strona pozwana po-

winna zaproponować powodowi krótkotrwały kurs doskonalenia zawodowego, czy-

niący bezprzedmiotowym wypowiedzenie umowy o pracę. Zdaniem skarżącego

błędne było przyjęcie przez Sąd Wojewódzki, że uchybienie artykułowi 30 § 4 KP

zostało sanowane wręczeniem powodowi pisma wskazującego przyczyny uzasad-

niające wypowiedzenie mu umowy o pracę, bowiem ustawa nie przewiduje takiej

formy. W myśl prawa pracy wskazanie tych przyczyn powinno zostać zawarte tylko w

samym wypowiedzeniu, a nie w dodatkowych pismach czy załącznikach. Nadto

"drugie" wypowiedzenie nie zostało przedłożone do zaopiniowania przez organizację

związkową, co stanowi rażące naruszenie art. 232

KP. Wreszcie zdaniem skar-

żącego, Sąd drugiej instancji nie uwzględnił argumentu powoda, że kurs doskonale-

nia zawodowego, niezbędny do uzyskania stosownych kwalifikacji, pozwalających

mu na dalszą pracę u strony pozwanej, trwa przez półtora miesiąca, a więc dokładnie

o połowę krócej niż wynosił okres jego wypowiedzenia. W tej sytuacji zdaniem

powoda, istnieją pełne przesłanki do uznania, że pracodawca rażąco naruszył art. 8

KP.

Strona pozwana wniosła o odrzucenie kasacji i przyznanie kosztów postępo-

wania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 30 § 4 KP (w brzmieniu obowiązującym od 2 czerwca 1996 r.) w

oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie

określony powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie. Jest to

regulacja analogiczna do poprzednio występującej w art. 54 KP oraz zbliżona w

konstrukcji do art. 38 KP. Pracodawca, zawiadamiając bowiem zakładową organiza-

cję związkową o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę, ma obowią-

zek wskazać jej przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Dlatego przy wykładni

przepisu art. 30 § 4 KP można wykorzystać utrwalone już orzecznictwo dotyczące

art. 38 KP. W uzasadnieniu tezy II uchwały pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 19 maja 1978 r., V PZP 6/77, wytyczne orzecznictwa w

przedmiocie wykładni przepisów kodeksu pracy normujących współdziałanie kie-

rownika zakładu pracy z organami związków zawodowych przy rozwiązywaniu umów

o pracę - w szczególności art. 38, art. 42 § 1, art. 52 § 3 i § 4, art. 53 § 4 i art. 177 § 1

4

KP (OSNCP 1977 z. 8, poz. 127) Sąd Najwyższy stwierdził, że podanie zakładowej

organizacji związkowej przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie powinno z reguły

nastąpić w piśmie zawiadamiającym ją o zamiarze wypowiedzenia, może jednak

nastąpić również w jakimkolwiek innym piśmie. Zasadę tę należy odpowiednio od-

nieść do wykładni art. 30 § 4 KP. Wprawdzie przepis ten stanowi, że przyczyna uza-

sadniająca wypowiedzenie powinna być wskazana "w oświadczeniu pracodawcy o

wypowiedzeniu", ale nie oznacza to, że oświadczenie o wypowiedzeniu należy ogra-

niczać tylko do jednego dokumentu (pisma). Funkcją regulacji zawartej w art. 30 § 4

KP jest bowiem to, aby pracownik dowiedział się od pracodawcy jaka jest przyczyna

wypowiedzenia. Funkcję tę w pełni realizuje doręczenie pracownikowi pisma wypo-

wiadającego umowę o pracę i drugiego pisma informującego o przyczynie wypowie-

dzenia. Pismo wskazujące przyczynę wypowiedzenia powinno być doręczone

wcześniej lub równocześnie z pismem wypowiadającym umowę o pracę. Tak było w

niniejszej sprawie i słusznie Sąd drugiej instancji uznał, że pracodawca nie naruszył

art. 30 § 4 KP, a tym samym ten zarzut kasacji nie jest usprawiedliwiony.

Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji (art. 39311

KPC). Jest

więc związany wskazanymi w niej podstawami, rozumianymi jako zarzut naruszenia

konkretnych przepisów prawa. Powód stawia w kasacji zarzut naruszenia art. 232

KP

przez brak konsultacji drugiego wypowiedzenia z zakładową organizacją związkową.

Zarzut ten nie jest trafny, gdyż przepis art. 232

KP zawiera normę ogólną, której na-

ruszenie możliwe jest tylko w związku z innymi przepisami wskazującymi na obowią-

zek współdziałania pracodawcy z zakładową organizacją związkową. Stanowi on

bowiem, że jeżeli przepisy prawa pracy przewidują współdziałanie pracodawcy z zak-

ładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, to

pracodawca ma obowiązek współdziałać w takich sprawach z zakładową organizacją

związkową reprezentującą pracownika. W kasacji tymczasem nie wskazano jako jej

podstawy naruszenia przepisu wprowadzającego obowiązek współdziałania, czyli art.

38 KP. Już z tej przyczyny ten zarzut nie jest usprawiedliwiony. Stwierdzić jednak

należy, że Sąd pierwszej instancji ustalił (a przy braku zarzutów procesowych jest to

ustalenie wiążące Sąd Najwyższy), że pierwsze z wypowiedzeń dokonanych

powodowi zostało prawidłowo skonsultowane ze związkami zawodowymi. Było to

wypowiedzenie z tej samej przyczyny i w niewielkim odstępie czasowym. Już w tezie

XII powołanej uchwały pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Najwyższego z dnia 19 maja 1978 r., V PZP 6/77, stwierdzono, że upływ czasu

5

dzielący zakończenie postępowania przewidzianego w art. 38 KP od mającego nas-

tąpić wypowiedzenia może uzasadniać konieczność ponownego zawiadomienia

zakładowej organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia. Praktyczne względy

skłaniają jednak do przyjęcia, iż z reguły orientacyjnym terminem dla uznania takiego

upływu czasu może być termin miesięczny. Inaczej mówiąc, jeżeli między konsultacją

zamiaru wypowiedzenia, a jego dokonaniem upłynie niedługi okres czasu, a przede

wszystkim nie zmienią się okoliczności uzasadniające wypowiedzenie, to

pracodawca nie musi ponawiać konsultacji (por. wyrok z dnia 17 grudnia 1997 r., I

PKN 438/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 629, a zwłaszcza wyrok z dnia 2 czerwca

1995 r., I PRN 25/95, OSNAPiUS 1996 nr 4 poz. 59).

Zarzut naruszenia art. 8 KP został oparty na twierdzeniu, że pracodawca ma

obowiązek umożliwienia pracownikowi uzyskania kwalifikacji do pracy na innym sta-

nowisku i zaproponowania na nim pracy, w sytuacji gdy likwiduje stanowisko dotych-

czas przez pracownika zajmowane. Jest to pogląd nieprawidłowy, gdyż poza szcze-

gólnymi przypadkami wynikającymi z określonych przepisów (np. art. 230 § 1 KP)

pracodawca takiego obowiązku nie ma (por. teza X uchwały pełnego składu Izby

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1985 r., III

PZP 10/85, wytyczne w przedmiocie stosowania art. 45 KP, OSNCP 1985 z. 11, poz.

164).

Z tych względów kasacja podlegała oddaleniu z mocy art. 39312

KPC. O

kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 KPC.

========================================