I PKN 343/98

Wyrok z dnia 24 listopada 1998 r.

I PKN 343/98

Obowiązujące w zakładzie pracy porozumienie w sprawie wprowadzenia

zakładowego systemu wynagradzenia, określające warunki, od których zależy

nabycie uprawnień do nagrody jubileuszowej może w zakresie w nim nie ure-

gulowanym odesłać, zgodnie z art. 9 § 2 KP, do powszechnie obowiązujących

przepisów. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy zarządzenia Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów

pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad

jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358), w tym przepisy wyłączające

możliwość zaliczenia okresu zatrudnienia u innego pracodawcy.

Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 1998 r. sprawy z po-

wództwa Stanisława C. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komu-

nalnej Spółce z o.o. w K. o odszkodowanie i nagrodę jubileuszową, na skutek kasacji

powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Katowicach z dnia 27 stycznia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej tytułem

zwrotu części kosztów postępowania kasacyjnego kwotę pięćset (500) złotych.

U z a s a d n i e n i e

Powód Stanisław C. wystąpił z powództwem przeciwko Miejskiemu Przedsię-

biorstwu Gospodarki Komunalnej, Spółce z o.o. w K. o roszczenia ze stosunku pracy.

Po ich skonkretyzowaniu w toku procesu powód żądał zasądzenia: nagrody jubileu-

szowej za 40 lat pracy, odszkodowania za odwołanie go ze stanowiska i wypowie-

dzenie umowy o pracę, nagrody z zysku za 1996 r. oraz wydania opinii za sześcio-

2

letni okres pracy i sprostowania świadectwa pracy przez zamieszczenie informacji o

ukończonych szkoleniach.

Pozwane Przedsiębiorstwo wniosło o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Katowicach wyrokiem z dnia 10 września 1997 r.

[...] oddalił powództwo. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że z dniem 1 grudnia

1989 r. powód został zatrudniony na stanowisku zastępcy dyrektora do spraw tech-

nicznych, a od 9 stycznia 1990 r. powołano go na dyrektora pozwanego Przedsię-

biorstwa. Sąd ustalił, że z mocy uchwały [...] Zarządu Miasta K. z dnia 18 grudnia

1992 r. w sprawie przekształcenia pozwanego M.P.G.K. w spółkę, powód wszedł w

skład zarządu spółki. W dniu 1 stycznia 1993 r. przewodniczący Rady Nadzorczej

zawarł z powodem umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisko prezesa za-

rządu pozwanej Spółki. Zgodnie z § 18 aktu przekształcenia przedsiębiorstwa komu-

nikacyjnego w spółkę z o.o. do składania oświadczeń woli i ich podpisywania w imie-

niu Spółki wymagane było współdziałanie prezesa z dwoma członkami zarządu lub

jednego członka z prokurentem. Według § 6 regulaminu pozwanej Spółki do spraw

wymagających uchwał zarządu należy rozporządzanie prawem powodującym zobo-

wiązanie o wartości powyżej 1 miliarda starych złotych i ustalanie zasad i systemów

płacowych. Powód podjął jednoosobowo w imieniu pozwanej Spółki bez uchwały za-

rządu decyzje dotyczące: zakupu środków trwałych o wartości przekraczającej 1 mi-

liard starych złotych w firmie „R.” w G. i zawarcia umowy na wykonanie robót o war-

tości 8 miliardów starych złotych oraz utworzenie lokaty bankowej na 5 miliardów sta-

rych złotych, a także podwyższenia wynagrodzeń pracowniczych. Uchwałą Rady

Nadzorczej [...] z 27 listopada 1995 r. odwołano powoda ze stanowiska prezesa Za-

rządu na skutek naruszenia obowiązków wynikających z zadań i zakresu działalności

zarządu Spółki, w szczególności składania oświadczeń woli i ich podpisywania, a

nadto postanowiono wypowiedzieć powodowi umowę o pracę z zachowaniem 3 mie-

sięcznego okresu wypowiedzenia bez obowiązku świadczenia pracy . Zobowiązano

także powoda do renegocjacji zawartych jednoosobowo umów lub zawartych z naru-

szeniem regulaminu zarządu pozwanej Spółki. W dniu 19 kwietnia 1996 r. doręczono

powodowi wypowiedzenie umowy o pracę, rozpoczynające się od 30 kwietnia 1996 r.

ze skutkiem na dzień 31 lipca 1996 r. Powód złożył do akt osobowych pozwanej opi-

nię wydaną 11 lipca 1975 r. przez Komendę Wojewódzką MO w K., w której stwier-

dzono, że w okresie od 15 grudnia 1959 r. do 20 maja 1975 r. był zatrudniony w or-

ganach MO oraz że został zwolniony ze służby na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 2

3

ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (jed-

nolity tekst: Dz.U. z 1973 r. Nr 23, poz. 136). Postanowienie art. 16 ust. 4 porozumie-

nia z 30 marca 1991 r. w sprawie wprowadzenia zakładowego systemu wynagrodze-

nia w pozwanym przedsiębiorstwie komunalnym przewiduje, że przy ustalaniu okre-

sów zatrudnienia, od których zależy nabycie uprawnień do nagrody jubileuszowej,

stosuje się powszechnie obowiązujące w tym zakresie przepisy zarządzenia Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów

uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania

(M.P. Nr 44, poz. 358).

Zgodnie z § 2 ust. 3 obowiązującego w pozwanej Spółce od 1 stycznia 1994 r.

regulaminu nagród z zysku dla pracowników M.P.G.K., Spółka z o.o., pracownik ma

prawo do nagrody z zysku pomimo nieprzepracowania w pozwanej Spółce pełnego

okresu obrachunkowego, jeżeli rozwiązał umowę w okresie obrachunkowym: na za-

sadzie porozumienia stron, w wyniku przejścia na emeryturę lub rentę, rozwiązania

stosunku pracy po wyczerpaniu okresu wypłaty zasiłku chorobowego, lub rozwiąza-

nia umowy o pracę z uwagi na likwidację stanowiska pracy.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy uznał, że powództwo nie może być uwzględnione. Z

opinii Komendy Wojewódzkiej M.O. w K. wynika, że powód został zwolniony ze

służby na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie funkcjonariuszy Milicji Oby-

watelskiej, co zgodnie z treścią ustawy oznacza wymierzenie kary dyscyplinarnej wy-

dalenia ze służby. W myśl § 4 ust. 2 powołanego wyżej zarządzenia w sprawie usta-

lenia okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej wlicza się przypadające po

wyzwoleniu okresy służby M.O., chyba że funkcjonariusz został ukarany karą dyscy-

plinarną wydalenia ze służby. Uniemożliwia to zaliczenie okresu pracy powoda w

M.O. do okresów uprawniających do nabycia nagrody jubileuszowej. Zdaniem Sądu

obowiązek udowodnienia okresów zatrudnienia, wliczanego do okresu pracy upraw-

niającego do nagrody jubileuszowej obciąża pracownika z mocy art. 6 KC w związku

z art. 300 KP.

Ponadto Sąd Rejonowy-Sąd Pracy stwierdził, że powództwo w części doty-

czącej żądania zasądzenia odszkodowania w związku z wypowiedzeniem umowy o

pracę nie może być uwzględnione z uwagi na przekroczenie przez powoda ustawo-

wego terminu do jego wniesienia, określonego w art. 264 § 2 KP oraz braku podstaw

do przywrócenia tego terminu. Jest okolicznością bezsporną, że powód przekroczył

ten termin do dokonania czynności procesowej. Pouczony o prawie złożenia odwo-

4

łania do sądu i terminie wniesienia odwołania, powód wniósł odwołanie do sądu po-

nad pół roku później. Jedynym usprawiedliwieniem tego zachowania jest według po-

woda jego stan zdrowia, wykluczający stresujące działania. Jednakże Sąd stwierdził,

że powód nie był hospitalizowany w 1996 r. i w tym samym okresie, w którym stan

zdrowia miał wykluczać możliwość jego działania wniósł pozew, a przedtem prowa-

dził z pozwanym rozmowy na temat zatrudnienia go na innym stanowisku. Nie można

zatem uznać za mniej stresujące te działania niż skierowanie pisma do Sądu. Wypo-

wiedzenie powodowi umowy o pracę zostało dokonane w pierwszym dniu zdolności

do pracy w sytuacji, gdy nie udzielono mu jeszcze urlopu wypoczynkowego, co wy-

klucza zarzut naruszenia przez pozwanego art. 41 KP. Faktyczne podstawy tego wy-

powiedzenia nie były kwestionowane przez strony. Dokumentacja Spółki potwierdza

działania powoda naruszające regulamin i obowiązek kolektywnego podejmowania

decyzji przez Zarząd w formie uchwał.

Zdaniem Sądu Rejonowego powództwo nie może być uwzględnione także w

części dotyczącej nagrody z zysku za 1997 r. Zgodnie z § 2 ust. 3 obowiązującego w

pozwanej od 1 stycznia 1994 r. regulaminu nagród z zysku dla pracowników MPGK

Spółki z o.o., pracownik ma prawo do nagrody z zysku pomimo nie przepracowania

pełnego okresu obrachunkowego w pozwanej tylko w przypadku rozwiązania z nim

umowy o pracę w trybie określonym w tym regulaminie, który nie wymienia tego spo-

sobu, w jaki rozwiązano z powodem umowy o pracę.

W dacie wniesienia pozwu z żądaniem wydania opinii o pracy, znowelizowany

Kodeks pracy nie zalicza już do obowiązków pracodawcy wydanie opinii o pracy.

Świadectwo pracy zostało wydane powodowi w związku z rozwiązaniem umowy o

pracę wraz z pouczeniem o prawie do złożenia wniosku o jego sprostowanie. Powód

nie zawarł takiego żądania nawet w pozwie, lecz zgłosił je dopiero w toku procesu.

Nastąpiło zatem przekroczenie ustawowego terminu do złożenia wniosku o sprosto-

wanie świadectwa pracy. Powód nie zgłosił wniosku o przywrócenie terminu, co wy-

klucza stosowanie art. 168 § 1 KPC.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 27 stycznia 1998 r. [...] odrzucił apelację powoda w części dotyczącej

nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy i oddalił apelację w pozostałej części. Sąd

Wojewódzki stwierdził, że powód wskazał w apelacji, że wniósł o zasądzenie nagrody

jubileuszowej za 35 lat pracy, a Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę co do za-

sądzenia roszczenia o nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy. Z tego względu Sąd

5

uznał, że apelacja została wniesiona w tej części od nieistniejącego rozstrzygnięcia i

dlatego na zasadzie art. 373 KPC podlega odrzuceniu.

Sąd Wojewódzki uznał, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie Sądu pierwszej ins-

tancji oddalające powództwo o zasądzenie odszkodowania w związku z wypowie-

dzeniem umowy o pracę. Powód nie zachował terminu określonego w art. 264 § 1

KP. Analiza przesłanek przywrócenia terminu wykazała, że nie zostały one spełnione

przy stosowaniu obiektywnego miernika staranności. Sąd Wojewódzki stwierdził, że

Sąd Rejonowy oddalając powództwo postąpił zgodnie z uchwałą Sąd Najwyższego z

dnia 14 marca 1986 r., III ZP 8/86 (OSNCP 1986 z. 12, poz. 194), skoro pozew został

wniesiony po upływie terminu, określonego w art. 264 KP, którego nie przywrócono.

Sąd drugiej instancji uznał także, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie oddalające rosz-

czenie o wypłatę nagrody z zysku za 1996 r., gdyż zgodnie z § 2 ust. 3 regulaminu

podziału nagród nie nabył prawa do tego świadczenia. W związku ze skreśleniem art.

98 § 1 KP ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), Sąd Wojewódzki stwierdził,

że roszczenie powoda o wydanie opinii w dacie wniesienia pozwu jest pozbawione

podstawy prawnej i zasadnie oddalone. Ponadto powód nie dochował terminu z art.

971

§ 2 KP do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa pracy, pomimo poucze-

nia i nie udowodnił braku winy w niedokonaniu czynności z art. 265 § 1 KP.

Powód Stanisław C. wniósł kasację od powyższego wyroku Sądu drugiej ins-

tancji w części dotyczącej nagrody jubileuszowej i odszkodowania za odwołanie ze

stanowiska i wypowiedzenie umowy o pracę w związku z art. 41 KP i art. 471

KP z

jednoczesnym złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Powód zarzucił naruszenie art. 217 § 2, art. 224 § 1, art. 233 § 1, art. 299, art. 328 §

2 i art. 385 KPC przez niedopuszczenie dowodów na wyjaśnienie faktów mających

rozstrzygający wpływ na wynik sprawy oraz zarzucił błędy merytoryczne w uzasad-

nieniu zaskarżonego wyroku. Powołując się na przepis art. 3931

pkt 2 KPC skarżący

wniósł o uchylenie zaskarżonej części wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu

Rejonowego oraz przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania z

uwzględnieniem kosztów procesu na rzecz powoda.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

6

Przedmiot zaskarżenia objęty kasacją dotyczy dwu kwestii, a mianowicie od-

rzucenia apelacji w części odnoszącej się do nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy

oraz oddalenia apelacji o odszkodowanie za odwołanie ze stanowiska i wypowiedze-

nie umowy o pracę.

Sąd Wojewódzki odrzucił apelację w części dotyczącej nagrody jubileuszowej

na zasadzie art. 373 KPC. Jednakże skarżący nie zarzucił w kasacji naruszenia po-

wyższego przepisu przez Sąd drugiej instancji, ani nie wskazał konkretnie jaki prze-

pis prawa materialnego został naruszony w tej części zaskarżonego wyroku. Z uza-

sadnienia kasacji nie wynika, aby była ona oparta w odniesieniu do tej części zas-

karżonego wyroku na podstawach wymienionych w art. 393 pkt 1 i 2 KPC. Powód

tylko twierdził, że Sąd Wojewódzki dopuścił się w tej części błędu merytorycznego,

gdyż odrzucił apelację o nagrodę jubileuszową za 20 lat pracy, a w motywach swego

orzeczenia podał 40 lat, podczas gdy powód nie podał za jaki okres dochodzi tej na-

grody. Tak jednak nie jest, gdyż na rozprawie w dniu 5 września 1997 r. po skonkre-

tyzowaniu roszczeń, powód wniósł o zasądzenie nagrody jubileuszowej za 40 lat

pracy. W piśmie precyzującym wartość podmiotu zaskarżenia apelacją, powód okre-

ślił, że domaga się zasądzenia nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy. Zawarta w

uzasadnieniu Sądu drugiej instancji omyłka, że powód dochodził w apelacji nagrody

jubileuszowej za 35 lat pracy, nie ma istotnego znaczenia w sprawie ani wpływu na

ocenę zasadności odrzucenia apelacji w części określonej przez powoda. Z akt oso-

bowych powoda i zeznań św. Heleny U. [...] wynika, że powód pobrał nagrodę

jubileuszową za 35 lat pracy. Sąd Rejonowy zasadnie oddalił żądanie powoda zasą-

dzenia nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy. Obowiązujące w pozwanym zakładzie

pracy porozumienie zbiorowe w sprawie wprowadzenia zakładowego systemu wyna-

gradzania, określające warunki, od których zależy nabycie uprawnień do nagrody

jubileuszowej może w zakresie w nim nieuregulowanym odesłać zgodnie z art. 9 § 2

KP do powszechnie obowiązujących przepisów. W takiej sytuacji mają zastosowanie

przepisy zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w

sprawie ustalania okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej

obliczania i wypłacania, w tym § 4 ust. 2 wymienionego zarządzenia, wyłączający

możliwość zaliczenia okresu zatrudnienia, zakończonego w innym zakładzie pracy

wydaleniem ze służby. Apelacja powoda w części odnoszącej się do nagrody jubileu-

szowej za 20 lat w istocie dotyczyła nieistniejącego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej

instancji. Z tego względu apelacja podlegała odrzuceniu, skoro dotyczyła roszczenia

7

za inny okres, nieobjęty przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy. W tej

sytuacji Sąd Najwyższy nie dopatrzył się, aby Sąd drugiej instancji uchybił przepisowi

art. 373 KPC. Skarżący także nie zarzucił w kasacji, że Sąd drugiej instancji dopuścił

się naruszenia tego przepisu, co przesądza o bezzasadności tej części kasacji.

Jeśli chodzi o zarzuty kasacji odnoszące się do odszkodowania za odwołanie

ze stanowiska i wypowiedzenie umowy o pracę, to są one także bezzasadne. Sąd

Wojewódzki oparł swoje rozstrzygnięcie zgodnie z art. 382 KPC na ustaleniach Sądu

pierwszej instancji, który wyczerpująco zebrał materiał dowodowy w sprawie i wy-

prowadził z niego trafne wnioski oraz dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycz-

nego i należycie wyjaśnił sprawę do stanowczego rozstrzygnięcia. Na tej podstawie

Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął , że powód nie zachował bez swej winy terminu,

określonego w art. 264 § 1 KP. Obiektywnie oceniając ustalone okoliczności sprawy -

zdaniem Sądu Najwyższego - brak jest przesłanek do przywrócenia powodowi ter-

minu do wniesienia (po upływie ponadpółrocznego nieusprawiedliwionego opóźnie-

nia) odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę. Ponadto Sąd ustalił, że wypowie-

dzenie umowy o pracę powodowi zostało dokonane w pierwszym dniu zdolności do

pracy, gdy jeszcze nie udzielono mu urlopu wypoczynkowego. Kontrola kasacyjna

przeprowadzona w związku z zarzutami kasacji naruszenia przepisów postępowania

wykazała, że ustalenia znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym w spo-

sób wolny od uchybień procesowych. Sąd drugiej instancji - wbrew twierdzeniom ka-

sacji - nie uchybił przepisom art. 217 § 2, art. 224 § 1 i art. 233 § 1 KPC, gdyż mógł

pominąć dodatkowo zgłoszone dowody przez powoda dopiero w apelacji, skoro po-

wód nie wykazał, jak tego wymaga przepis art. 381 KPC, że nie mógł ich powołać w

postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i że potrzeba powołania się na nie

wynikła później. Nie można także zarzucić Sądowi drugiej instancji naruszenia art.

299 KPC na skutek nie przeprowadzenia dodatkowego dowodu z przesłuchania po-

woda. Dowód ten ma charakter fakultatywny i może być uzupełniająco przeprowa-

dzony, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku nie zostały

wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Obszernie zebrany w sprawie

materiał dowodowy nie wymagał - zdaniem Sądu Najwyższego - przeprowadzenia

tego dowodu. Uzasadnienie Sądu drugiej instancji zawiera zgodnie z art. 328 § 2

KPC wystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej zaskarżonego wyroku z przyto-

czeniem stanowiących podstawę wyroku przepisów prawa i właściwą ich wykładnię.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzut kasacji naruszenia przepisów

8

postępowania przez Sąd drugiej instancji okazał się nieuzasadniony. W świetle wyżej

przytoczonych ustaleń zarzut naruszenia art. 41 w związku z art. 471

KP nie znajduje

żadnego oparcia.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że kasacja nie ma

usprawiedliwionych podstaw i dlatego na zasadzie art. 39312

i art. 102 KPC orzekł,

jak w sentencji.

========================================