II UKN 327/98

Wyrok z dnia 25 listopada 1998 r.

II UKN 327/98

Sąd prowadzi postępowanie dowodowe z urzędu, także w sprawie wnie-

sionej przez kombatanta, wówczas, gdy nie zostały wyjaśnione sporne okolicz-

ności sprawy (art. 232 zdanie 2 KPC).

Przewodniczący: SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Maria Mańkowska (spra-

wozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 1998 r. sprawy z wniosku

Bolesława S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O. o

rentę inwalidzką w związku z pobytem w obozie, na skutek kasacji wnioskodawcy od

wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z

dnia 17 grudnia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wnioskodawca Bolesław S., urodzony 14 listopada 1932 r., pobiera wcześ-

niejszą emeryturę od 1 sierpnia 1990 r. i w dniu 19 maja 1997 r. wystąpił z wnioskiem

o rentę inwalidzką z tytułu inwalidztwa z powodu przebywania od maja do listopada

1943 r. w niemieckim obozie koncentracyjnym „P.” w B. Zakład Ubezpieczeń Spo-

łecznych-Inspektorat w P. odmówił wnioskodawcy prawa do tej renty z uwagi na nie-

zaliczenie go do żadnej grupy inwalidów w związku z pobytem w obozie.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z

dnia 28 października 1997 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy, bowiem powołani w

sprawie biegli lekarze neurolog, chirurg-ortopeda oraz internista-kardiolog uznali, że

obecne schorzenia wnioskodawcy nie mają związku z jego pobytem w obozie w la-

tach niemieckiej okupacji. Zawał mięśnia sercowego, który spowodował inwalidztwo

wnioskodawcy był rezultatem zaawansowanego procesu miażdżycowego i wystąpił

2

po 44 latach od pobytu w obozie. Również inne dolegliwości, na które cierpi wnios-

kodawca, nie są wynikiem jego pobytu w obozie koncentracyjnym.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyro-

kiem z dnia 17 grudnia 1997 r. oddalił apelację wnioskodawcy, przyznając mu jedno-

cześnie rację, że Sąd Wojewódzki powinien powołać przepisy ustawy z 1991 r. o

kombatantach. Z tego punktu widzenia wyrok nie może być jednak kwestionowany,

gdyż Sąd pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe we właściwym kie-

runku, czy wnioskodawca jest inwalidą jednej z grup w związku z pobytem w hitle-

rowskim obozie. Sąd podzielił opinie biegłych lekarzy, którzy wykluczyli ten związek i

ustalił, że inwalidztwo wnioskodawcy nie jest następstwem obrażeń lub chorób pows-

tałych w związku z pobytem w obozie „P.”. Brak było zatem podstaw do przyznania

renty inwalidzkiej na podstawie przepisów ustawy o kombatantach.

Pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżył kasacją powyższy wyrok, zarzucając

naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie normy prawnej wyrażonej w

preambule ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych oso-

bach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz naruszenie

przepisów postępowania - art. 231, 232 i 233 § 1 KPC przez niedopuszczenie z

urzędu dowodów niewskazanych przez stronę dla wykazania związku pomiędzy jego

stanem zdrowia i pobytem w obozie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna. Preambuła ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o

kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i

okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) nie zawiera norm prawa mate-

rialnego, na podstawie których można kreować roszczenia, nie mogła być zatem na-

ruszona w zaskarżonym wyroku. Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, iż prawo do

renty inwalidzkiej w związku z pobytem w obozie przewiduje art. 12 w związku z art.

3 pkt 2 omawianej ustawy. Renta ta przysługuje osobom, które zostały zaliczone do

jednej z grup inwalidzkich wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem

w obozie.

Zarzut naruszenia wskazanych w kasacji przepisów prawa procesowego rów-

nież nie znajduje potwierdzenia w zaskarżonym wyroku. Art. 231 KPC nie miał w

ogóle zastosowania bowiem oba Sądy rozpoznające przedmiotową sprawę nie po-

3

wołały się na domniemanie faktyczne. Ustalenia Sądu Wojewódzkiego zostały wy-

wiedzione z opinii biegłych lekarzy z zakresu chirurgii ortopedycznej, neurologii oraz

interny i kardiologii. Sąd Apelacyjny prawidłowo zaakceptował te ustalenia, jako

oparte na fachowych i przekonywających opiniach lekarzy ze specjalności właści-

wych dla schorzeń wnioskodawcy. Ponieważ Sąd drugiej instancji nie przeprowadzał

postępowania uzupełniającego, nie mógł zatem naruszyć art. 233 § 1 KPC.

Nie można też zgodzić się z twierdzeniem kasacji, że wnioskodawca jako

kombatant, powinien być otoczony ze strony Sądów szczególną pomocą w postaci

dopuszczenia dowodów nawet niewnioskowanych przez strony. Stosownie do art.

232 zdanie drugie KPC sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę, jed-

nakże obowiązek prowadzenia przez sąd postępowania dowodowego z urzędu,

także w sprawie wniesionej przez kombatanta, istnieje tylko wówczas, gdy nie zostały

wyjaśnione sporne okoliczności sprawy.

Sądy obu instancji przyjęły niewadliwie, że złożona w sprawie opinia biegłych

lekarzy sądowych nie budzi żadnych wątpliwości i wystarczająco wyjaśnia przedmiot

sprawy, skoro jest zgodna z orzeczeniami Obwodowej i Wojewódzkiej KIZ i została

wydana na podstawie istniejącej dokumentacji lekarskiej od 1971 r. oraz badaniu

wnioskodawcy w obecności sędziego Sądu Wojewódzkiego. W takiej sytuacji, nieza-

sadne jest żądanie prowadzenia dalszego postępowania dowodowego tylko dlatego,

że strona nie jest zadowolona z dotychczasowych jego wyników.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39312

KPC Sąd Najwyższy

orzekł, jak w sentencji.

========================================