II UKN 329/98

Wyrok z dnia 25 listopada 1998 r.

II UKN 329/98

Prowadzenie działalności gospodarczej w okresie urlopu bezpłatnego

(art. 174 KP) powoduje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie spo-

łeczne osób prowadzących działalność gospodarczą (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy

z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących

działalność gospodarczą oraz ich rodzin, jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46,

poz. 250 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Maria Mańkowska (spra-

wozdawca), Zbigniew Myszka .

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 1998 r. sprawy z wniosku

Wiesławy Z.-N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o

składki, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 5 lutego 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wnioskodawczyni Wiesława Z.-N. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpie-

czeń Społecznych-Oddziału w S. z dnia 11 lipca 1997 r., w której została objęta

ubezpieczeniem społecznym w okresie od 1 lipca 1992 r. do dnia 31 sierpnia 1993 r.

z tytułu wykonywania działalności gospodarczej na własny rachunek. Zdaniem wnios-

kodawczyni, przebywając w tym czasie na urlopie bezpłatnym w miejscu pracy, pod-

legała ubezpieczeniu pracowniczemu.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 28 października 1997 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni i ustalił, że

korzystała w okresie od 1 lipca 1992 r. do 31 sierpnia 1993 r. z urlopu bezpłatnego

udzielonego przez Zespół Opieki Zdrowotnej w B. na podstawie art. 174 KP. Bezs-

porne jest również, iż w tym czasie wnioskodawczyni wykonywała działalność gos-

2

podarczą w postaci praktyki stomatologicznej. Sąd uznał, że okresu urlopu bezpłat-

nego nie wlicza się do okresu, od którego zależą uprawnienia pracownicze, nie jest

okresem składkowym ani nieskładkowym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17

października 1991 r. o rewaloryzacji. W konsekwencji powyższego okres urlopu bez-

płatnego udzielonego pracownicy na mocy art. 174 KP nie zwalnia jej z obowiązku

zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gos-

podarczą w okresie prowadzenia takiej działalności (art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 18

grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gos-

podarczą oraz ich rodzin - jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr.46, poz. 250 ze zm.).

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 5 lutego 1998 r. oddalił apelację wnioskodawczyni i podzielając stano-

wisko Sądu pierwszej instancji dodatkowo stwierdził, iż rzeczywiście na mocy art. 2

ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. ubezpieczeniu nie podlegają osoby

prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie pracownikami, tylko, że

chodzi o pracowników zatrudnionych w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy,

albo osoby objęte odrębnymi przepisami w zakresie zaopatrzenia emerytalnego lub

ubezpieczenia społecznego. Są to zatem osoby, które samodzielnie opłacają składki

na ubezpieczenie społeczne lub za które obowiązek opłacania składek na ubezpie-

czenie społeczne spełnia pracodawca, co zapobiega podwójnemu obowiązkowi

opłacania składek. Natomiast w okresie korzystania przez pracownika z urlopu bez-

płatnego pracodawca nie ma obowiązku zarówno wypłacania pracownikowi wyna-

grodzenia, jak i odprowadzania za niego składek na ubezpieczenie.

W kasacji od powyższego wyroku pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił na-

ruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia

1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą

oraz ich rodzin poprzez uznanie, że przepis ten odmiennie od przepisów Kodeksu

pracy, dopuszcza do niekorzystnego klasyfikowania pracowników.

Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna. Sąd Najwyższy podziela stanowiska Sądów obu ins-

tancji, rozpoznających przedmiotową sprawę, że wnioskodawczyni prowadząc dzia-

łalność gospodarczą w postaci praktyki stomatologicznej w czasie udzielonego jej na

3

podstawie art. 174 KP urlopu bezpłatnego podlegała ubezpieczeniu społecznemu

osób prowadzących działalność gospodarczą (art. 22 i 23 ustawy z dnia 18 grudnia

1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i

ich rodzin - jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.).

Wnioskodawczyni nie podlegała wyłączeniu z tego ubezpieczenia na podsta-

wie art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ponieważ w spornym okresie nie była równocześnie

z prowadzoną działalnością gospodarczą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze

czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie. W

rozumieniu tego przepisu przebywanie na urlopie bezpłatnym nie jest zatrudnieniem,

które zwalnia od objęcia ubezpieczeniem osób prowadzących działalność gospodar-

czą , ponieważ już z samej nazwy tego urlopu wynika, że pracownik nie otrzymuje

wówczas wynagrodzenia, a pracodawca nie ma w tym okresie obowiązku odprowa-

dzania składek na ubezpieczenie pracownicze. Nie ma w tym żadnej sprzeczności z

przepisami Kodeksu pracy, stanowiącymi o urlopie bezpłatnym. Pracownik przeby-

wający na bezpłatnym urlopie zachowuje status pracownika, ale jest zwolniony od

świadczenia pracy, nie może zatem być równocześnie zatrudniony w wymiarze co

najmniej połowy czasu pracy.

Wnoszący kasację, mimo cytowania w niej treści art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z

dnia 18 grudnia 1976 r. nie zauważa, że wnioskodawczyni w okresie przebywania na

urlopie bezpłatnym nie wykonywała zatrudnienia przynajmniej w wymiarze, o którym

mowa w tym przepisie, które zwalniało by ją od obowiązku płacenia składek na

ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Odmienna

natomiast sytuacja występuje w przypadku urlopu wypoczynkowego, kiedy pracownik

otrzymuje wynagrodzenie i zakład pracy płaci składkę ubezpieczeniową, a także

podczas urlopu macierzyńskiego, gdy pracownik otrzymuje zasiłek macierzyński. Nie

świadczy to jednak o jakiejkolwiek klasyfikacji pracowników.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39312

KPC Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji.

========================================