I PKN 329/98

Wyrok z dnia 1 grudnia 1998 r.

I PKN 329/98

Dla oceny dopuszczenia się ciężkiego naruszenia podstawowych obo-

wiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 KP) przez pracownika, który przerabia

dokument w swoich aktach osobowych istotny jest cel do jakiego zmierza, a w

szczególności, czy dąży do bezprawnej zmiany stanowiska pracy i wynagro-

dzenia, czy też tylko poprawia błąd w określeniu stanowiska pracy.

Przewodniczący: SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman

Kuczyński, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1grudnia 1998 r. sprawy z powództwa

Danuty S. przeciwko Miejskiemu Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej w Z. o przy-

wrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu -

Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpozna-

nia.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 20 października 1997 r. [...], Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Zgorzelcu oddalił powództwo Danuty S. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu

Gospodarki Mieszkaniowej w Z. o przywrócenie do pracy. Sąd Rejonowy ustalił, że

powódka zatrudniona była na podstawie umowy o pracę na czas nie określony, od 1

lutego 1992 r. na stanowisku administratora. W dniu 24 kwietnia 1996 r. otrzymała

wypowiedzenie zmieniające, w którym zaproponowano jej pracę na stanowisku sa-

modzielnego referenta d/s kadr i sekretariatu za wynagrodzeniem według XII grupy w

kwocie 589,60 zł. Powódka tę propozycję przyjęła. Mając dostęp do akt osobowych,

w piśmie zawierającym to wypowiedzenie, powódka skreśliła słowa "samodzielny

referent" i wpisała słowo "specjalista". Dokonała tego bez uzgodnień z przełożonymi.

2

W dniu 26 maja 1997 r. dokonano powódce kolejnego wypowiedzenia zmieniające-

go, proponując jej stanowisko specjalisty d/s pracowniczych i gospodarczych z wy-

nagrodzeniem według XII grupy w kwocie 650 zł. W maju 1997 r. strona pozwana w

wyniku przeprowadzonej kontroli dowiedziała się o przerobieniu przez powódkę wy-

powiedzenia z kwietnia 1996 r. Z tej przyczyny strona pozwana z dniem 17 czerwca

1997 r. rozwiązała z powódką umowę o pracę bez wypowiedzenia z jej winy. Sąd

pierwszej instancji uznał, że pracodawca miał uzasadnione podstawy do rozwiązania

umowy o pracę w tym trybie.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, wyro-

kiem z dnia 27 stycznia 1998 r. [...] oddalił apelację powódki. Sąd drugiej instancji

podkreślił, że powódka świadomie przerobiła dokument w jej aktach osobowych, co

wprowadziło w błąd pracodawcę przy reorganizacji przeprowadzonej w maju 1997 r.

Stanowisko specjalisty było bowiem wyżej zaszeregowane niż stanowisko referenta.

Sąd drugiej instancji ocenił, że stanowiło to ciężkie naruszenie obowiązków pracow-

niczych.

Kasację od tego wyroku wniosła powódka. Zarzuciła naruszenie art. 233 § 1

KPC przez dowolną ocenę dowodów, skutkującą przyjęcie, że powódka umyślnie

przerobiła własne akta osobowe chcąc doprowadzić do ustanowienia dla siebie in-

nego stanowiska i wynagrodzenia. Zdaniem powódki z materiału dowodowego

sprawy wynika, że jej zachowanie nie było zamierzone, a tym bardziej nie miało na

celu osiągnięcia jakichkolwiek korzyści majątkowych. Powódka zarzuciła także naru-

szenie art. 328 § 2 KPC przez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

wskazania przyczyn, z powodu których Sąd drugiej instancji odmówił mocy dowodo-

wej pismu [...] z dnia 17 kwietnia 1996 r., z którego jednoznacznie wynika, że po-

wódce zaproponowano stanowisko specjalisty d/s kadr i sekretariatu oraz tabeli sta-

nowisk i zaszeregowania, z której wynika, iż "zajmowane przez powódkę stanowisko

w ogóle nie było przewidziane, zaś kategoria zaszeregowania powódki - gr. XII od-

powiadała faktycznie stanowisku specjalisty". W uzasadnieniu kasacji podnosi się, że

powódka dokonała w swoich aktach osobowych poprawki, którą parafowała własnym

podpisem, ale nie miało to na celu ustanowienia dla niej innego stanowiska i innej

grupy zaszeregowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

3

Powódka w toku postępowania powoływała się na dokumenty wskazane w

kasacji i wywodziła z nich twierdzenia na swoją korzyść. Sąd drugiej instancji do tych

dowodów (a ściślej mówiąc do ich oceny przez Sąd pierwszej instancji) nie ustosun-

kował się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, czym naruszył art. 328 § 2 w

związku z art. 391 KPC. Tym samym też ocena dowodów dokonana przez Sąd dru-

giej instancji, przez zaakceptowanie oceny Sądu pierwszej instancji, narusza art. 233

§ 1 KPC w związku z art. 382 KPC, gdyż nie ma charakteru wszechstronnego. Uchy-

bienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 3931

pkt 2 KPC), gdyż w świetle

tych dowodów można inaczej ocenić postępowanie powódki w aspekcie kwalifikowa-

nia go jako ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52

§ 1 KP). W aktach osobowych powódki znajduje się pismo strony pozwanej z dnia 17

kwietnia 1996 r., w którym przyznaje się jej stanowisko specjalisty z XII grupą uposa-

żenia w kwocie 589,60 zł. Wszystko wskazuje, że powódka tę propozycję przyjęła, a

więc możliwe jest uznanie, że do przekształcenia warunków pracy i płacy doszło w

wyniku porozumienia stron. W tej sytuacji pismo z dnia 24 kwietnia 1996 r. wypowia-

dające powódce warunki pracy i płacy można w ogóle uznać za zbędne (nieskutecz-

ne). Z tabeli stanowisk [...] wynika, że u strony pozwanej w ogóle nie było przewi-

dziane stanowisko samodzielnego referenta. Wynika z niej bowiem, że występowało

stanowisko referenta z zaszeregowaniem według VI-VII grupy uposażenia oraz sta-

nowisko specjalisty z zaszeregowaniem do XII-XIV grupy uposażenia. Tym samym,

jeżeli powódka została po wypowiedzeniu zmieniającym zaszeregowana do XII grupy

uposażenia (wydaje się, że ważniejsze jest zaszeregowanie niż nazwa stanowiska),

to możliwe jest uznanie, iż w istocie nastąpiła tylko pomyłka w nazwaniu stanowiska

powódki (tym bardziej, że koresponduje to z pismem z 17 kwietnia 1996 r.). Sądy

skoncentrowały się na ocenie typu (formy) winy jaką można przypisać powódce w

przerobieniu dokumentu. Jest oczywiste, że powódka przerobiła dokument z winy

umyślnej (chciała go przerobić), a nawet poświadczyła to przerobienie podpisem.

Istotny jest jednak cel do jakiego zmierzała. Czy było to bezprawne przerobienie do-

kumentu zmierzające do zmiany stanowiska pracy, a zwłaszcza wynagrodzenia

(uzyskania bezprawnych korzyści), czy też było to jedynie poprawienie błędu w na-

zewnictwie, co być może nawet należało do obowiązków powódki, jako osoby odpo-

wiedzialnej za sprawy kadrowe. W tym drugim przypadku działanie powódki nie było-

by nawet bezprawne, a jeśli doszło do rzeczywistej zmiany stanowiska, to dla tego

skutku wina powódki nie powinna być kwalifikowana jako umyślna. Zakwalifikowanie

4

zachowania powódki przez Sądy jako ciężkiego naruszenia podstawowych obowiąz-

ków pracowniczych było więc co najmniej przedwczesne.

Sądy przyjmując, że powódka zmierzała do osiągnięcia bezprawnych korzyści,

nie oceniły wszechstronnie zebranego materiału dowodowego, co skutkuje uznanie

zasadności zarzutów kasacyjnych i uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekaza-

nie sprawy do ponownego rozpoznania z mocy art. 39313

§ 1 KPC.

========================================