II UKN 341/98

Wyrok z dnia 3 grudnia 1998 r.

II UKN 341/98

Sąd dokonuje oceny legalności decyzji rentowej według stanu prawnego

istniejącego w dacie jej wydania. Zmiana stanu prawnego w toku postępowania

sądowego uprawnia osobę zainteresowaną do złożenia nowego wniosku o

przyznanie świadczenia emerytalno-rentowego.

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Stefania Szymańska

(sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 1998 r. sprawy z wniosku

Macieja M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o rentę

inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 7 kwietnia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W. decyzją z dnia 5 czerwca

1997 r. odmówił prawa do renty inwalidzkiej Maciejowi M., prowadzącemu od 1 maja

1982 r. działalność gospodarczą, w tym od 10 października 1990 r. do 13 sierpnia

1996 r. jako taksówkarz, , ponieważ Wojewódzka KIZ orzeczeniem z dnia 17 marca

1997 r. zaliczyła go do III grupy inwalidów.

Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 3 grudnia 1997 r. oddalił odwołanie wnios-

kodawcy, pouczając go w uzasadnieniu, że od 1 września 1997 r. nastąpiła zmiana w

stanie prawnym i w związku z tym może wystąpić z nowym wnioskiem o rentę z ty-

tułu niezdolności do pracy. Sąd Wojewódzki przeprowadził dowód z opinii biegłych

lekarzy neurologa i chirurga ortopedy-traumatologa, którzy również zaliczyli wnios-

kodawcę do III grupy inwalidów. Biegli rozpoznali nawykowe zwichnięcie barku pra-

wego (operowane w 1976 r.), stan po złamaniu (bez przemieszczeń) szyjki kości ra-

2

miennej prawej (w 1996 roku) z uszkodzeniem stożka roratorów i z upośledzeniem

sprawności kończyny górnej prawej bez zmian w obrębie układu nerwowego.

Od tego wyroku wniósł apelację wnioskodawca wyjaśniając, że po raz pierw-

szy zwichnięcia barku doznał jako pracownik Gminnej Spółdzielni w G.K. w 1976 r. i

wówczas był operowany, ale uraz jakiego doznał w 1987 r. zniweczył skutki leczenia i

zwichnięcie barku stało się nawrotowe. Z powodu stanu po operacji strun głosowych

przestał pracować w kontakcie ze sztucznym tworzywem i podjął w 1990 r. działal-

ność gospodarczą jako kierowca taksówki, którą kontynuuje, osiągając od 1 lutego

1998 r. bardzo niskie zarobki, nie pozwalające na utrzymanie rodziny. Domagał się

„zaliczenia do III grupy inwalidów na stałe”.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 7 kwietnia 1998 r. oddalił apelację. W uzasadnie-

niu wyroku Sąd podkreślił, iż stosownie do art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia

1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą

oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.), w brzmieniu

obowiązującym do dnia 31 sierpnia 1997 r., renta inwalidzka przysługuje ubezpie-

czonemu w razie zaliczenia do I lub II grupy inwalidów. Oznacza to, iż prawo do renty

inwalidzkiej przysługuje osobie, która jest niezdolna do wykonywania jakiegokolwiek

zatrudnienia. Wnioskodawca nie spełnia tego warunku, czego nie kwestionuje, do-

magając się „zaliczenia do III grupy inwalidów na stałe” Sąd Wojewódzki w uzasad-

nieniu wyroku wskazał na zmiany, jakie nastąpiły w tym przedmiocie od 1 września

1997 r., wprowadzone przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie

niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U.

Nr 100, poz. 461), a w świetle których prawo do renty osoby podlegającej ubezpie-

czeniu społecznemu na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. jest uzależnione od

wykazania częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy. Wnioskodawca wniosek

zgłosił i jak wynika z jego oświadczenia złożonego w skardze apelacyjnej podjął w

dniu 1 lutego 1998 r. działalność gospodarczą zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami

zawodowymi, żaląc się jednak na trudności w wykonywaniu tego zawodu z powodu

złego stanu zdrowia. W tym stanie Sąd Apelacyjny nie znalazł usprawiedliwionych

podstaw dla uwzględnienia apelacji.

W kasacji wniesionej w imieniu wnioskodawcy przez jego pełnomocnika, za-

rzuca się naruszenie prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, na

skutek tego, że Sąd przy wyrokowaniu: 1) nie zastosował obowiązującego już w tym

czasie przepisu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych

3

ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. Nr 100,

poz. 461), natomiast za podstawę rozstrzygnięcia przyjął nieobowiązujący już art. 9

ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowa-

dzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin; 2) nie ustalił, czy wnioskodawca

odpowiada nowym ustawowym kryteriom osoby częściowo niezdolnej do pracy, tj.

takiej, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnie z posiadanymi

kwalifikacjami.

Wniosek kasacji zmierza do uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego i do prze-

kazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Wbrew bowiem podniesionym w niej zarzutom, Sądy obu instancji prawidłowo oce-

niały prawo wnioskodawcy do renty inwalidzkiej w aspekcie art. 9 ust. 4 ustawy z

dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność

gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.).

Wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie renty inwalidzkiej w dniu 28 kwiet-

nia 1997 r., a więc w czasie obowiązywania powołanego wyżej przepisu. W tym sta-

nie organ rentowy wydając decyzję w dniu 5 czerwca 1997 r. prawidłowo odwołał się

do art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. Wobec zaś niezaliczenia wniosko-

dawcy do II lub I grupy inwalidów, organ rentowy odmówił przyznania renty inwalidz-

kiej. Rzeczą Sądu pierwszej instancji było więc skontrolowanie prawidłowości tej de-

cyzji, a mianowicie czy jest ona zgodna z obowiązującymi w dacie jej wydania prze-

pisami prawa, a w szczególności z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. Sąd

Wojewódzki przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, którego wyniki pot-

wierdziły brak inwalidztwa co najmniej II grupy, a tym samym zgodność decyzji orga-

nu rentowego z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa. Sąd Woje-

wódzki nie był władny oceniać prawa wnioskodawcy do renty inwalidzkiej w aspekcie

zmienionego stanu prawnego, spowodowanego uchyleniem z dniem 1 września art.

9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. Jak już bowiem wyżej zaznaczono, zaskar-

żona decyzja została wydana jeszcze w dacie obowiązywania tego przepisu. Sąd

Apelacyjny, rozpoznając apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódzkiego,

mógł zatem tylko ograniczyć się do skontrolowania, czy wyrok oddalający odwołanie

4

wnioskodawcy odpowiada prawu. Wobec zaś stwierdzenia, że stan faktyczny sprawy

i obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy prawa nie uprawniały

wnioskodawcy - z uwagi na brak inwalidztwa co najmniej II grupy -do renty inwalidz-

kiej, prawidłowo oddalił apelację jako nieuzasadnioną. Dlatego w rozpatrywanej

sprawie nie występowała potrzeba prowadzenia postępowania dowodowego na oko-

liczność, czy wnioskodawca odpowiada nowemu ustawowemu kryterium osoby częś-

ciowo niezdolnej do pracy zarobkowej w rozumieniu art. 23 ust. 1 ustawy o z.e.p., w

brzmieniu obowiązującym od 1 września 1997 r. Ta kwestia będzie przedmiotem

rozpoznania w nowym postępowaniu, wszczętym przez wnioskodawcę w związku ze

złożeniem przez niego kolejnego wniosku o rentę inwalidzką w 1998 roku, a więc pod

rządami zmienionego w tym zakresie stanu prawnego.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art.

39312

KPC.

========================================