I PKN 498/98

Wyrok z dnia 9 grudnia 1998 r.

I PKN 498/98

Uniewinnienie pracownika od zarzutu popełnienia przestępstwa nie poz-

bawia sądu pracy możliwości uznania, że wypowiedzenie umowy o pracę było

uzasadnione z powodu utraty zaufania do niego lub nieprzydatności do zaj-

mowania dotychczasowego stanowiska pracy.

Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman

Kuczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1998 r. sprawy z powództwa

Ryszarda F. przeciwko Państwowemu Szpitalowi Klinicznemu [...] w W. przywrócenie

do pracy i wynagrodzenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódz-

kiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 1998

r. [...]

1. o d r z u c i ł kasację w zakresie dotyczącym ekwiwalentu za niewykorzys-

tany urlop;

2. od d a l i ł kasację w pozostałej części.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 6 listopada 1997 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Wrocławia-

Śródmieścia oddalił żądanie powoda Ryszarda F. o przywrócenie do pracy w Pańs-

twowym Szpitalu Klinicznym [...] w W., ekwiwalent za urlop i odszkodowanie za okres

pozostawania bez pracy. Sąd pierwszej instancji uznał, że istniała przyczyna wypo-

wiedzenia umowy o pracę w postaci utraty zaufania do powoda, zaś zakładowa

organizacja związkowa, której powód był przewodniczącym - wyraziła zgodę na

rozwiązanie stosunku pracy.

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych we Wrocławiu oddalił apelację powoda uznając ustalenia faktycz-

2

ne Sądu pierwszej instancji za prawidłowe, znajdujące potwierdzenie w materiale

dowodowym - w tym także w zeznaniach stron przed Sądem drugiej instancji.

Powód w kasacji od powyższego wyroku zarzucił nieważność postępowania,

naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

(Dz.U. Nr 55, poz. 234), naruszenie Konstytucji RP (art. 2) i Europejskiej Konwencji o

Ochronie Praw Człowieka (art. 6).

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zaskarżając wyrok Sądu drugiej instancji w całości kasacja okazała się niedo-

puszczalna w części dotyczącej żądania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wy-

poczynkowy za rok 1994, bowiem zgodnie z treścią art. 393 pkt 1 KPC kasacja nie

przysługuje w sprawach o świadczenia, w których wartość przedmiotu zaskarżenia

jest niższa niż 5.000 zł. W tej części zatem kasacja podlega odrzuceniu. W pozos-

tałej części kasacja podlega oddaleniu jako bezzasadna.

Powód jest magistrem prawa, posiada doświadczenie zawodowe na różnych

stanowiskach i w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, że był on

pozbawiony możności obrony swych praw. Obowiązkiem Sądu Najwyższego wyni-

kającym z przepisu art. 39311

KPC jest, przy rozpatrywaniu kasacji w jej granicach,

branie pod rozwagę z urzędu nieważności postępowania. Sąd Najwyższy stwierdza

zatem, że nie zachodzą w niniejszej sprawie okoliczności powodujące nieważność

postępowania, wymienione w art. 379 KPC. Powód zgłosił szereg wniosków dowo-

dowych rozpatrywanych przez Sąd. Rzeczą Sądu a nie strony jest ocena wiarygod-

ności i mocy dowodów a także ocena, czy sprawa została dostatecznie wyjaśniona

przed zamknięciem rozprawy.

Powód pozostaje w błędnym przekonaniu, że został zwolniony wskutek do-

puszczenia się przestępstwa, od którego to zarzutu został uwolniony prawomocnym

wyrokiem uniewinniającym. Tymczasem powodowi wypowiedziano umowę o pracę z

powodu utraty zaufania do niego jako głównego specjalisty d/s kontroli wewnętrznych

i ta przyczyna, jako uzasadniająca wypowiedzenie, została w postępowaniu przed

Sądami obu instancji udowodniona. Bez znaczenia jest zatem, że powód do

pewnego momentu otrzymywał awanse i premie. Istota utraty zaufania polega na za-

wodzie, jakiego doznaje pracodawca, który obdarzył pracownika pewnym kredytem

zaufania, zaś pracownik tego kredytu nadużył i zaufanie pracodawcy zawiódł. Powód

3

bowiem wytworzył wokół swojej osoby swoim zachowaniem taki klimat, iż

pracodawca i inni pracownicy byli przeświadczeni, że nadużywając swojej pozycji w

zakładzie pracy, wywoził z jego terenu na swoje potrzeby materiały budowlane

używane do remontu szpitala i stanowiące własność szpitala. Przeświadczenie to

było na tyle wiarygodne, że przekonało nawet prokuraturę, która mogąc odmówić

wszczęcia postępowania bądź wszczęte umorzyć - zdecydowała się wnieść prze-

ciwko powodowi akt oskarżenia z art. 200 § 1 i 253 KK. Procesem karnym rządzą

inne zasady niż w postępowaniu cywilnym, a do zasadniczych należy domniemanie

niewinności i tłumaczenie wszelkich nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść

oskarżonego. Dlatego też w braku wystarczających dowodów winy zapaść musi

wyrok uniewinniający od zarzutów stawianych w akcie oskarżenia. Odmiennie jednak

niż prawomocny wyrok skazujący - wyrok uniewinniający nie jest wiążący dla sądu w

postępowaniu cywilnym (art. 11 KPC). Sąd ten nie ocenia czynu w kategorii

przestępstwa i jego zawinienia, lecz w kategorii skutków prawnych w innych niż

prawo karne dziedzinach prawa. Dlatego też sąd cywilny, w tym sąd pracy, władny

jest dokonać własnych ustaleń co do zdarzeń, wywołujących skutki prawne w zak-

resie prawa pracy. Z ustaleń Sądu dokonanych bez przekroczenia granicy swobodnej

oceny dowodów wynika, że powód nie wywoził wprawdzie z terenu szpitala ma-

teriałów budowlanych należących do szpitala, były to materiały wykonawców prze-

kazane na rzecz powoda, ale do ich wywiezienia używał on transportu zakładu pracy,

a same materiały stanowiły dla powoda korzyść z tytułu powiązania wykonawców

robót kontraktami na remont szpitala. Postępowanie powoda przy wywożeniu tych

materiałów (odmowa okazania dokumentów i arogancja) właśnie spowodowały

przeświadczenie, że materiały te nie są legalnego pochodzenia, a po wyeliminowaniu

tego podejrzenia przez wyrok uniewinniający pozostawiły skutek w postaci utraty

zaufania i dalszej przydatności do zatrudnienia na zajmowanym stanowisku, co

uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę i w żadnym razie nie może być uznane za

obrazę art. 2 Konstytucji RP czy też przepisów Europejskiej Konwencji o Ochronie

Praw Człowieka.

Z uwagi na pełnienie przez powoda funkcji przewodniczącego zarządu zakła-

dowej organizacji związkowej pracodawca, zgodnie z przepisem art. 32 ust. 1 ustawy

o związkach zawodowych, zwrócił się o zgodę na rozwiązanie umowy o pracę do tej

organizacji i zgodę taką uzyskał, zapadła bowiem stosowna uchwała. Okoliczność,

że przy jej wydaniu powód nie był obecny oraz że nadrzędna organizacja związkowa

4

za bardziej stosowną uznałaby bierność zakładowej organizacji związkowej, w tej

kwestii pozostaje bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy, bowiem kontrola postę-

powania statutowych organów związków zawodowych nie należy do sądu. Praco-

dawca wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach

zawodowych i wymaganą zgodę na rozwiązanie z powodem umowy o pracę uzyskał,

przeto zarzut naruszenia tego przepisu uznać należy za chybiony.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw

do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 3938

§ 1 i art. 39312

KPC orzekł jak w sen-

tencji wyroku.

========================================