I PKN 504/98

Wyrok z dnia 9 grudnia 1998 r.

I PKN 504/98

Wymiar urlopu wypoczynkowego nauczyciela zatrudnionego w szkole, w

której nie są przewidziane ferie szkolne określa się w tygodniach kalendarzo-

wych, a nie dniach roboczych (art. 64 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.

- Karta Nauczyciela, jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.). Brak

jest podstaw do udzielenia w takiej sytuacji części urlopu w dniach roboczych

przy zastosowaniu art. 162 KP.

Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman

Kuczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1998 r. sprawy z powództwa

Barbary S. przeciwko Prezydentowi Miasta R. o ustalenie, na skutek kasacji strony

pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w Katowicach - Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 5 marca 1998 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że wyrok Sądu Rejonowego-

Sądu Pracy w Rybniku z dnia 22 października 1997 r. [...] zmienił i powództwo odda-

lił.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Barbara S. dnia 19 września 1997 r. wystąpiła z pozwem przeciwko

Wydziałowi Edukacji reprezentowanemu przez Prezydenta Miasta R. o ustalenie, że

za rok 1997 pozostało jej 12 dni nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie

od powódki kosztów postępowania.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Rybniku wyrokiem z dnia 22 października 1997 r.

ustalił, iż powódce przysługuje w roku 1997 tydzień i 5 dni nie wykorzystanego urlopu

wypoczynkowego. W toku postępowania Sąd Rejonowy ponadto ustalił, że powódka

jest od 11 lat dyrektorem Przedszkola [...] w R., które należy do placówek „nieferyj-

2

nych”, a we wszystkich pismach wyrażających zgodę na urlop, wydanych powódce w

1997 r. przez Prezydenta Miasta R., wpisane były szczegółowe daty - w oparciu o

art. 64 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 50, poz.

357). Po kolejnym zwróceniu się przez powódkę o udzielenie jej urlopu wypoczyn-

kowego w dniach od 18 sierpnia 1997 r. do 29 sierpnia 1997 r. (12 dni), udzielono jej,

powołując się na art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, urlopu wypoczynkowego w dniach

od 18 sierpnia 1997 r. do 1 września 1997 r. (2 tygodnie - wliczając ostatnią sobotę i

niedzielę).

Zdaniem Sądu Rejonowego ze względu na fakt, iż zasady dotyczące udziela-

nia urlopów wypoczynkowych nie są uregulowane w ustawie Karta Nauczyciela, na-

leży w tym zakresie - zgodnie z treścią art. 91c ust. 1 tejże ustawy - stosować przepi-

sy Kodeksu pracy. W tej sytuacji Sąd Rejonowy wywnioskował, iż zgodnie z treścią

art. 64 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela urlop pracowników placówek „nieferyjnych”

może być dzielony i ma do tej grupy pracowników zastosowanie art. 162 KP. Praco-

dawca zatem, zdaniem Sądu, nie miał prawa wbrew woli powódki przedłużyć jej

urlopu, a powódka miała prawo skorzystać z urlopu w wymiarze przez siebie okreś-

lonym.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośro-

dek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 5 marca 1998 r. oddalił apelację strony

pozwanej. Sąd drugiej instancji poparł w całości stanowisko zajęte przez Sąd Rejo-

nowy uznając, że Sąd ten dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych wyprowadzając

z nich trafne wnioski poparte przekonującą argumentacją.

Od powyższego wyroku strona pozwana wniosła kasację, w której zarzuciła

naruszenie przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego przez błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Karta Nauczyciela (art. 64 ust. 3 i 4)

przez przyjęcie zasady udzielania urlopu nauczycielskiego w dniach, a nie w tygo-

dniach. Pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpatrzenia Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach-Ośrodkowi Zamiejs-

cowemu w Rybniku lub Sądowi Rejonowemu w Rybniku.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona. Poza sporem jest, iż powódka była pracownikiem -

nauczycielem zatrudnionym w placówce, w której nie są przewidziane ferie szkolne.

3

Wymiar urlopu takiego nauczyciela określony został przepisem art. 64 ust. 3 ustawy z

dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56,

poz. 357 ze zm.). Według tego przepisu wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 7

tygodni w czasie ustalonym w planie urlopów. Jednocześnie przepis art. 64 ust. 4

stanowi, iż w ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu wypoczynkowego nau-

czyciel ma prawo do nieprzerwanego, co najmniej czterotygodniowego, urlopu wypo-

czynkowego. Z takiej redakcji przepisu art. 64 ust. 3 i 4 wynika, że podstawową jed-

nostką urlopową dla nauczyciela zatrudnionego w placówce, w której nie są przewi-

dziane ferie szkolne, jest tydzień i to tydzień kalendarzowy, a nie dzień. Z użycia

przez ustawodawcę sformułowania „w ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu

wypoczynkowego” należy wywieść wniosek, że skoro taki nauczyciel ma prawo do

nieprzerwanego co najmniej czterotygodniowego urlopu wypoczynkowego - pozos-

tała, nie wykorzystana część urlopu wypoczynkowego w ilości trzech tygodni może

być dzielona, ale na odcinki liczone w tygodniach kalendarzowych. Okoliczność, iż

występują przypadki - także wobec samej powódki w okresie wcześniejszym -

udzielenia nie wykorzystanej części urlopu w jednostkach innych niż tygodnie kalen-

darzowe może tylko uprawniać do wniosku, że przy obopólnej woli stron praktyka

taka, jako bardziej korzystna dla pracownika, jest dopuszczalna, zgodnie z klauzulą

wynikającą z art. 18 KP. Brak jest jednak podstaw do wyprowadzenia wniosku, że

nauczyciel, o którym mowa w art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, może mieć roszczenie

o wykorzystywanie dalszej niż nieprzerwana czterotygodniowa część urlopu wypo-

czynkowego w jednostkach innych niż tygodniowe (tygodnie kalendarzowe), a w

szczególności w dniach - i to roboczych. Prowadziłoby to bowiem do naruszenia

określonego w art. 64 ust. 3 i 4 wymiaru urlopu, gdyż ustawodawca przewidując w

ust. 4 możliwość dzielenia urlopu wypoczynkowego dopuszcza taki podział tylko „w

ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu”. Uznanie, że pozostała do wykorzys-

tania trzytygodniowa ilość urlopu mogłaby być wykorzystana - i to bez aprobaty pra-

codawcy - w dniach roboczych, z doliczeniem dodatkowych dni wolnych od pracy,

niedziel i świąt, powodowałoby, że nauczyciel mógłby, po nieprzerwanym wykorzys-

taniu czterotygodniowego urlopu wypoczynkowego, tak manipulować pozostałymi

trzema tygodniami (21 dniami), że wykorzystując je w zestawieniu z dniami ustawo-

wo i dodatkowo wolnymi od pracy uzyskiwałby, nie zamierzone przez ustawodawcę,

nadmierne uprzywilejowanie. Należy bowiem zauważyć, że Karta Nauczyciela jako

lex specialis w stosunku do Kodeksu pracy przewiduje w zakresie czasu pracy,

4

prawa do wypoczynku, ochrony trwałości stosunku pracy oraz zaopatrzenia emery-

talnego szereg przywilejów, jakie nie są znane powszechnemu ustawodawstwu pracy

i ubezpieczeń społecznych, obejmującemu przeważającą część pracowników.

Dlatego też nie jest możliwe wybiórcze stosowanie niektórych rozwiązań z różnych

regulacji prawnych, przy czym należy - z uwagi na powołane sformułowanie art. 64

Karty Nauczyciela - stwierdzić, że przepis ten przejrzyście reguluje kwestie wymiaru i

prawa do urlopu oraz sposobu jego udzielania, przeto w tym zakresie nie zachodzi

potrzeba sięgania do przepisów Kodeksu pracy poprzez art. 91 c ust. 1 Karty Nau-

czyciela.

Z powyższych względów nie jest możliwe zaakceptowanie stanowiska zajęte-

go przez Sądy obu instancji, iż dopuszczalne jest dzielenie nie wykorzystanego

urlopu pracownika - nauczyciela w placówce tzw. nieferyjnej na dowolne części i

udzielanie go wyłącznie w sposób wygodny dla pracownika, w połączeniu z dniami

ustawowo i dodatkowo wolnymi od pracy, przy zastosowaniu art. 162 KP. Z zesta-

wienia bowiem przepisów art. 64 ust. 3 i 4 Karty Nauczyciela i art. 162 KP wynika, że

okres nieprzerwanego urlopu pracownika - 14 kolejnych dni kalendarzowych (a nie

roboczych) czyli 2 tygodni - jest ewidentnie krótszy od 4 tygodni przysługujących nau-

czycielowi. Intencją ustawodawcy było zatem uprzywilejowanie nauczyciela i uregu-

lowania z art. 64 Karty Nauczyciela należy uznać jako wyczerpujące i nie dopusz-

czające - oczywiście bez aprobaty pracodawcy - sięgania poprzez art. 91 c ust. 1

Karty Nauczyciela do art. 162 KP w taki sposób, by dopuścić do wykorzystywania

części nie wykorzystanego urlopu nauczycielskiego nie w tygodniach, a w dniach

roboczych w połączeniu z dniami ustawowo i dodatkowo wolnymi od pracy. Takie

dodatkowe uprzywilejowanie nauczyciela mogłoby wchodzić w rachubę wyłącznie za

wyraźną zgodą świadomego tego stanu rzeczy pracodawcy, co w niniejszej sprawie

nie miało miejsca.

W tym stanie rzeczy, skoro pracodawca nie zgodził się udzielić powódce 12

dni kalendarzowych urlopu w połączeniu z dwoma dniami ustawowo i dodatkowo

wolnymi od pracy, a udzielił jej dwa tygodnie urlopu z doliczeniem tych dni wolnych

do okresu urlopowego, nie nastąpiło naruszenie przepisu art. 64 ust. 3 i 4 Karty Nau-

czyciela. Obraza tego przepisu wystąpiła, przy niekwestionowanym stanie faktycz-

nym i braku naruszenia przepisów postępowania w wyroku Sądu Rejonowego i ak-

ceptującym go wyroku Sądu Wojewódzkiego, przeto zachodziła sytuacja przewi-

5

dziana przepisem art. 39315

KPC, co uzasadnia uwzględnienie kasacji przez oddale-

nie powództwa. [...].

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================