I PKN 514/98

Wyrok z dnia 22 grudnia 1998 r.

I PKN 514/98

Przepis art. 56 § 1 KP nie ma zastosowania w sytuacji, gdy stosunek

pracy z mianowanym urzędnikiem państwowym uległ rozwiązaniu z mocy

prawa wskutek prawomocnego orzeczenia organu dyscyplinarnego wydalają-

cego tego pracownika ze służby (art. 14 i 39 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o

pracownikach urzędów państwowych, Dz.U. Nr 31, poz. 214 ze zm.).

Przewodniczący: Prezes SN Jan Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jerzy Kwaśniewski, Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 1998 r. sprawy z powódz-

twa Mirosława K. przeciwko Urzędowi Celnemu w T. o przywrócenie do pracy, na

skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Lublinie z dnia 2 czerwca 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

W pozwie Mirosław K. wniósł o przywrócenie do pracy w pozwanym Urzędzie

Celnym w T. na dotychczas zajmowanym stanowisku Naczelnika Oddziału Celnego

[...] w L., ewentualnie o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego odszkodowania z

tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia w wy-

sokości trzymiesięcznych poborów, otrzymywanych w ostatnim okresie zatrudnienia

na wskazanym wyżej stanowisku.

Sąd Rejonowy w Lublinie wyrokiem z dnia 4 marca 1997 r. oddalił powództwo.

Sąd ten ustalił, że powód był zatrudniony w Urzędzie Celnym w T. jako mianowany

urzędnik państwowy na stanowisku Naczelnika Oddziału Celnego [...] w L. W dniu 5

marca 1996 r. Komisja Dyscyplinarna przy Dyrektorze Urzędu Celnego w T. wymie-

rzyła powodowi karę dyscyplinarną wydalenia z pracy, uznając go winnym dopusz-

czenia się fałszerstwa dokumentów dotyczących używania samochodu oraz wydania

2

polecenia zwolnienia z należności celnych, mimo że prawo na to nie zezwala. Powód

zaskarżył to orzeczenie do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Prezesie Głów-

nego Urzędu Ceł w W., która utrzymała je w mocy. W związku z powyższym Dyrektor

Urzędu Celnego w T. skierował do powoda w dniu 19 kwietnia 1996 r. pismo, infor-

mując o fakcie rozwiązania z nim stosunku pracy z mocy prawa wobec wystąpienia

przesłanki określonej w art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r o pra-

cownikach urzędów państwowych.

Powód uznając, że powyższe pismo jest decyzją o rozwiązaniu z nim stosunku

pracy odwołał się od niego do Prezesa GUC, który odwołania powoda nie uwzględnił.

Decyzja Prezesa GUC była przedmiotem skargi powoda do NSA, który wyro-

kiem z dnia 21 października 1996 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, sto-

sując w tej mierze art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA w związku z

art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na zmianę przepi-

sów ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych

wprowadzoną ustawą z dnia 2 grudnia 1994 r, zgodnie z którą, w przedmiotowej sy-

tuacji, stosunek pracy ulega rozwiązaniu z mocy samego prawa, a nie w drodze wy-

dania decyzji administracyjnej.

Sąd Rejonowy w rozstrzygnięciu sporu oparł się na art. 14 ust. 1 pkt 2 oraz

art. 39 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych.

Apelację od wyroku Sądu Rejonowego złożył powód, zarzucając naruszenie

prawa materialnego - art. 39 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach

urzędów państwowych w związku z art. 56 KP. Wniósł on o zmianę zaskarżonego

wyroku i przywrócenie do pracy, ewentualnie o zasądzenie odszkodowania z tytułu

niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy.

Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił

apelację. Podzielił w całości stanowisko Sądu Rejonowego, podkreślając, że przepisy

Rozdziału II Oddziału 6 Kodeksu pracy regulują uprawnienia pracowników w przy-

padku rozwiązania z nimi umowy o pracę bez wypowiedzenia przez zakład pracy i

nie przewidują trybu odwoławczego w przypadku, gdy dochodzi do rozwiązania

umowy o pracę bez wypowiedzenia z mocy samego prawa.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Wojewódzkiego kasacją, zarzucając naruszenie

prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w

szczególności naruszenie art. 39 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach

urzędów państwowych w związku z art. 56 i następnych KP. Błędna wykładnia prawa

3

powoduje, zdaniem powoda, że zaskarżony wyrok narusza konstytucyjną zasadę

równości obywateli wobec prawa, nie dopuszczając strony skarżącej do korzystania z

drogi sądowej dla dochodzenia swych roszczeń ze stosunku służbowego. Powód

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi

Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ocena prawna wyrażona w zaskarżonym wyroku odpowiada należycie zinter-

pretowanym przepisom prawa materialnego i jest zgodna z przyjętym w tej sprawie

stanowiskiem Sądu Najwyższego (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14

września 1998 r., I PKN 312/98, nie publikowany). Sąd prawidłowo uznał, że w myśl

art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów pańs-

twowych (Dz.U. Nr 31, poz. 214 ze zm.), w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia

2 grudnia 1994 r. o zmianie ustawy o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. Nr

136, poz. 704) stosunek pracy z urzędnikiem państwowym mianowanym ulega z

mocy prawa rozwiązaniu z jego winy bez wypowiedzenia, w razie prawomocnego

ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z pracy w urzędzie. Z powołanego przepisu

wynika jasno, że prawomocne ukaranie wskazaną karą dyscyplinarną wywiera sku-

tek bezpośredni z mocy prawa w sferze stosunku pracy, powodując jego rozwiąza-

nie. Innymi słowy, że skutek w postaci rozwiązania stosunku pracy następuje auto-

matycznie wraz z uprawomocnieniem się orzeczonej kary dyscyplinarnej. W konsek-

wencji fakt ten wyłącza zastosowanie w niniejszej sprawie trybu określonego w art.

38 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, a co za tym idzie, pozwala na

zastosowanie art. 39 tej ustawy, według którego spory o roszczenia ze stosunku

pracy urzędników państwowych w sprawach nie wymienionych w art. 38 ust. 1 roz-

patrywane są w trybie określonym w Kodeksie pracy. Jednakże w treści Rozdziału II

Oddziału 6 Kodeksu pracy nie odnajdujemy przepisów przewidujących tryb odwoław-

czy w sytuacji, gdy dochodzi do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z

mocy samego prawa. Powołany przez powoda w kasacji art. 56 Kodeksu pracy roz-

poczyna się słowami „Pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wy-

powiedzenia ....”. Treść użytych tam zwrotów wyraźnie wskazuje na możliwość sto-

sowania tego przepisu wyłącznie w sytuacjach, gdy to zakład pracy rozwiązuje

umowę o pracę bez wypowiedzenia, a zatem wtedy, gdy zostanie przez niego złożo-

4

ne stosowne oświadczenie woli. Wyłącza to stosowanie tego przepisu (a co za tym

idzie i następnych z Rozdziału II Oddziału 6 Kodeksu pracy), gdy doszło do rozwią-

zania umowy o pracę z mocy samego prawa. W takich okolicznościach rola sądu

pracy ogranicza się do prawidłowego ustalenia, czy istotnie kara wydalenia z pracy w

urzędzie została orzeczona przez właściwą komisję dyscyplinarną w postępowaniu,

którego zasady zostały ustawowo ukształtowane. Ponieważ w niniejszej sprawie

Sądy obu instancji dokonały w tym względzie stosownych ustaleń, a co za tym idzie

rozpoznały sprawę stosownie do art. 39 ustawy o pracownikach urzędów państwo-

wych, to za bezzasadne należy uznać także zarzuty kasacji naruszenia konstytucyj-

nych zasad równości obywateli wobec prawa oraz prawa do sądu, w szczególności w

sytuacji, gdy skarżący nie wskazał konkretnych przepisów Konstytucji, które - jego

zdaniem - narusza zaskarżony wyrok.

Z tych względów na podstawie art. 39312

KPC orzeczono jak w sentencji.

========================================