I PKN 523/98

Wyrok z dnia 12 stycznia 1999 r.

I PKN 523/98

W sprawie, w której powód dochodził odszkodowania na podstawie art.

56 § 1 KP nie ma podstaw do orzeczenia ustalającego, że rozwiązanie umowy o

pracę bez wypowiedzenia nastąpiło z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu

umów o pracę.

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Józef Iwulski, Maria Mańkowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 1999 r. sprawy z po-

wództwa Zygmunta S. przeciwko „W.” S.A. w Ł. o odszkodowanie, na skutek kasacji

strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 1998 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że wyrok Sądu Rejonowego-

Sądu Pracy w Łańcucie z dnia 16 marca 1998 r. [...] w punkcie 1 zmienił i umorzył

postępowanie w tym zakresie;

o d r z u c i ł kasację w pozostałej części.

U z a s a d n i e n i e

Zygmunt S. domagał się początkowo przywrócenia do pracy w Spółce Akcyj-

nej „W.” w Ł., a następnie w miejsce tego żądania - odszkodowania za bezpodstaw-

ne rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Łańcucie, wyrokiem z dnia 16 marca 1998 r.,

ustalił, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, dokonane przez pozwany

„W.” S.A. w Ł. z powodem Zygmuntem S. z dniem 30 października 1997 r., nastąpiło

z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę; zasądził od pozwanej na

rzecz powoda kwotę 1.027,60 zł tytułem odszkodowania oraz orzekł o kosztach pro-

cesu i rygorze natychmiastowej wykonalności. Sąd pierwszej instancji ustalił, że po-

2

wód zatrudniony był u pozwanego pracodawcy od 16 grudnia 1993 r. na podstawie

umowy o pracę na czas nie określony na stanowisku inwentaryzatora. Umowa zos-

tała rozwiązana z dniem 30 czerwca 1997 r. na podstawie porozumienia stron. Od 4

lipca 1997 r. łączyła strony kolejna umowa o pracę na czas nie określony o takiej

samej treści. Powód pracował nienagannie, w jego aktach osobowych brak jest ja-

kichkolwiek dowodów na zastrzeżenia pracodawcy do jego pracy. Pracodawca 30

października 1997 r. rozwiązał z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia z po-

wodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, w szczególności działania

na szkodę pracodawcy przez przywłaszczenie sobie jego mienia. Pracodawca zwra-

cając się do Prokuratury Rejonowej w P. wniósł o wszczęcie dochodzenia wskazując,

że powód z innym pracownikiem Ryszardem K. dokonał zagarnięcia mienia pozwa-

nej Spółki. W magazynie pozwanej powstał niedobór. Magazynier odpowiedzialny

materialnie Ryszard K. na przestrzeni lat 1996-1997 przesyłał powodowi przekazami

pocztowymi różne kwoty od 200 do 2.000 zł. W sumie przesłał około pięćdziesięciu

przekazów na sumę 15.000 zł. Ryszard K. twierdził, że przekazy stanowiły pożyczkę

wypłaconą powodowi na jego prośbę z kasy magazynu. Powód twierdził, że kwota

15.000 zł stanowiła zwrot pożyczki udzielonej przez niego Ryszardowi K. w 1992 r. w

kwocie (po denominacji) 10.000 zł wraz z odsetkami.

Sąd odmówił wiary zeznaniom Ryszarda K. uznając je za nielogiczne a

podaną przez niego motywację jego działania za nieracjonalną. Sąd ustalił, że jedy-

nie racjonalnym i „do pojęcia” motywem działania Ryszarda K. było zwracanie w ra-

tach zaciągniętej pożyczki. Sąd wykluczył, by powód jako rewident i magazynier Ry-

szard K. działali w zmowie, gdyż powód wykazywał niedobory w magazynie, a ma-

gazynier zwracał pracodawcy równowartość ujawnionych niedoborów. Sąd Rejonowy

uznał, że pracodawca nie miał podstaw do przyjęcia, że powód dopuścił się ciężkiego

naruszenia obowiązków pracowniczych. Sąd uwzględnił zatem żądanie odszkodo-

wania. Kwotę zasądzonego odszkodowania stanowi różnica między „odszkodowa-

niem jakie przysługiwało powodowi za czas pozostawania bez pracy przez trzy mie-

siące a kwotami jakie pobrał Zygmunt S. tytułem zasiłku chorobowego”.

Wyrok ten zaskarżyła apelacją tylko strona pozwana. Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie oddalił apelację wyrokiem z dnia 4

czerwca 1998 r. Sąd drugiej instancji uznał, że pismo pracodawcy z 30 października

1997 r. zawierające oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z powodem nie za-

wiera precyzyjnej i skonkretyzowanej przyczyny zwolnienia z pracy poza ogólnym

3

stwierdzeniem, że naruszył on obowiązki pracownicze, że działał na szkodę praco-

dawcy. Rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 KP bez „skonkretyzowanej i

sprecyzowanej” przyczyny stanowi naruszenie tego przepisu. Zastosowanie przepisu

art. 56 § 1 KP przez Sąd pierwszej instancji uznał Sąd Wojewódzki za prawidłowe

„ale z innej podstawy faktycznej”. Podstawę tę stanowi – zdaniem Sądu drugiej ins-

tancji – brak „skonkretyzowanej i sprecyzowanej” ściśle przyczyny zwolnienia z pracy

powoda. Sąd Wojewódzki stwierdził nadto, że wyrok Sądu Pracy dotknięty jest wadą:

na niekorzyść powoda bezpodstawnie potrącono z odszkodowania zasiłek chorobo-

wy.

Pozwany pracodawca wniósł kasację od tego wyroku. Podniósł w niej zarzut

naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 8 i 52 KP, art. 6 KC w

związku z art. 300 KP przez niewłaściwą interpretację oraz zarzut naruszenia prze-

pisów postępowania art. 233, 245, 328 § 2 i 382 KPC, w następstwie którego nas-

tąpiło negatywne dla pozwanego rozstrzygnięcie sprawy. Strona pozwana wniosła o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzającego go wyroku Sądu Rejo-

nowego-Sądu Pracy w Łańcucie z dnia 16 marca 1998 r. i przekazanie sprawy Są-

dowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępo-

wania.

Powód wniósł o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżonym wyrokiem oddalono apelację od wyroku Sądu pierwszej instan-

cji, którego rozstrzygnięcie składało się z dwóch punktów: ustalenia, że rozwiązanie

umowy o pracę bez wypowiedzenia nastąpiło z naruszeniem przepisów o rozwiązy-

waniu umów o pracy oraz zasądzenia odszkodowania w kwocie 1.027,60 zł.

W zakresie zasądzenia odszkodowania kasacja jest niedopuszczalna z uwagi

na wartość przedmiotu zaskarżenia niższą niż pięć tysięcy złotych (art. 393 pkt 1

KPC), wobec czego podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 3938

KPC. Kasacja

była dopuszczalna jedynie w zakresie, w jakim kwestionowała oddalenie apelacji od

wyroku ustalającego, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem prze-

pisów. Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął w tym zakresie bez żądania powoda. Po-

wód nie domagał się wyroku ustalającego, a jedynie początkowo przywrócenia do

pracy, a potem odszkodowania. Sąd Rejonowy naruszył zatem art. 321 § 1 KPC, w

4

myśl którego sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żąda-

niem ani zasądzić ponad żądanie. W rozpoznawanej sprawie nie zachodził wyjątek

od tej zasady uregulowany w art. 4771

§ 1 KPC, zgodnie z którym sąd wydając wyrok

w sprawach z zakresu prawa pracy orzeka o roszczeniach, które wynikają z faktów

przytoczonych przez pracownika także wówczas, gdy roszczenie nie było objęte żą-

daniem pracownika. Z faktów przytoczonych przez powoda – rozwiązania umowy o

pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę

w tym trybie - wynikają jedynie roszczenia ujęte w art. 56 § 1 KP. Wśród tych

roszczeń nie ma roszczenia o ustalenie. Interes prawny w żądaniu ustalenia przez

sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa w rozumieniu art. 189

KPC nie zachodzi wówczas, gdy stronie służy roszczenie o świadczenie (w tym

wypadku o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie). Roszczenie o ustalenie nie

przysługiwało powodowi i nie wynikało z przytoczonych przez niego faktów.

Sąd drugiej instancji orzekając zgodnie z art. 382 KPC na podstawie materiału

zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym

powinien był zgodnie z art. 386 § 3 KPC umorzyć postępowanie w tej części. Odda-

lając apelację w całości Sąd drugiej instancji naruszył art. 382 KPC.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 39319

w

związku z art. 386 § 3 KPC.

========================================