II UKN 439/98

Wyrok z dnia 4 lutego 1999 r.

II UKN 439/98

Nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na

sporne między stronami okoliczności, uzasadnia zarzut naruszenia art. 233 § 1

KPC i pozwala na przyjęcie, że powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ

na wynik sprawy (art. 393

1

pkt 2 KPC).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Teresa

Romer, Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 1999 r. sprawy z wniosku

Towarzystwa Wiedzy Powszechnej-Oddziału Regionalnego w S. przeciwko Zakła-

dowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o składki na ubezpieczenie spo-

łeczne, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z

dnia 26 marca 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w

Lublinie do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 27 października 1997 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił odwołanie Towarzystwa Wiedzy Pow-

szechnej Oddziału Regionalnego w S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-

Oddziału w S. z dnia 21 kwietnia 1997 r., którą obciążono wnioskodawcę obo-

wiązkiem opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne A.R. za okres od lipca 1996

r. do stycznia 1997 r., po ustaleniu, że umowa łącząca Towarzystwo i A.R. jest

umową o pracę. W ocenie Sądu zawarta przez strony umowa określająca rodzaj

pracy, miejsce jej wykonania, termin rozpoczęcia i wynagrodzenie, niezależnie od

nazwy, jest umową o pracę w rozumieniu art. 29 KP.

2

Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny w Lublinie, który oddalił apelację

wnioskodawcy [...].

Powyższy wyrok zaskarżyło kasacją TWP Oddział Regionalny w S. i zarzu-

cając naruszenie prawa materialnego - art. 22 § 1 KP i art. 750 KC - przez przyjęcie,

że strony były związane umową o pracę a nie umową zlecenia oraz naruszenie

prawa procesowego - art. 233 KPC - przez pominięcie zeznań Prezesa Towarzystwa

„i tym samym nie zebranie podstawowych materiałów dowodowych”, wniosło o jego

uchylenie, „jak również wyroku Sądu Wojewódzkiego”. W ocenie skarżącego, przyj-

mując istnienie między stronami stosunku pracy, Sądy „orzekły tak jakby istniało do-

mniemanie prawne, że stosunek łączący osobę prawną z osobą fizyczną jest zawsze

stosunkiem pracy”. Pomijając nadto wnioskowany dowód, Sądy bezpodstawnie

przyjęły, że A.R. był podporządkowany Prezesowi zarządu TWP, który - w ich ocenie

- był kierownikiem zakładu pracy.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Ustalenia jakie poczynił w sprawie Sąd Apelacyjny (akceptując stanowisko

Sądu pierwszej instancji) w przedmiocie rodzaju umowy łączącej A.R. z Oddziałem

Regionalnym TWP w S. są przedwczesne i jako takie nie mogą stanowić podstawy

rozstrzygnięcia.

Przepis art. 233 § 1 KPC statuujący zasadę swobodnej oceny zebranego

materiału dowodowego, zobowiązuje jednocześnie sąd orzekający „do wszechstron-

nego rozważenia zebranego materiału” przy założeniu, że materiał ten jest wyczer-

pujący. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie czy

umowy łączące A.R. z TWP miały charakter umów o pracę w rozumieniu art. 22 KP

czy też umów cywilnoprawnych (art. 734 i 750 KC). Sama treść tych umów, podobnie

jak i ich nazwa, mimo że istotne, nie mogą być uznane za przesądzające, bez prze-

prowadzenia dalszych dowodów w szczególności dla stwierdzenia występowania

tzw. podległości służbowej (podporządkowania) po stronie A.R. Stanowisko Sądu

Apelacyjnego, że Prezes Zarządu sprawuje kierownictwo stowarzyszenia i w związku

z tym jest przełożonym zatrudnionych pracowników, nie może być podzielone, nie

znajduje bowiem oparcia w statucie stowarzyszenia, który nie był przedmiotem oceny

Sądu, co trafnie podnosi kasacja. Należy zwrócić uwagę, że już w apelacji od wyroku

Sądu pierwszej instancji, zawarty był wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka

3

Mieczysława I. dla ustalenia „stosunków łączących A.R. z władzami Oddziału”, stąd

też pominięcie tego dowodu może być oceniane jako prowadzące do naruszenia art.

382 KPC. W ocenie Sądu Najwyższego nieprzeprowadzenie wyczerpującego

postępowania dowodowego na sporne między stronami okoliczności, uzasadnia

zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC i pozwala na przyjęcie, że powyższe uchybienie

mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 393

1

pkt 2 KPC).

Wskazane braki w postępowaniu dowodowym uzasadniają też zarzut naru-

szenia prawa materialnego, jego bowiem zastosowanie do niepełnego materiału do-

wodowego nie może być uznane za właściwe jako przedwczesne. Jedną z cech od-

różniających stosunek pracy od stosunków cywilno-prawnych jest wykonywanie

przez pracownika określonego rodzaju pracy na rzecz i pod kierunkiem pracodawcy

(art. 22 KP). To podporządkowanie - w sensie jego istnienia - nie zostało w sprawie

wyjaśnione, odmienne więc stanowisko Sądu, jako przedwczesne, nie może być

uznane za trafne.

Wszystko to czyni kasację usprawiedliwioną, co mając na względzie orzeczo-

no jak w sentencji po myśli art. 393

13

§ 1 KPC.

========================================