II UKN 452/98

Wyrok z dnia 4 lutego 1999 r.

II UKN 452/98

Przepis § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w

sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne,

zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń

z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze

zm.) nie jest przepisem samodzielnie regulującym obowiązek uiszczania

składek na ubezpieczenie społeczne osób wykonujących pracę na podstawie

umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz osób z nimi współpracujących. Ma

on zastosowanie, jeżeli istnieje obowiązek ubezpieczenia z tego tytułu, wyni-

kający z ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób

wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia

(jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 65, poz. 333 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Teresa

Romer, Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 1999 r. sprawy z wniosku

Janusza C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w L. o

składki na ubezpieczenie społeczne, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 2 grudnia 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 1 lipca 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Lublinie oddalił odwołanie wnioskodawcy Janusza C. od decyzji Zak-

ładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w L. z dnia 24 lipca 1996 r. i 5 września

1996 r. ustalających podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z ty-

tułu prowadzonej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził,

2

że Janusz C. wykonujący pracę na podstawie umowy agencyjnej na stacji CPN S.A.

w L. rozpoczął od 1 grudnia 1993 r. prowadzenie działalności gospodarczej w ra-

mach spółki cywilnej. Działalność gospodarcza obejmowała sprzedaż akcesoriów na

stacji paliw.

W związku z tym wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu

wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej oraz ubezpieczeniu społecz-

nemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Powołując się na zasadę wy-

nikającą z przepisu art. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu spo-

łecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zle-

cenia (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 65, poz. 333 ze zm.) Sąd stwierdził podle-

ganie przez wnioskodawcę obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu

prowadzonej działalności gospodarczej.

Apelację wnioskodawcy od tego wyroku Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił po-

dzielając - jako oparty o obowiązujące przepisy - pogląd, że osoby spełniające rów-

nocześnie warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu pracy na pods-

tawie umowy agencyjnej i ubezpieczeniem społecznym osób prowadzących działal-

ność gospodarczą, podlegają ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia tej

działalności. Stanowisko to wynika ze zmiany ustawy z 19 grudnia 1975 r. dokonanej

ustawą z 18 listopada 1994 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób

wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie

umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz.U. Nr 133, poz. 686), która obowiązuje

od dnia 22 lutego 1995 r.

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie

prawa materialnego przez pominięcie § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29

maja 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie

społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i

świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz.

330 ze zm.), wniósł o jego zmianę i ustalenie, że nie podlega ubezpieczeniu spo-

łecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą, względnie o uchylenie wy-

roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji. W

ocenie skarżącego składkę ubezpieczeniową w takiej sytuacji opłacać powinna CPN,

a przepis ten jako szczególny, ma w sprawie pierwszeństwo.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

3

Stosownie do przepisu art. 393

11

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach kasacji, te zaś zakreślone są jej podstawami i wnioskami. W sytuacji, gdy

podstawą kasacji jest jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego, Sąd Naj-

wyższy związany jest stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżo-

nego wyroku (art. 393

15

KPC). Jedyną podstawą kasacji wskazaną przez skarżącego

i wiążącą Sąd Najwyższy było naruszenie § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 29 maja 1990 r. przez jego niezastosowanie. Przepis ten zawarty w Rozdziale 3

rozporządzenia odnoszącym się do składek na ubezpieczenie społeczne osób wy-

konujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz osób z

nimi współpracujących, określa wysokość składki w sytuacji gdy umowa wykonywana

jest między innymi na rzecz przedsiębiorstw obrotu produktami naftowymi Centrali

Produktów Naftowych na 45% podstawy jej wymiaru, wskazując w ust. 2, że jest ona

pokrywana w całości przez CPN. Przepis ten ma zastosowanie jedynie wtedy - co

oczywiste - gdy w ogóle istnieje obowiązek ubezpieczenia z tego tytułu, samo zaś

rozporządzenie tego nie reguluje, inny jest bowiem jego przedmiot, szczegółowo

określony w samym tytule. Należy zauważyć, że rozporządzenie to jako wykonawcze

zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej między innymi w ustawie

z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na

rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub

umowy zlecenia oraz w ustawie z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu

społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin. Źródłem

więc określającym obowiązek ubezpieczenia nie jest rozporządzenie, ale wymienio-

ne w nim ustawy, które przewidują także postępowanie w sytuacji zbiegu ubezpie-

czenia z różnych tytułów. Powyższe trafnie ocenił Sąd Apelacyjny i ocena ta wyni-

kająca z wykładni powołanych wyżej ustaw nie została w kasacji zakwestionowana. Z

przepisów ustawy z 19 grudnia 1975 r. jednoznacznie wynika, że osoby spełniające

równocześnie warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu pracy wyko-

nywanej na podstawie umowy agencyjnej i ubezpieczeniem społecznym osób pro-

wadzących działalność gospodarczą, podlegają ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej

działalności gospodarczej, czego konsekwencją jest, że opłacają one składki w wy-

sokości określonej w Rozdziale 5 wyżej wymienionego rozporządzenia, dotyczącego

osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących.

4

Gdy więc jedyny podniesiony w kasacji zarzut okazał się nieuzasadniony, na-

leżało orzec jak w sentencji po myśli art. 393

12

KPC.

========================================