III RN 72/98

Wyrok z dnia 3 lutego 1999 r.

III RN 72/98

Jeżeli podatnik nie wykonał w całości lub w części zobowiązania podat-

kowego w trybie tzw. samoobliczenia podatku, to organ skarbowy decyzją

określa wysokość tego zobowiązania.

Przewodniczący: SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara

Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 1999 r. sprawy ze skargi „A.” Spółki z

o.o. w K. z dnia 26 lutego 1996 r. [...] w przedmiocie określenia dodatkowego przypi-

su podatku dochodowego od osób prawnych za 1994 r., na skutek rewizji nadzwy-

czajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-

Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 16 września 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi-

nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia

16 września 1997 r. stwierdził nieważność zaskarżonej przez „A.” Spółkę z o.o. w K.

decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia 26 lutego 1996 r. i poprzedzającej ją decyzji

Urzędu Skarbowego w K. z dnia 30 listopada 1995 r.

Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny nie

rozpoznał zarzutów skargi, lecz z urzędu wziął pod uwagę nieważność zaskarżonej

decyzji, polegającą na wydaniu jej bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 ust. 2 KPA).

Mianowicie organy skarbowe obu instancji bezpodstawnie - zdaniem Sądu - ograni-

czyły przedmiot swych decyzji do określenia dodatkowego przypisu podatku docho-

dowego od osób prawnych za 1994 r., chociaż w sytuacji niewykonania przez podat-

2

nika zobowiązania podatkowego przedmiotem decyzji powinno być całe zobowiąza-

nie podatkowe za 1994 r.

W rewizji nadzwyczajnej od powyższego wyroku Minister Sprawiedliwości za-

rzucił rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym

Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz art. 51 tej ustawy w

związku z art. 156 § 1 pkt 2 KPA i z tego powodu wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu – Ośrodkowi

Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Wnoszący rewizję nadzwyczajną zarzucił, że błędne jest przyjęte przez NSA

założenie, jakoby zaskarżona decyzja nie obejmowała całego zobowiązania podat-

kowego należnego od „A.” za 1994 r. Tymczasem organ podatkowy pierwszej instan-

cji na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach po-

datkowych (Dz.U. Nr 27, poz. 111 ze zm.) wydał decyzję - zgodnie z tytułem tej de-

cyzji - „w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób praw-

nych za 1994 r.”. W żadnym razie ta decyzja nie ogranicza się do części zobowiąza-

nia podatkowego, gdyż uwzględniono całość przychodów Spółki za 1994 r., koszty

uzyskania przychodów za ten rok, cały dochód za 1994 r. i wreszcie całość podatku

należnego. Jeżeli zaś w decyzji zawarte zostało określenie „dodatkowego przypisu

dochodowego od osób prawnych za 1994 r.”, to stanowiło konsekwencję ustalenia,

że podatnik bezpodstawnie uznał, że nie jest zobowiązany z tytułu podatku od osób

prawnych za 1994 r. Nie można zatem uważać, jak ustalił to Sąd orzekający, że pos-

tępowanie podatkowe zostało ograniczone tylko do części podatku oraz że wydane

decyzje nie mają podstawy prawnej. Wychodząc poza granice skargi Naczelny Sąd

Administracyjny sam rażąco naruszył zarówno art. 51 ustawy o NSA w związku z art.

156 § 12 pkt 2 KPA, jak i powołane przepisy podatkowe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty rewizji nadzwyczajnej są usprawiedliwione. Wykazano bowiem, że

Naczelny Sąd Administracyjny w ogóle nie rozpoznał zarzutów skargi, bezpodstaw-

nie przyjmując, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu skar-

bowego pierwszej instancji wydane zostały bez podstawy prawnej. Tymczasem w

decyzjach tych - stosownie do art. 5 ust. 3 powołanej wyżej ustawy z 1980 r. o zo-

bowiązaniach podatkowych - określono wysokość zobowiązania podatkowego w

3

zakresie przedmiotowego podatku dochodowego od osób prawnych za 1994 r.

Określone zostały wszystkie elementy tego zobowiązania ze wskazaniem kwot

przychodu, kosztów uzyskania przychodu, dochodu, straty, darowizny i wreszcie na-

leżnego podatku. Wysokość zobowiązania podatkowego określona w zaskarżonej

decyzji, jak i w decyzji organu skarbowego pierwszej instancji dotyczy z pewnością

zobowiązania za 1994 r. W decyzjach tych określono kwoty podatku dochodowego

od osób prawnych należne od Spółki „A.” za 1994 r., która w procedurze samoobli-

czenia podatku bezzasadnie – zdaniem organów skarbowych - uznała, że nie jest

zobowiązana z tytułu przedmiotowego podatku na skutek zawyżenia kosztów uzys-

kania przychodu. W tym kontekście zakwestionowane w zaskarżonym wyroku sfor-

mułowanie decyzji organu pierwszej instancji o dodatkowym przypisie podatku do-

chodowego od osób prawnych za rok 1994 r. wyraża w kontrowersyjny sposób zasa-

dę rozpoznania sprawy w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Słusznie zwrócił uwagę Minister Sprawiedliwości, że kwestionowane sformułowanie

jest być może niewłaściwe, bo określając wysokość zobowiązania podatkowego or-

gan podatkowy użył mylącego dla NSA zwrotu o dodatkowym przypisie. Tego ro-

dzaju wyłącznie językowa niepoprawność nie może być jednakże kwalifikowana jako

podstawa do stwierdzenia niezasadności decyzji, tak jakby wydana została bez

podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2

KPA.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313

§ 1 KPC w

związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) uwzględnił rewizję nadzwyczajną Ministra

Sprawiedliwości.

========================================