I PKN 571/98

Wyrok z dnia 19 lutego 1999 r.

I PKN 571/98

Pracodawca nie może wykazać zasadności wypowiedzenia umowy o

pracę w oparciu o inną przyczynę, niż wskazaną w wypowiedzeniu (art. 30 § 4

KP).

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Jerzy

Kwaśniewski (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 1999 r. sprawy z powództwa

Stanisława Ś. przeciwko Zakładom Urządzeń Kotłowych w S. o przywrócenie do

pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 1 lipca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

W oświadczeniu pracodawcy – Zakładów Urządzeń Kotłowych w S. z dnia 11

lutego 1998 r. o wypowiedzeniu Stanisławowi Ś. umowy o pracę zawartej w dniu 10

września 1981 r. na czas nie określony wskazano, że przyczyną uzasadniającą wy-

powiedzenie jest „dezorganizacja pracy wydziału spowodowana częstymi i długo-

trwałymi zwolnieniami lekarskimi”.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Końskich po rozpoznaniu odwołania Stanisława

Ś. od powyższego wypowiedzenia umowy o pracę, wyrokiem z dnia 22 kwietnia 1998

r. uznał je za bezskuteczne. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie

nieprawdziwości podanej przez pracodawcę przyczyny wypowiedzenia umowy o

pracę. To zasadnicze ustalenie wynika z następujących okoliczności: Stanisław Ś.

jest dobrym i zdyscyplinowanym pracownikiem, ma opinię dobrego fachowca. W

związku ze schorzeniami kręgosłupa związanymi z wykonywaną pracą, w latach

1995-1997 często przebywał na zwolnieniach lekarskich. Jednakże w 1998 r. jest

zdrowy i może wykonywać pracę na dotychczasowym stanowisku krajacza metali w

2

wydziale produkcyjnym T-2. Poprzednie nieobecności powoda w pracy nie spowo-

dowały jej dezorganizacji gdyż do obsługi stanowiska pracy powoda wyznaczono bez

zakłócenia toku pracy zakładu, innego pracownika będącego wiertaczem.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem

z dnia 1 lipca 1998 r. oddalił apelację pozwanego pracodawcy. Rozważając podnie-

sione w apelacji zarzuty Sąd Wojewódzki uwzględnił następujące okoliczności. Zgo-

dzić się można z oceną prawną pracodawcy, iż w zasadzie („przy normalnym prospe-

rowaniu zakładu pracy”) konieczność zastępowania pracownika na jego stanowisku

(krajacza metali) pracownikiem mającym powierzone inne stanowisko (wiertacza)

dezorganizowałaby pracę w stopniu uzasadniającym wypowiedzenie umowy o pracę.

Jednakże – zdaniem Sądu – powyższa reguła nie może być zastosowana w konkret-

nej sytuacji pozwanego zakładu pracy, dla którego wskazana przyczyna nie była

konkretna i realna. Częsta bowiem i długotrwała nieobecność powoda w pracy spoty-

kała się z przerostem zatrudnienia w pozwanym zakładzie. W konsekwencji nieobec-

ność powoda nie stwarzała pozwanemu trudności organizacyjnych, skoro wobec nie-

należytego wykorzystania części załogi pracodawca bez trudności mógł wykorzysty-

wać innego pracownika bez szkody dla efektywności pracy. Za wskazaną przez pra-

codawcę przyczyną rozwiązania umowy o pracę ukrywają się w istocie ekonomiczne

racje pracodawcy, dotyczące dostosowania poziomu zatrudnienia do realnych po-

trzeb.

Kasację od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł pozwany praco-

dawca, który zarzucając naruszenie art. 45 § 1 KP poprzez jego błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie żądał uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu kasacji strona pozwana podniosła, że ustalenia faktyczne

zaskarżonego wyroku pomijają wnioski wynikające ze wskazanych dowodów (zeznań

jednego ze świadków oraz słuchanego w charakterze strony prezesa pozwanej

Spółki). W konsekwencji czego – zdaniem pozwanego – Sąd wadliwie ustalił, że dłu-

gotrwałe nieobecności powoda w pracy nie dezorganizowały procesu pracy oraz że z

powodu przerostu zatrudnienia pozwany nie miał kłopotów z obsadą stanowisk pracy

w sytuacji choroby powoda. Według kasacji „w zebranym w sprawie materiale dowo-

dowym brak jest podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienia powoda są prawdziwe”. Rea-

sumując podniesione zarzuty pozwany uważa, że „Sąd Wojewódzki w Kielcach od-

dalając apelację pozwanego naruszył przepis art. 45 § 1 KP dokonując błędnej wyk-

3

ładni w zakresie ustalenia, czy rzeczywiście nastąpiła dezorganizacja pracy w sytua-

cji nieobecności powoda w pracy”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja chociaż oparta została na podstawie naruszenia wskazanego w niej

przepisu prawa materialnego (art. 3931

pkt 1 KPC), to naruszenia tego upatruje wy-

łącznie w błędnym ustaleniu podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku. Jeżeli uza-

sadnienie naruszenia prawa materialnego strona pozwana wywodzi z innej podstawy

faktycznej niż ta, którą przyjął Sąd w zaskarżonym wyroku, to już tym samym przyz-

naje, że bez zakwestionowania podstawy faktycznej wyroku nie zostanie wykazana

błędna wykładnia (także zastosowanie) art. 45 § 1 KP. Istotnie, według powołanego

przepisu, jedną z przesłanek orzeczenia o bezskuteczności wypowiedzenia umowy o

pracę zawartej na czas nie określony stanowi ustalenie, iż wypowiedzenie to jest nie-

uzasadnione. Tymczasem Sąd, bez naruszenia tego przepisu ustalił, że pracodawca

w przedmiotowym oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę (art. 30 § 4 KP)

wskazał przyczynę, która nie uzasadniała wypowiedzenia. Przyczynę tę bowiem

określił pracodawca jako „dezorganizację pracy wydziału spowodowaną częstymi i

długotrwałymi zwolnieniami lekarskimi”. Z takiego określenia powodów wypowiedze-

nia wynikało, że pracodawca uznał, że dotyczą one pracownika i powodują w konse-

kwencji negatywne skutki w działalności pozwanego zakładu. Okazało się jednak,

według ustaleń zaskarżonego wyroku, że wskazana przyczyna wypowiedzenia jest

nieprawdziwa. Usprawiedliwiona nieobecność w pracy powoda, w konkretnych wa-

runkach pozwanego zatrudniającego nadmierną w stosunku do potrzeb liczbę pra-

cowników, nie przyczyniała się do dezorganizacji pracy ani nie miała wpływu na jej

efektywność. W świetle tych ustaleń nie budzi zastrzeżeń wykładnia i zastosowanie

art. 45 § 1 KP ze zwróceniem uwagi, że rzeczywista przyczyna wypowiedzenia jest

jakościowo odmienna od tej, którą nieprawdziwie posłużył się pracodawca, ażeby w

istocie zmniejszyć nadmierne zatrudnienie. Dla celu, który dotyczy ekonomicznych

warunków funkcjonowania pracodawcy nie powinien on konstruować nieadekwatnej

podstawy wypowiedzenia. Pozostaje to bowiem w sprzeczności z art. 45 § 1 KP w

związku z art. 30 § 4 KP. Sąd Najwyższy podkreśla wagę określenia w ostatnio wy-

mienionym przepisie, obowiązku pracodawcy wskazania przyczyny wypowiedzenia

umowy o pracę. Zakres określonej przez pracodawcę przyczyny wypowiedzenia jest

4

bowiem istotny przede wszystkim z punktu widzenia obrony pracownika przed nie-

uzasadnionym wypowiedzeniem. Obrona ta stawałaby się iluzoryczna, gdyby praco-

dawca w toku sporu sądowego mógł powołać inną przyczynę uzasadniającą wypo-

wiedzenie umowy o pracę od tej, którą wskazał w wypowiedzeniu.

Przedstawiona wyżej ocena prawidłowości podstawy prawnej wyroku w sto-

sunku do jego podstawy faktycznej jest wystarczająca do stwierdzenia, że kasacja

pozwanego nie ma usprawiedliwionej podstawy (art. 39312

KPC). Nie mogło bowiem

odnieść skutku kwestionowanie w uzasadnieniu kasacji podstawy faktycznej zaskar-

żonego wyroku, skoro kasacja nie została oparta na podstawie naruszenia przepisów

postępowania (art. 3931

pkt 2 KPC) i nie wskazała jakiegokolwiek naruszenia przepi-

su w tym zakresie.

Z powyższych przyczyn na podstawie art. 39312

KPC w związku z art. 39311

KPC, Sąd Najwyższy orzekł o oddaleniu kasacji pozwanego, która nie ma usprawie-

dliwionych podstaw.

========================================