I PKN 594/98

Wyrok z dnia 23 lutego 1999 r.

I PKN 594/98

Nie jest pracodawcą jednostka organizacyjna wyznaczona przez podmiot

zatrudniający jako miejsce wykonywania pracy.

Przewodniczący: SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Andrzej

Kijowski, Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 1999 r. sprawy z powództwa

Andrzeja J. i Małgorzaty O. przeciwko I.P. Sp. z o.o. w P. o zapłatę, na skutek kasacji

powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem

z dnia 18 lutego 1998 r. [...] oddalił powództwo Andrzeja J. i Małgorzaty O. przeciwko

I.P. Spółce z o.o. w P. o zapłatę ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop za lata 1994

- 1996 oraz odszkodowanie za trzymiesięczny okres wypowiedzenia, zasądzając od

nich na rzecz strony pozwanej odpowiednio kwoty 4000 zł i 3000 zł tytułem

częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalił, że powodowie

zawarli ustne umowy o pracę z I.P.C. z siedzibą w S.L. w USA reprezentowaną przez

Rudolpha O. W dniu 20 maja 1991 r. aktem notarialnym powołano I.P. Spółkę z o.o.

z siedzibą w P., w której 95% udziałów miał Rudolph O. (senior) a 5% Rudolph O.

(junior). Pismami z dnia 14 lutego 1992 r. powodowie zostali oddelegowani przez

I.P.C. do pracy w Polsce. Ich pobyt w Polsce związany był z rozwinięciem

działalności na Europę Środkowo-Wschodnią i poszukiwaniem nowych rynków hand-

lowych dla dystrybucji plastikowych pojemników na żywność. Andrzeja J. oddelego-

wano jako pełnoprawnego Dyrektora Generalnego z umocowaniem do sporządzania

wszelkiego rodzaju dokumentów I.P. i uprawnieniami do nadzorowania filii Spółki

2

tworzonych w Polsce, na Litwie, w Republice Czeskiej i na Ukrainie; Małgorzatę O. -

w charakterze kierownika biura filii. Ich zadaniem było stworzenie właściwych wa-

runków do prowadzenia działalności gospodarczej przez nowo utworzoną spółkę.

Powodowie otrzymywali wynagrodzenie za pracę w dolarach z I.P.C., w USA odpro-

wadzano podatki od tego wynagrodzenia i opłacano składki na ich ubezpieczenie

społeczne. Podporządkowani byli I.P.C. - wykonywali polecenia Rudolpha O. i jemu

składali miesięczne sprawozdania (raporty) z działalności I.P. Pismami z dnia 12

grudnia 1996 r. Rudolph O. cofnął Andrzejowi J. prokurę, ze skutkiem na 16 grudnia

1996 r., a Magdalenie O. wszelkie pełnomocnictwa. Pod koniec grudnia powodowie

zostali telefonicznie powiadomieni o zwolnieniu ich z pracy. W styczniu 1997 r. Mał-

gorzata O. podpisała z I.P. umowę zlecenia na okres listopada i grudnia 1996 r. Była

to jedyna umowa zawarta przez nią z tą Spółką.

W ocenie Sądu, powodów łączył stosunek pracy z I.P.C. Ten podmiot wypła-

cał im wynagrodzenie za pracę i jemu byli podporządkowani jako pracownicy. To, że

miejscem wykonywania przez nich pracy było głównie terytorium Polski, nie ma decy-

dującego znaczenia dla ustalenia podmiotu zatrudniającego. I.P. w P. była miejscem

świadczenia przez powodów pracy wyznaczonym przez pracodawcę I.P.C. Strona

pozwana nie była legitymowana biernie w procesie.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 lipca 1998 r. [...] oddalił apela-

cję powodów od powyższego wyroku zasądzając na rzecz strony pozwanej kwoty

1700 zł od Andrzeja J. i 1200 zł od Małgorzaty O. tytułem zwrotu kosztów postępo-

wania. W jego ocenie, „Sąd I instancji dokonał trafnych ustaleń stanu faktycznego i z

ustaleń tych wyciągnął prawidłowe wnioski”.

Powodowie powyższy wyrok zaskarżyli kasacją i podnosząc zarzuty błędnej

wykładni art. 3 KP oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego, wnieśli o jego zmianę

lub o uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoz-

nania. W uzasadnieniu kasacji zakwestionowali ustalenie, że pozostawali w stosunku

pracy z I.P.C. Wywodzili, że ich roszczenia powstały w czasie, gdy I.P. miała oso-

bowość prawną. Od początku świadczyli pracę na jej rzecz. Nigdy nie pracowali w

USA dla I.P.C. Wynagrodzenie wypłacała im wprawdzie ta właśnie Spółka, jednak

wyłącznie z przyczyn finansowo - podatkowych. Nie miało to, zdaniem skarżących,

znaczenia wobec identyczności osoby pracodawcy w obu tych różnych firmach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

3

Kasacja jest w swej zasadniczej części polemiką z ustaleniami Sądu stano-

wiącymi faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, wy-

nikającą z odmiennej oceny dowodów. Skarżący nie wskazali jednak jako podstawy

kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy należy uznać,

że stan faktyczny sprawy został ustalony niewadliwie. Jest nim związany także Sąd

Najwyższy (art. 393

11

KPC).

Art. 3 KP definiuje pracodawcę jako jednostkę organizacyjną zatrudniającą

pracowników. Tak pojmowany pracodawca jest podmiotem zatrudniającym - pod-

miotem stosunku pracy. Ze stosunku pracy wynikają wzajemne obowiązki jego pod-

miotów, spośród których głównymi są obowiązek świadczenia pracy przez pracowni-

ka i obowiązek świadczenia za tę pracę wynagrodzenia przez pracodawcę. Obowią-

zek świadczenia pracy jest realizowany poprzez pozostawanie w dyspozycji praco-

dawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę do

wykonywania pracy. Zakład pracy, miejsce wykonywania pracy, nie staje się wskutek

tego pracodawcą. Zawierając ustne umowy o pracę, strony – I.P.C. w S.L. repre-

zentowana przez Rudolpha O. oraz Andrzej J. i Małgorzata O. - określiły rodzaj pracy

oraz miejsce jej świadczenia – I.P. w P.

Właściwością pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy jest jej świadcze-

nie w warunkach podporządkowania. Pracodawcy przysługuje kompetencja do wy-

dawania poleceń dotyczących pracy, tj. sposobu, miejsca i czasu jej wykonywania.

Powodowie świadcząc pracę w Polsce, podlegali nadal kierownictwu Rudolpha O. -

wykonywali jego polecenia i z wykonania tychże poleceń jemu zdawali sprawę. Nie

doszło przez to do zmiany podmiotu zatrudniającego, co wymagałoby rozwiązania

dotychczasowego i nawiązania nowego stosunku pracy.

Nie jest trafny wywód kasacji dotyczący możliwości świadczenia wynagrodze-

nia za pracę przez podmiot nie będący pracodawcą. Wynagrodzenie jest wyłącznie

przedmiotem zobowiązania pracodawcy. Tylko pracodawca jest dłużnikiem pracow-

nika i tylko przeciwko pracodawcy przysługują pracownikowi - wierzycielowi rosz-

czenia płacowe. Wynagrodzenie nie może zatem pochodzić od podmiotu nie będą-

cego pracodawcą. Wyjątki, jak np. napiwek, zasady tej nie podważają. Zatem to, że

powodowie otrzymywali wynagrodzenie za pracę od I.P.C., jest istotnym argumen-

tem za przyjęciem podmiotowości tej właśnie jednostki organizacyjnej w stosunkach

pracy z powodami.

4

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 393

12

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================