II UKN 496/98

Wyrok z dnia 17 marca 1999 r.

II UKN 496/98

1. Pismo organu rentowego zawierające rozstrzygnięcie w sprawie, o

której stanowi art. 476 KPC należy traktować jak decyzję.

2. Spółka akcyjna, do której na podstawie art. 39 ustawy z dnia 14

czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym (jednolity tekst: Dz.U. z

1997 r. Nr 26, poz. 143 ze zm.) nie stosuje się do przepisów dotyczących jed-

nostek gospodarki uspołecznionej nie jest uspołecznionym zakładem pracy w

rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z

tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983

r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Stefania Szymańska,

Maria Tyszel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 1999 r. sprawy z powództwa

Józefa Ł. przeciwko 1) Cementowni „N.” S.A. w S. 2) Zakładowi Ubezpieczeń Spo-

łecznych-Oddziałowi w K. o jednorazowe odszkodowanie, na skutek kasacji Cemen-

towni „N.” S.A. w S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Kielcach z dnia 27 maja 1998 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowe-

go-Sądu Pracy w Kielcach z dnia 27 stycznia 1998 r. [...] w punkcie pierwszym i od-

dalił powództwo.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 27 stycznia 1998 r. Sąd Rejonowy w Kielcach zasądził od

Cementowni „N.” Spółki Akcyjnej w S. na rzecz Józefa Ł. jako odszkodowanie z ty-

tułu choroby zawodowej – kwotę 7.371 zł z należnymi odsetkami od dnia 11 lutego

1998 r. i oddalił powództwo w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Od-

działu w K.

2

Sąd ten ustalił, iż powód jest inwalidą III grupy z powodu choroby zawodowej,

która powstała w związku z jego pracą w Zakładach Cementowo-Wapienniczych „N.”

w S. w latach 1973-1993 r. Orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw

Inwalidztwa z dnia 5 sierpnia 1997 r. ustalono u niego uszczerbek na zdrowiu w roz-

miarze 30%. Cementownia „N.” pismem z dnia 22 sierpnia 1997 r. odmówiła wypłaty

odszkodowania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 7 października

również odmówił wypłaty odszkodowania zarzucając, iż obowiązujące przepisy

ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadku przy pracy i cho-

rób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) – nie nak-

ładają na Zakład obowiązku przejęcia zobowiązań na skutek przekształcenia w spółki

przedsiębiorstw państwowych zakładów pracy.

Sąd Rejonowy uznał, iż roszczenie powoda jest zasadne, bowiem na stronie

pozwanej, tj. na Cementowni „N.” S.A. w S., jako następcy prawnemu byłego uspo-

łecznionego zakładu pracy, ciąży obowiązek wypłaty pracownikowi jednorazowego

odszkodowania pieniężnego z tytułu choroby zawodowej w oparciu o art. 32 powoła-

nej ustawy z 12 czerwca 1975 r.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z

dnia 27 maja 1998 r. [...] oddalił apelację Cementowni „N.” S.A., uznając za prawidło-

we zarówno ustalenia faktyczne, jak i podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnię-

cia.

W kasacji od tego wyroku Cementownia „N.” S.A. wniosła o jego zmianę i od-

dalenie powództwa zarzucając, że został wydany z naruszeniem prawa materialnego

przez błędną wykładnię przepisu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o

świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst:

Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144) „poprzez przyjęcie, że pozwana Spółka jest zobo-

wiązana do zapłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej dla

Józefa Ł.”.

Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Jest poza sporem, że w wyniku przekształceń własnościowych poprzedni za-

kład pracy powoda „Zakłady Cementowo-Wapiennicze”, działający do dnia 2 stycznia

1996 r., jako przedsiębiorstwo państwowe, stał się jednoosobową spółką Skarbu

3

Państwa, w której z dniem 21 grudnia 1996 r. większościowy pakiet akcji (74%) na-

była niemiecka firma D.

Już w uchwale z dnia 6 września 1994 r., II UZP 22/94, Sąd Najwyższy wyraził

pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, że spółka akcyjna, w której jedno-

osobowa spółka Skarbu Państwa posiada ponad 50% kapitału akcyjnego, a w której

akcje objęły także podmioty zagraniczne na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca

1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym (Dz.U. Nr 60, poz. 252 ze zm.) nie jest

uspołecznionym zakładem pracy. Wprawdzie uchwała nie dotyczyła bezpośrednio

powołanej wyżej ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., jednakże zawarte w jej uzasad-

nieniu wywody prawne znajdują pełne zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie

ma więc potrzeby ich powtarzania. Podkreślić jedynie należy, że w myśl art. 39

wspomnianej ustawy o spółkach z kapitałem zagranicznym do spółek tych nie stosuje

się przepisów dotyczących jednostek gospodarki uspołecznionej. Zdaniem składu

orzekającego, przez pojęcie jednostek gospodarki uspołecznionej należy w omawia-

nym zakresie rozumieć uspołecznione zakłady pracy. Przytoczona wyżej uchwała

tym bardziej ma zastosowanie w sprawie, że udział zagraniczny w kapitale akcyjnym

pozwanej Spółki przekracza 50%, a więc brak jest podstaw prawnych do przyjęcia,

że jest ona uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy z

dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy...

Skoro pozwana nie jest uspołecznionym zakładem pracy bezprzedmiotowe są

wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do jej odpowie-

dzialności na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy. Zauważyć jedynie na-

leży, że powołana przez Sąd Apelacyjny uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26

kwietnia 1994 r., II PZP 3/94 (OSNAPiUS 1994 nr 4, poz. 65) nie ma w sprawie zas-

tosowania, bowiem dotyczyła solidarnej odpowiedzialności powstałych z podziału

jednostki gospodarki uspołecznionej zakładów pracy, w których nie było udziału ka-

pitału zagranicznego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy uznał, że podstawa kasacyjna

jest usprawiedliwiona pomimo błędnego jej sprecyzowania przez wnoszącego kasa-

cję. Naruszenie zaskarżonym wyrokiem wskazanego przepisu prawa materialnego

nie nastąpiło bowiem przez jego błędną wykładnię, lecz przez niewłaściwe zastoso-

wanie.

Sąd Najwyższy zauważa też, że ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych

nie wydał decyzji, a jego pismo z dnia 7 października 1997 r. odmawiające wniosko-

4

dawcy wypłaty odszkodowania nie zawiera klauzuli odwoławczej, Józef Ł. może w

każdym czasie wnieść odwołanie do Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych, właściwego – na podstawie art. 476 § 2 pkt 4 KPC – do rozpoznania

roszczenia odszkodowawczego z tytułu choroby zawodowej. Jak wynika z uzasad-

nienia wyroku Sądu pierwszej instancji, prawomocnego w stosunku do Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych, Sąd ten rozpoznawał sprawę w aspekcie roszczenia wy-

nikającego z następstwa prawnego byłego uspołecznionego zakładu pracy, chociaż

nie wskazał stosownego przepisu Kodeksu cywilnego; w zakresie roszczenia o cha-

rakterze ubezpieczeniowym nie zachodzi więc powaga rzeczy osądzonej.

Szczegółowe zasady odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w

związku z przekształceniami własnościowymi zawiera uzasadnienie uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 27 maja 1998 r., III ZP 12/96 (OSNAPiUS 1998 nr 23, poz. 689).

Wobec powyższego Sąd Najwyższy na podstawie powołanych przepisów oraz

art. 39315

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================