II UKN 534/98

Wyrok z dnia 23 marca 1999 r.

II UKN 534/98

Świadczenie pieniężne za wykrycie fałszywych banknotów lub dokumen-

tów związanych z obrotem pieniężnym stanowi dochód pracownika banku

uwzględniany przy wymiarze składki na ubezpieczenie społeczne.

Przewodniczący: SSN Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Andrzej Kijowski, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 1999 r. sprawy z wniosku

Banku [...] S.A. Oddziału w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od-

działowi w K. o składki na ubezpieczenie społeczne, na skutek kasacji organu rento-

wego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 1998 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkie-

go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 20 lipca 1998 r. [...] w

ten sposób, że oddalił odwołanie Banku [...] S.A. Oddziału w K. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 26 lutego 1997 r. i 7 marca 1997 r.

U z a s a d n i e n i e

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. decyzją z dnia 7 marca 1997

r. zobowiązał Bank S.A. [...] w K. do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne od

wypłaconych pracownikom nagród za wykrycie fałszerstw banknotów i dokumentów

w kwocie 5.249,89 zł z odsetkami.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie po roz-

poznaniu odwołania Banku wyrokiem z dnia 30 lipca 1997 r. zmienił powyższą decy-

zję organu rentowego i uznał, że nagrody te nie podlegają „oskładkowaniu”, ponie-

waż nie stanowią dochodu z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy,

gdyż mogą je uzyskać także osoby nie będące pracownikami Banku.

Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1998 r. oddalił apela-

cję organu rentowego i podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nagrody za

2

wykrycie fałszywych znaków pieniężnych i ujawnienie fałszerstw dokumentów zwią-

zanych z obrotem pieniężnym nie są wypłacane dlatego, że pracownicy szczególnie

dobrze wykonali obowiązki wynikające ze stosunku pracy, lecz jako odpłata za speł-

nienie obywatelskiego obowiązku, leżącego tak w interesie Banku, jak i budżetu

Państwa. Sporne nagrody nie stanowią zatem dochodu pracownika z tytułu pracy w

ramach stosunku pracy, nie podlegają więc składce na ubezpieczenie społeczne na

podstawie § 7 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia

1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społecz-

ne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z

ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst : Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz.330 ze zm.).

Pełnomocnik pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł kasację

od powyższego wyroku, zarzucając naruszenie § 7 ust.1 pkt 16 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. przez przyjęcie, że nagroda wypłacona pracow-

nikom Banku nie jest dochodem pracowniczym, lecz nagrodą o szczególnym cha-

rakterze wyłączoną z wymiaru składki. Tak samo nie jest trafny pogląd, iż wypłata

nagrody za wykrycie falsyfikatu wykracza poza pojęcie ekwiwalentu za pracę świad-

czoną Bankowi przez kasjera lub liczarkę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona. Stosownie do § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Mi-

nistrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek

na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozli-

czania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst : Dz.U. z

1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie spo-

łeczne pracowników stanowi dochód w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania

pracy w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem nagród okolicznościowych (pkt 7) i nag-

ród o charakterze szczególnym, przewidzianych w punkcie 16 tego przepisu. Zarzą-

dzeniem [...] Prezesa Banku [...] S.A. w K. z dnia 4 września 1990 r. [...] ustanowiona

została dla pracowników Banku nagroda za wykrycie fałszywych znaków pieniężnych

krajowych i zagranicznych, w tym także banknotów preparowanych w celach przes-

tępczych oraz za ujawnienie fałszerstw dokumentów związanych z obrotem pienięż-

nym. Wysokość tej nagrody, jak i zasady jej przyznawania zostały dokładnie określo-

3

ne w § 2 do 6 tego zarządzenia. Oznacza to, iż omawiane świadczenie na rzecz pra-

cownika, chociaż nazwane ”nagrodą”, jest de facto premią należną pracownikowi,

której wypłaty może dochodzić od pracodawcy, jeżeli spełni warunki opisane w oma-

wianym zarządzeniu Prezesa Banku. Charakteru tego świadczenia nie zmienia pos-

tanowienie § 7 zarządzenia, że w szczególnych przypadkach Prezes Banku może

przyznać nagrodę osobie nie będącej pracownikiem Banku, która w istotny sposób

przyczyniła się do wykrycia lub zatrzymania fałszerza znaków pieniężnych lub doku-

mentów związanych z obrotem pieniężnym. Jest to bowiem świadczenie dla osób nie

związanych stosunkiem pracy z Bankiem. Natomiast pracownik Banku, co przewidują

przepisy zarządzenia Prezesa Banku, który wykonując pracę w ramach stosunku

pracy wykryje fałszywe pieniądze lub dokumenty związane z obrotem pieniężnym,

ma z tych tytułów prawo do świadczenia pieniężnego. Okoliczność, iż wykrycie tych

fałszerstw zależy w dużej mierze od przypadku i nie jest normalnym zjawiskiem

związanym z wykonywaniem codziennych obowiązków pracowników Banku nie de-

cyduje o charakterze przyznawanego za to świadczenia dla pracowników Banku. Nie

jest to świadczenie uznaniowe (nagroda), skoro zostało ściśle unormowane przepi-

sami zarówno co do wysokości, jak i zasad jego przyznawania. Jeżeli zatem pracow-

nik Banku spełni warunki zarządzenia Prezesa ma prawo do świadczenia pieniężne-

go, które jest premią za wykrycie fałszywych banknotów lub dokumentów i stanowi

dochód pracowniczy podlegający wymiarowi składki. W takich okolicznościach nie

ma bowiem zastosowania żaden z przepisów § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 29 stycznia 1990 r., który zwalnia od zapłaty składek na ubezpieczenie spo-

łeczne.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39315

KPC Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji.

========================================