II UKN 540/98

Wyrok z dnia 23 marca 1999 r.

II UKN 540/98

Procentowy wskaźnik podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie spo-

łeczne, ustalony w relacji do przeciętnego wynagrodzenia (§ 9 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy

wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia

społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego

(jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.) nie może być identyfiko-

wany ze wskaźnikiem podstawy wymiaru emerytury (art. 7 ust. 5 pkt 3 ustawy z

dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustala-

nia emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze

zm.).

Przewodniczący: SSN Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski

(sprawozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 1999 r. sprawy z wniosku

Dionizego S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o

wysokość emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z dnia 19 maja 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Warszawie uwzględnił odwołanie Dionizego S. od decyzji Od-

działu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 21 sierpnia 1996 r. w ten spo-

sób, że podwyższył wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury wnioskodawcy

do 212,5% za lata 1991-1994 i przyznał prawo do wyrównania świadczenia od 1

sierpnia 1996 r.

2

Apelację od powyższego wyroku wniósł zarówno organ rentowy, domagając

się przyjęcia do podstawy wymiaru emerytury dochodu stanowiącego w latach 1989-

1994 podstawę wymiaru składek ubezpieczeniowych i przyjęcia wskaźnika podstawy

w wysokości 183,35%, jak również wnioskodawca, domagając się ustalenia na zasa-

dach ogólnych podstawy wymiaru emerytury za okres od 1 stycznia 1991 r. do 20

marca 1992 r.

Wyrokiem z dnia 19 maja 1998 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie uwzględnił apelację organu rentowego, oddalając odwo-

łanie wnioskodawcy od zaskarżonej decyzji, zaś apelację wnioskodawcy oddalił. Sąd

drugiej instancji stwierdził, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury obli-

cza się dla całego okresu, z jakiego liczona jest podstawa, a tym okresem są lata

1989-1994, w których stosunek wynagrodzenia pracownika do rocznego przeciętne-

go wynagrodzenia oscylował od 162,21% do 196,05%, nie mógł więc wynieść

212,5%. Ta ostatnia kwota to deklarowana wysokość składki na ubezpieczenie spo-

łeczne, odprowadzanej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, w którym wniosko-

dawca był zatrudniony na stanowisku radcy Ambasady Polskiej w S. i na taką

składkę wyraził zgodę. Zgoda jednak na składkę w danej wysokości nie jest równoz-

naczna ze wskazaniem wysokości podstawy emerytury, a zatem organ rentowy

podstawę tę ustalił prawidłowo. Natomiast żądanie przez wnioskodawcę ustalenia

emerytury na zasadach ogólnych za okres od 1 stycznia 1991 r. do 20 marca 1992 r.

nie jest trafne, skoro w pisemnym oświadczeniu wyraził on bez zastrzeżeń zgodę na

odprowadzanie składki ubezpieczeniowej w wysokości proponowanej przez

Ministerstwo Spraw Zagranicznych, przy czym kwestii tej nie podnosił w swoim od-

wołaniu od zaskarżonej decyzji organu rentowego.

Kasacja wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego zarzuca naruszenie § 7

i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpiecze-

nia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego

(jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 63, poz. 330 ze zm.).

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona. Wysokość składki na ubezpieczenie społeczne i

wysokość podstawy wymiaru emerytury to dwie odrębne kwestie, regulowane różnej

3

rangi odrębnymi aktami prawnymi. Podstawę wymiaru emerytury ustala się w oparciu

o art. 7 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o za-

sadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz.

450 ze zm.). Ustęp 5 tego przepisu nakazuje w celu obliczenia podstawy wymiaru

emerytury lub renty zsumować wynagrodzenia i dochody stanowiące podstawę wy-

miaru składek w okresie każdego z wybranych przez zainteresowanego lat kalenda-

rzowych, następnie obliczyć stosunek każdej z tych sum wynagrodzeń lub dochodów

do kwoty rocznej przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy,

wyrażając go w procentach, następnie zaś obliczyć średnią arytmetyczną tych pro-

centów, która stanowi wskaźnik podstawy wymiaru emerytury lub renty (ograniczony

jednak do 250%), po czym mnoży się przez ten wskaźnik kwotę, stanowiącą podsta-

wę ostatnio przeprowadzonej waloryzacji, zwanej dalej kwotą bazową. W aktach są-

dowych znajduje się zestawienie wynagrodzenia wypłaconego wnioskodawcy w la-

tach 1989-1994, roczne przeciętne wynagrodzenie oraz procentowy stosunek tych

wynagrodzeń i z zestawienia tego wynika, że wnioskodawca zarabiał od 162,21 % do

196,05% przeciętnego wynagrodzenia w poszczególnych latach i ani jednostkowo,

ani tym bardziej średnio za cały ten okres nie osiągnęło ono nigdy 212,5% wynagro-

dzenia przeciętnego.

Na podstawie zaś innego, niższej rangi aktu prawnego (rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r.) ustala się podstawę wymiaru składki na ubez-

pieczenie społeczne. W przypadku wnioskodawcy, jako zatrudnionego za granicą,

składkę taką stanowi kwota zadeklarowana przez zakład pracy, nie niższa od prze-

ciętnego wynagrodzenia; wnioskodawca wyraził zgodę, aby było to 212,5%. Jest to

wysokość składki, a nie podstawa wymiaru emerytury.

Sąd Najwyższy podziela zatem w całej rozciągłości wywody Sądu drugiej ins-

tancji i nie dopatruje się w wyroku tego Sądu naruszenia prawa materialnego. Sta-

nowisko Sądu Apelacyjnego oparte jest też na wynikającym z dokumentów płaco-

wych stanie faktycznym, który wobec braku zarzutu naruszenia prawa procesowego

jest dla Sądu Najwyższego wiążący.

Tym samym Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do

uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================