I PKN 36/99

Wyrok z dnia 21 kwietnia 1999 r.

I PKN 36/99

W celu zadośćuczynienia obowiązkowi prawnemu wynikającemu z art. 38

§ 1 KP w związku z art. 232

KP oraz art. 30 ust. 21

ustawy z dnia 23 maja 1991 r.

o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), w każdym przypadku

zamierzonego wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas

nie określony pracodawca powinien o takim zamiarze powiadomić pisemnie

organizację związkową, zwracając się równocześnie o informację, czy dany

pracownik korzysta z jej obrony stosownie do postanowienia art. 30 ust. 1 i 2

ustawy o związkach zawodowych.

Przewodniczący: SSN Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski,

Andrzej Wasilewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 1999 r. sprawy z po-

wództwa Grażyny D. przeciwko „O.N.” Państwowej Operze w B. o przywrócenie do

pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 22 października 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 30 czerwca 1998 r.

[...] w sprawie z powództwa Grażyny D. przeciwko „O.N.” Państwowej Operze w B.

na podstawie art. 45 KP uznał za bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę, po-

nieważ dokonane zostało z naruszeniem art. 38 KP w związku z art. 30 ust. 21

ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze

zm.).

Strona pozwana w apelacji od powyższego wyroku zarzuciła naruszenie art.

38 KP oraz art. 30 ust. 21

ustawy o związkach zawodowych poprzez błędną wykład-

nię tych przepisów. W uzasadnieniu apelacji podniesiono w szczególności, że art.

2

232

KP nie określa ani formy w jakiej pracodawca powinien zwrócić się do związku

zawodowego o informacje, ani terminu, w którym powinien to uczynić. Ponadto prze-

pis ten nie przesądza również, czy określony w nim obowiązek pracodawcy można

uznać za spełniony, gdy uzyska on jednorazowo listę członków związku i osób ko-

rzystających z jego obrony, czy też powinien zwracać się o taką informację każdora-

zowo w razie zamiaru rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem. Tymczasem

strona pozwana wystąpiła do organizacji związkowych działających na terenie zakła-

du pracy o informacje o pracownikach korzystających z ich ochrony, w wyniku czego

uzyskała listy członków związków zawodowych, a następnie w dniu 24 września

1997 r. i w dniu 29 września 1997 r. związki zawodowe przedstawiły zaktualizowane

listy swoich członków, jednakże nazwiska powódki nie było na żadnej z tych list. W

tej sytuacji strona pozwana uznała, że jest zwolniona od obowiązku konsultacji z zak-

ładową organizacją związkową zamiaru wypowiedzenia powódce umowy o pracę,

tym bardziej że do chwili wypowiedzenia umowy o pracę także powódka nie poinfor-

mowała strony pozwanej o tym, że jest członkiem związku zawodowego, natomiast

organizacja związkowa o przyjęciu jej w poczet swoich członków poinformowała pra-

codawcę dopiero w kilka dni później. Strona pozwana zarzuciła także, że nie jest

trafne stanowisko Sądu Rejonowego, iż wystąpienie pracodawcy do organizacji

związkowych w trybie art. 30 ust. 21

ustawy o związkach zawodowych musi mieć

charakter oficjalny, a więc powinno nastąpić w formie pisemnej. Tymczasem w

przedmiotowej sprawie, jakkolwiek wystąpienie pracodawcy do organizacji związko-

wej dokonane zostało w formie ustnej, to jednak Związek Zawodowy NSZZ „Solidar-

ność” odpowiedział na nie pisemnie, przedstawiając pracodawcy listę członków wed-

le stanu na dzień 28 kwietnia 1998 r., na której nie figurowało nazwisko powódki.

Skoro więc wypowiedzenie umowy o pracę zostało wręczone powódce w dniu 4 maja

1998 r., to uwzględniając okoliczność, że dni 1 i 3 maja były dniami świątecznymi,

należy przyjąć, iż wypowiedzenie to nastąpiło bezpośrednio po uzyskaniu przez

stronę pozwaną informacji określonej w art. 30 ust. 21

ustawy o związkach zawodo-

wych. W opinii strony pozwanej, która wskazuje w tym kontekście na analogiczny

pogląd prawny sformułowany w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1997 r.

(I PKN 197/97 - OSNAPiUS 1998 nr 9, poz. 270), w tym stanie faktycznym nie była

ona zobowiązana do konsultacji ze związkami zawodowymi zamiaru wypowiedzenia

powódce umowy o pracę.

3

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wyro-

kiem z dnia 22 października 1998 r. [...] oddalił apelację, podnosząc w uzasadnieniu

tego wyroku, że Sąd Rejonowy przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie

dowodowe w sprawie i dokonał nie budzącej zastrzeżeń oceny zgromadzonego ma-

teriału dowodowego oraz prawidłowej interpretacji przepisów art. 232

i art. 38 KP oraz

art. 30 ust. 21

ustawy o związkach zawodowych. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie

powódka zarzuciła stronie pozwanej, że dopuściła się naruszenia przepisów prawa z

uwagi na brak uprzedniej konsultacji wypowiedzenia umowy o pracę z organizacją

związkową, której była członkiem od dnia 30 kwietnia 1998 r., przeto przedmiotem

oceny Sądu nie mogła być kwestia sposobu zasięgnięcia przez pracodawcę informa-

cji o pracownikach korzystających z obrony związków zawodowych - co sugeruje

strona pozwana, ale problem realizacji obowiązku konsultacji ze związkami zawodo-

wymi, o którym mowa w art. 38 KP, tym bardziej że pracownik może wstąpić do or-

ganizacji związkowej w każdym czasie, także w chwili, gdy spodziewa się zwolnienia

z pracy. Tymczasem w aktach sprawy brak jest dowodu na to, że strona pozwana

zwróciła się oficjalnie do związków zawodowych o podanie informacji o osobach w

nich zrzeszonych lub korzystających z ich obrony. Natomiast wskazany w apelacji

pogląd prawny, wyrażony w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1997 r.

(I PKN 197/97), sformułowany został w odniesieniu do odmiennej sytuacji faktycznej,

bowiem dotyczył braku konsultacji ze związkami zawodowymi w stosunku do osoby

nie zrzeszonej w związkach zawodowych, która nie upoważniła też żadnego związku

zawodowego do obrony swoich praw pracowniczych.

W kasacji strony pozwanej od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 22 października 1998

r. [...] zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30 ust.

21

ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 232

KP oraz przyjęcie, że pra-

codawca jest zobowiązany każdorazowo i oficjalnie zasięgać informacji o pracowni-

kach korzystających z ochrony związków zawodowych, a także art. 38 KP przez

przyjęcie, że obowiązek konsultacji istnieje również pomimo braku informacji ze

strony organizacji związkowej o członkostwie pracownika w tej organizacji. W uza-

sadnieniu zarzutów kasacji strona pozwana powtórzyła tę samą argumentację, na

której uprzednio oparła zarzuty apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4

Kasacja nie jest uzasadniona.

W kasacji od zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy brak

jest zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, co oznacza, że

strona pozwana - „O.N.” Państwowa Opera w B. nie kwestionuje dokonanych w toku

postępowania ustaleń faktycznych. Podniesiono natomiast zarzut naruszenia prawa

materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 21

ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o

związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm. - powoływanej nadal jako:

ustawa o związkach zawodowych) w związku z art. 232

oraz art. 38 KP wobec błęd-

nego przyjęcia przez Sąd, jakoby pracodawca zobowiązany był każdorazowo i oficjal-

nie zwracać się do organizacji związkowych w celu zasięgania informacji o pracowni-

kach korzystających z ich ochrony, co - w opinii kasacji - prowadziłoby do wniosku,

że wynikający z art. 38 § 1 KP obowiązek konsultacji zamiaru wypowiedzenia pra-

cownikowi umowy o pracę istnieje pomimo braku udzielenia przez organizację związ-

kową informacji o przynależności pracownika do związku zawodowego.

Stosownie do postanowienia art. 38 § 1 KP o zamiarze wypowiedzenia pra-

cownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony pracodawca obowiązany

jest powiadomić na piśmie reprezentującą pracownika organizację związkową, po-

dając zarazem przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Z kolei wedle dyspozy-

cji art. 232

KP, w wypadku gdy przepisy prawa pracy przewidują obowiązek współ-

działania pracodawcy z zakładową organizacją związkową w indywidualnych spra-

wach ze stosunku pracy (dotyczy to także obowiązku wynikającego z art. 38 § 1 KP),

pracodawca ma obowiązek współdziałać z tą organizacją związkową, która repre-

zentuje pracownika z tytułu jego członkostwa w danym związku zawodowym albo z

organizacją związkową, która wyraziła zgodę na obronę praw pracownika nie zrze-

szonego w tej organizacji. Równocześnie art. 30 ust. 21

ustawy o związkach zawo-

dowych stanowi, że w sytuacji obowiązku współdziałania, o którym mowa w art. 232

KP, pracodawca obowiązany jest zwrócić się do organizacji związkowej o informację

o pracownikach korzystających z jej obrony, bądź z tytułu członkostwa w tej organi-

zacji, bądź też z tego względu, że organizacja ta wyraziła zgodę na obronę praw pra-

cownika, który nie jest jej członkiem (art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawo-

dowych). Należy mieć przy tym na uwadze, że pracownik w każdym czasie może

bądź przystąpić do organizacji związkowej, bądź też może zwrócić się do niej o

obronę jego praw (art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawodowych), a organi-

5

zacja związkowa nie jest prawnie zobligowana do informowania o tym pracodawcy z

własnej inicjatywy. Dlatego w celu zadośćuczynienia obowiązkowi prawnemu wyni-

kającemu z art. 38 § 1 KP w związku z art. 232

KP oraz art. 30 ust. 21

ustawy o

związkach zawodowych, w wypadku zamierzonego wypowiedzenia pracownikowi

umowy o pracę zawartej na czas nie określony, pracodawca powinien o takim zamia-

rze powiadomić pisemnie organizację związkową, zwracając się równocześnie o in-

formację, czy dany pracownik korzysta z jej obrony stosownie do postanowienia art.

30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Taką interpretację obowiązują-

cych w tym względzie przepisów prawnych przyjęły również Sądy w rozpoznawanej

sprawie. Skoro więc w świetle ustaleń dokonanych w toku postępowania sądowego,

które nie zostały zakwestionowane w kasacji, okazało się, że w dacie wręczenia po-

wódce (tj. w dniu 4 maja 1998 r.) wypowiedzenia umowy o pracę była ona członkiem

związku zawodowego, a pomimo to pracodawca - strona pozwana nie powiadomiła o

zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę organizacji związkowej, to jest oczywiste,

że tym samym Sądy trafnie uznały, że w danym wypadku wypowiedzenie umowy o

pracę nastąpiło z naruszeniem obowiązku pracodawcy, o którym mowa jest w art. 38

KP.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

KPC

orzekł jak w sentencji.

========================================