II UKN 590/98

Wyrok z dnia 23 kwietnia 1999 r.

II UKN 590/98

Jeżeli sąd drugiej instancji dopuścił (art. 381 KPC) dowód, który nasuwa

wątpliwości, co do wniosków wynikających z opinii biegłych przeprowadzonej

przez sąd pierwszej instancji, to powinien wątpliwości te usunąć, co najmniej

przez zażądanie ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie (art. 286 KPC).

Przewodniczący: SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy

Kuźniar, Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 1999 r. sprawy z wniosku

Sławomira Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.M. o

rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Łodzi z dnia 1 lipca 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w

Łodzi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyj-

nego.

U z a s a d n i e n i e

Sławomir Z. złożył w dniu 8 kwietnia 1997 r. wniosek o przyznanie mu prawa

do renty inwalidzkiej w związku z wypadkiem przy pracy. Decyzją z dnia 20 maja

1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w T.M. odmówił wnioskodawcy

prawa do renty inwalidzkiej w związku z wypadkiem przy pracy i drugą decyzją z tej

samej daty - prawa do renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, wyrokiem z

dnia 12 lutego 1998 r. [...] oddalił odwołanie wnioskodawcy od tych decyzji. Sąd

Wojewódzki przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy: neurologa i chirurga or-

topedy, a także opinii Kliniki Ortopedii Akademii Medycznej w Ł. Sąd ustalił, że

wnioskodawca w dniu 5 kwietnia 1995 r. uległ wypadkowi przy pracy, wskutek które-

go doznał złamania kości piętowej prawej, w obecnym czasie bez ograniczenia

2

sprawności. Zdjęcie rentgenowskie tyłostopia prawego wykazuje pełny zrost, ze

zmniejszeniem jedynie kąta Bohlera o połowę i koślawością 10 stopni oraz cechy

zmian zwyrodnieniowych w zakresie stawu skokowo-piętowego. Ponadto rentgen

kręgosłupa lędźwiowego wykazuje cechy zmian zwyrodnieniowych pod postacią

osteofitów na krawędziach trzonów kręgów L1 i L2 oraz spłycenie lordozy lędźwiowej.

Zmiany w narządzie ruchu wnioskodawcy są następstwem wypadku przy pracy z

dnia 5 kwietnia 1995 r., ale nie ograniczają w istotny sposób jego zdolności do pracy i

nie powodują inwalidztwa żadnej grupy. Sąd Wojewódzki nie znalazł podstaw do

zmiany zaskarżonych decyzji i przyznania wnioskodawcy prawa do renty inwalidzkiej

przewidzianej w art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 1 lipca 1998 r. [...] oddalił apelację

wnioskodawcy od tego wyroku. Sąd drugiej instancji przyjął, że analiza materiału

dowodowego sprawy wskazuje na trafność ustaleń wyroku Sądu pierwszej instancji

w zakresie stanu zdrowia wnioskodawcy oraz oceny, iż nie powoduje on inwalidztwa.

Według żadnej z opinii biegłych zmiany chorobowe nie ograniczają w stopniu

istotnym jego możliwości zarobkowania i wykonywania dotychczasowego zatrudnie-

nia. Ocena biegłych sądowych jest zbieżna z oceną zawartą w orzeczeniu Woje-

wódzkiej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia, która zweryfikowała

orzeczenia Obwodowej Komisji jako nieprawidłowe. Zdaniem Sądu drugiej instancji

nie wnosi nowych elementów w sprawie złożona w postępowaniu apelacyjnym,

kserokopia karty choroby konsultacji medycznej wypełniona przez dr N., z której

wynika, iż stwierdził on w stawie skokowym dolnym zesztywnienie i uznał, że

wnioskodawca wymaga leczenia operacyjnego oraz przeciwwskazana jest praca na

wysokości. Renta inwalidzka przysługuje pracownikowi, który jest inwalidą. O istnie-

niu inwalidztwa decyduje utrata częściowej lub całkowitej zdolności do wykonywania

zatrudnienia z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu.

Istnienie pewnych przeciwwskazań do wykonywania określonych prac, czy też zale-

cenie zabiegu operacyjnego nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem takich naru-

szeń sprawności organizmu, które dawałyby podstawę uznania inwalidztwa wnios-

kodawcy.

Kasację od tego wyroku wniósł wnioskodawca. Zarzucił naruszenie przepisów

postępowania w zakresie, który miał istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3931

pkt 2

KPC), a mianowicie: a) art. 227 KPC i 286 KPC w związku z art. 232 KPC i art. 241

3

KPC - przez: 1) nieprzesłuchanie bezpośrednie biegłych wydających opinie w niniej-

szej sprawie na okoliczność rozbieżności między twierdzeniami zawartymi w ich opi-

niach a stanowiskiem lekarzy leczących wnioskodawcę, 2) niedopuszczenie i nie-

przeprowadzenie - dowodu z zasięgnięcia opinii Instytutu Medycyny Pracy lub zes-

połu biegłych Akademii Medycznej na istotną w sprawie okoliczność - czy stan zdro-

wia powoda uzasadnia zaliczenie do grupy inwalidów, a co za tym idzie przyznania

mu prawa do renty inwalidzkiej; b) art. 233 § 1 KPC - przez przekroczenie granic

swobodnej oceny dowodów polegające na dokonaniu tej oceny jedynie w oparciu o

opinie biegłego Sądu Wojewódzkiego lek. med. Henryka R. i biegłego z Akademii

Medycznej w Ł. dr n. med. Witolda K., z pominięciem stanowiska lekarza prowadzą-

cego dr n. med. Kryspina N. - również pracownika tej samej kliniki AM co biegły Wi-

told K. W uzasadnieniu kasacji wnioskodawca podniósł, że w materiale dowodowym

sprawy występują rozbieżności między stanowiskiem biegłych, a stanowiskiem leka-

rzy prowadzących proces leczenia wnioskodawcy. Zdaniem dr n.med. Kryspina N.,

stan zdrowia wnioskodawcy rodzi u niego konieczność przeprowadzenia zabiegu

operacyjnego oraz uniemożliwia mu wykonywanie pracy na wysokości, co w zesta-

wieniu z zawodem elektromontera, uniemożliwia w ogóle pracę. Zdaniem wniosko-

dawcy, w tej sytuacji Sądy obu instancji naruszyły przepisy art. 227 KPC, 286 KPC,

232 KPC i 241 KPC, bowiem przy stwierdzonych rozbieżnościach, Sąd powinien

przesłuchać na te okoliczności biegłych bądź zażądać opinii zespołu biegłych.

Wnioskodawca jest elektromonterem i biegli powinni się wypowiedzieć czy stwier-

dzone u niego schorzenia nie stanowią przeszkód do wykonywania zawodu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji była wszechs-

tronna, a przez to dokonana z uwzględnieniem art. 233 § 1 KPC. Jednakże

wnioskodawca w postępowaniu apelacyjnym powołał się na nowy dowód - świa-

dectwo lekarskie lekarza prowadzącego jego leczenie, z którego można wnosić, że

schorzenie wnioskodawcy uniemożliwia mu wykonywanie dotychczasowego zatrud-

nienia. Sąd drugiej instancji powinien w świetle art. 381 KPC rozważyć, czy dowód

ten należało przeprowadzić. Z tego punktu widzenia istotne jest, że Sąd dowód ten

uwzględnił i ustosunkował się do niego. Jednakże nastąpiło to z przekroczeniem

zasad obowiązujących przy ocenie dowodów, wymagających posiadania wiedzy

4

specjalnej. Dowód ten pozostawał bowiem, co najmniej w częściowej sprzeczności z

dotychczas przeprowadzonymi dowodami z opinii, dotyczącymi stanu zdrowia wnios-

kodawcy i ze skutkami w zakresie ograniczenia zdolności do wykonywania zatrud-

nienia. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu drugiej instancji było wyjaśnienie tej

sprzeczności, drogą co najmniej ustnego uzupełnienia przez biegłych dotychczas zło-

żonych opinii (zażądanie opinii uzupełniającej) - art. 286 KPC. Należy uznać, że bez

takiego uzupełnienia materiału dowodowego, ocena dowodów dokonana przez Sąd

drugiej instancji nie jest wszechstronna, a przez to narusza art. 233 § 1 KPC w

związku z art. 382 KPC.

Wobec tego należało uznać, że kasacja powołuje się na usprawiedliwione

podstawy, gdyż naruszenie przepisów proceduralnych mogło mieć istotny wpływ na

rozstrzygnięcie sprawy. Prowadziło to do uwzględnienia kasacji i orzeczenia na pods-

tawie art. 39313

§ 1 KPC i 108 § 2 KPC, jak w sentencji.

========================================