I PKN 681/98

Wyrok z dnia 11 maja 1999 r.

I PKN 681/98

Nauczyciel nie może żądać na podstawie art. 189 KPC ustalenia przez

sąd, że został bezpodstawnie skierowany na badania przez komisję lekarską

lub zawieszony w pełnieniu obowiązków.

Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (spra-

wozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 1999 r. sprawy z powództwa

Haliny K. przeciwko Przedszkolu [...] w T.M. o wynagrodzenie i inne roszczenia, na

skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Łodzi z dnia 3 września 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, wyrokiem z

dnia 3 września 1998 r., oddalił apelację powódki od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu

Pracy w Tomaszowie Mazowieckim w części oddalającej powództwo, w tym rosz-

czenie o ustalenie, że naganne było skierowanie powódki na badania KIZ oraz za-

wieszenie powódki w obowiązkach nauczyciela.

W uzasadnieniu tej części rozstrzygnięcia zawarte zostały następujące ustale-

nia. Skierowanie powódki przez dyrektora Przedszkola na badanie przez Komisję

Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia miało podstawę prawną w art. 23 ust.

5 Karty Nauczyciela, gdyż wiek i dwumiesięczne przebywanie powódki na zwolnieniu

lekarskim uzasadniały przypuszczenie, że może ona być trwale niezdolna do pracy w

pełnym wymiarze zajęć na zajmowanym stanowisku. Z kolei zawieszenie powódki w

pełnieniu obowiązków nauczyciela zostało oparte na kompetencji określonej w art. 83

ust. 1 Karty Nauczyciela. Po podjęciu tych czynności Dyrektor pozwanego przedsz-

kola, pismem z dnia 12 lutego 1996 r., rozwiązał z powódką stosunek pracy z dniem

2

29 lutego 1996 r., powołując się na to, że powódka dwukrotnie nie zgłosiła się na ba-

danie przez Komisję do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w T.M. Zasadność rozwią-

zania stosunku pracy z powódką była przedmiotem oceny w osobnym postępowaniu

o przywrócenie do pracy. Prawomocnym wyrokiem z dnia 26 czerwca 1996 r. [...] w

tamtej odrębnej sprawie Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Tomaszowie Mazowieckim

przywrócił powódkę do pracy w pozwanym Przedszkolu na poprzednich warunkach

na stanowisko nauczyciela.

Rozważając znaczenie powyższego wyroku dla sprawy rozpoznawanej, Sąd

Wojewódzki w Łodzi podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, że nie jest dopuszczal-

ne rozpoznawanie powództwa o ustalenie przesłanek, które mogą stanowić podsta-

wę roszczenia powództwa o zasądzenie świadczenia, przy czym powódka uzyskała

już zaspokojenie jednego z takich roszczeń. Zauważono ponadto swoistą bezprzed-

miotowość dochodzonego w sprawie roszczenia o ustalenie, skoro powódka pomimo

przywrócenia jej do pracy faktycznie pracy tej nie podjęła, gdyż po wykorzystaniu

zwolnień lekarskich przeszła od dnia 1 września 1996 r. na emeryturę.

Kasacja powódki od przedstawionej wyżej części wyroku Sądu Wojewódzkie-

go w Łodzi oparta została na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną

wykładnię art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 Karty Nauczyciela. Błędna wykładnia tych

przepisów ma – według kasacji – polegać na: „przyjęciu, iż uprawnienia w nich za-

warte są wystarczającym usprawiedliwieniem działań pracodawcy, w związku z tym

takie działanie nie może być sprzeczne z zasadami ujętymi w art. 8 Kodeksu pracy i

dlatego nie można mówić o świadomym i zawinionym zachowaniu pracodawcy”. Ka-

sacja zawierała wniosek o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi, uchyle-

nie wyroku Sądu pierwszej instancji w części oddalającej powództwo i przekazanie

sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawiona w zacytowanym wyżej fragmencie kasacji interpretacja wska-

zanych przepisów ustawy Karta Nauczyciela budziłaby zastrzeżenia. Bezpodstawnie

jednakże twierdzi się w kasacji, jakoby taką właśnie wykładnię wyrażono w uzasad-

nieniu zaskarżonego wyroku. W wyroku tym, jak to wyżej przedstawiono, określono

podstawę prawną kwestionowanych przez powódkę czynności Dyrektora Przedsz-

kola po to przede wszystkim, ażeby skonkretyzować stan faktyczny i odpowiadające

3

mu uregulowania prawne, z których wywiedzione zostały dochodzone w pozwie

roszczenia. Przy okazji należy zauważyć, że taka konkretyzacja podstaw powództwa

nie została w kasacji zakwestionowana, gdyż nie zarzuca się w niej naruszenia prze-

pisów postępowania, co powoduje, że ustalenia te nie mogą być weryfikowane w

postępowaniu kasacyjnym. W każdym razie poza sporem jest, że z jednej strony

podjęcie czynności, których dotyczy powództwo (zawieszenie nauczyciela w pełnie-

niu obowiązków oraz skierowanie nauczyciela na badania przez komisję lekarską)

zostało przewidziane w Karcie Nauczyciela (odpowiednio w art. 83 ust. 1 i art. 23 ust.

5) oraz z drugiej, że w żadnym z przepisów Karty Nauczyciela nie zostało określone

prawo nauczyciela, wobec którego podjęto takie czynności o ustalenie ich wadliwości

(że są naganne, jak to określono w żądaniu pozwu). Na tym tle nie budzi zastrzeżeń

zasadnicze ustalenie zaskarżonego wyroku, które sprowadza się do tego, że

przedstawione w pozwie żądanie nie ma oparcia w przepisach prawa materialnego i

nie może – z powodów proceduralnych – uzyskać żądanej ochrony prawnej. W tym

ostatnim zakresie zasadnie Sąd Wojewódzki oceniał przedmiotowe żądanie pozwu

jako powództwo o ustalenie. Takie jednakże powództwo powinno odpowiadać wy-

maganiom określonym w art. 189 KPC, według którego powód może żądać ustalenia

przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym

interes prawny. Stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do rodzaju rozpatrywanego

powództwa oraz co do niespełnienia wymaganych w tym zakresie przesłanek w isto-

cie nie zostało poddane kontroli na skutek kasacji, w której – jak to już poprzednio

podniesiono – nie zarzucono naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 189

KPC. Nie budzi wątpliwości, że w drodze powództwa nie można ustalić jakiejś cechy

czynności nie dotyczącej: „istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa”.

Ponadto w zaskarżonym wyroku Sąd wskazał, że ocena podanych przez powódkę

faktów, dotyczących skierowania jej na badania lekarskie i zawieszenie w pełnieniu

obowiązków, mogła podlegać rozpoznaniu jako podstawa żądania o zasądzenie

odpowiedniego świadczenia, takiego np. jakie było już przedmiotem odrębnego pos-

tępowania w sprawie o przywrócenie do pracy.

Z powyższych przyczyn, skoro kasacja nie ma usprawiedliwionej podstawy,

podlegała oddaleniu stosownie do art. 39312

KPC.

========================================