II UKN 429/98

Wyrok z dnia 25 maja 1999 r.

II UKN 429/98

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowa-

niu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektó-

rych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent (Dz.U. Nr 30, poz. 164 ze zm.),

uprawnionymi do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych są

osoby, które spełniają łącznie dwa warunki: a) przed dniem 15 listopada 1991 r.

były emerytami i rencistami uprawnionymi do wzrostów lub dodatków z tytułu

pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na podstawie

przepisów wymienionych w art. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o re-

waloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) oraz b) utraciły prawo do

wzrostów lub dodatków albo którym nie ustalono emerytury lub renty na pods-

tawie przepisów ustaw wymienionych w art. 3 pkt 2 lit. a-c ustawy o zrekom-

pensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz

utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent.

Przewodniczący: SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 1999 r. sprawy z wniosku

Piotra C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o prawo

do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych, na skutek kasacji wnios-

kodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 kwietnia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. decyzją z dnia 26 sierpnia

1997 r. odmówił umieszczenia Pawła C. w spisie osób uprawnionych do nieodpłatne-

go nabycia świadectw rekompensacyjnych, ponieważ w dniu 14 listopada 1991 r. nie

2

przysługiwał mu wzrost lub dodatek z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 20 listopada 1997 r. [...] oddalił odwołanie ubezpieczonego od powyższej

decyzji. W ocenie Sądu, krąg emerytów i rencistów uprawnionych do nieodpłatnego

nabycia świadectw rekompensacyjnych został określony w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia

6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze

budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent (Dz.U.

Nr 30, poz. 164). Są to emeryci i renciści, którym przyznano świadczenia emerytalno-

rentowe przed dniem 15 listopada 1991 r. i którzy w związku z wejściem w życie

ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450) utracili prawo do wzrostów lub dodatków z

tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ubezpie-

czony, pobierający rentę inwalidzką od 1 listopada 1991 r., nie był uprawniony do

dodatku z tytułu pracy w szczególnych warunkach, nie utracił zatem do niego prawa,

w związku z czym zaskarżona decyzja jest zasadna.

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1998 r. [...] oddalił

apelację ubezpieczonego od powyższego wyroku. W ocenie Sądu, użycie w art. 1

ustawy z dnia 6 marca 1997 r. zwrotu: „ utrata niektórych wzrostów lub dodatków do

emerytur i rent”, zaś w tytule ustawy słowa: „zrekompensować”, czyli wynagrodzić,

wyrównać szkody, jednoznacznie wskazuje, że zrekompensowanie utraty niektórych

dodatków do emerytur i rent w postaci uprawnienia do nieodpłatnego nabycia świa-

dectw rekompensacyjnych przysługuje tylko tym emerytom i rencistom, którzy taki

dodatek posiadali i którzy na skutek zmiany przepisów utracili do niego prawo. Ubez-

pieczony, co sam przyznał, nigdy nie był uprawniony do wzrostu emerytury z tytułu

zatrudnienia w szczególnych warunkach, nie tracił zatem żadnego uprawnienia w

związku z wejściem w życie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, więc nie ma rów-

nież prawa do rekompensaty w postaci świadectwa.

Ubezpieczony zaskarżył w całości powyższy wyrok kasacją, w której zarzucił

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 3 ust. 2 ustawy

o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej przez

przyjęcie, że ubezpieczony nie był uprawniony do wzrostu renty z tytułu zatrudnienia

w szczególnych warunkach i nigdy nie nabył takiego uprawnienia. Wskazując na po-

wyższą podstawę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przyznanie

3

ubezpieczonemu prawa do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych. W

ocenie skarżącego, Sąd błędnie przyjął, że ubezpieczony nigdy nie był uprawniony

do wzrostu emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Piotr C. był

bowiem zatrudniony od 17 czerwca 1980 r. do 17 września 1991 r. w Zakładach

Górniczo-Hutniczych w B. w warunkach szczególnych, co nie zostało uwzględnione

w świadectwie pracy wskutek przeoczenia zakładu pracy. Ubezpieczony pobierający

rentę od 1 listopada 1991 r. był zatem w dniu wejścia w życie ustawy rencistą upraw-

nionym do wzrostu świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych i jedynie z

powodu niewłaściwego sporządzenia świadectwa pracy nie otrzymał świadczenia, do

którego był uprawniony.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompen-

sowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektó-

rych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent (Dz.U. Nr 30, poz. 164), uprawniony-

mi do nieodpłatnego nabycia świadectw rekompensacyjnych są osoby, które speł-

niają łącznie następujące warunki: a) przed dniem 15 listopada 1991 r. były emery-

tami i rencistami uprawnionymi do wzrostów lub dodatków z tytułu pracy w szczegól-

nych warunkach lub w szczególnym charakterze na podstawie przepisów wymienio-

nych w art. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o

zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104,

poz. 450 ze zm.), b) utraciły prawo do wzrostów lub dodatków lub którym nie ustalo-

no emerytury lub renty na podstawie przepisów ustaw wymienionych w art. 3 pkt 2 lit.

a)-c) ustawy o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze bu-

dżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent.

Nie jest trafny zarzut skargi kasacyjnej, że ubezpieczony pobierający rentę od

1 listopada 1991 r. był uprawniony do wzrostu emerytury z tytułu zatrudnienia w

szczególnych warunkach, tj. zatrudnienia od 17 czerwca 1980 r. do 17 września

1991 r. w Zakładach Górniczo-Hutniczych w B. Zgodnie bowiem z przepisem § 16

ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pra-

cowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

(Dz.U. Nr 8, poz. 483 ze zm.), w brzmieniu sprzed dnia 7 czerwca 1996 r. (por. Dz.U.

4

z 1996 r. Nr 63, poz. 292), pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych wa-

runkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do wzrostu świadczeń, jeżeli

spełnił warunek: posiadania okresu co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warun-

kach. Ubezpieczony nie ma wymaganego okresu zatrudnienia w szczególnych wa-

runkach, a zatem nie nabył tego prawa na zasadach określonych w rozporządzeniu,

a w konsekwencji nie spełniał warunku określonego w art. 3 pkt 2 o zrekompenso-

waniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych

wzrostów lub dodatków do emerytur i rent, co z kolei, jak trafnie stwierdził Sąd w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nakazuje przyjąć, że ubezpieczony nie utracił

żadnego uprawnienia w związku z wejściem w życie ustawy o rewaloryzacji emerytur

i rent, w związku z czym nie ma prawa do nieodpłatnego nabycia świadectw rekom-

pensacyjnych na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 6 marca 1997 r.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================