III RN 10/99

Wyrok z dnia 9 czerwca 1999 r.

III RN 10/99

Funkcjonariuszowi Straży Granicznej, który lokal mieszkalny otrzymał na

podstawie decyzji administracyjnej o przydziale nie przysługuje pomoc finan-

sowa na uzyskanie lokalu (art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o

Straży Granicznej, Dz.U. Nr 78, poz. 462 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Walerian Sanetra

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza

Skoniecznego, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 1999 r. na rozprawie sprawy ze

skargi Ryszarda Z. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej w W. z dnia

2 marca 1998 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej, na sku-

tek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

U z a s a d n i e n i e

Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego

Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 1998 r. [...] w sprawie

ze skargi Ryszarda Z. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2

marca 1998 r. [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej. Zaskarżo-

nemu wyrokowi rewizja nadzwyczajna zarzuca naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy

z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 78, poz. 462

ze zm.), art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

(Dz.U. Nr 78, poz. 462 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 i § 6 zarządzenia Ministra Spraw Wew-

nętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na

uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza Straży Granicznej

(M.P. Nr 76, poz. 713).

2

Komendant P. Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia 9 stycznia 1997 r.

[...] odmówił funkcjonariuszowi Straży Granicznej Ryszardowi Z. przyznania pomocy

finansowej na budowę domu jednorodzinnego. Komendant Główny Straży Granicz-

nej po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym decyzją z dnia 2 marca 1998 r. [...]

rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. W motywach decyzji

podano między innymi, że Ryszard Z. posiada lokal mieszkalny o powierzchni zgod-

nej z przysługującymi mu normami, położony w pobliżu miejsca pełnienia służby.

Zgodnie więc z art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej nie przysługuje mu prawo do

otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Jest to oko-

liczność wykluczająca możliwość przydzielenia pomocy finansowej.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną

decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej wniósł Ryszard Z. Naczelny Sąd

Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 1998 r. [...] uchylił zaskarżoną de-

cyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej z

dnia 9 stycznia 1997 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten wskazał między innymi, że

ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż Ryszard Z. posiada przydzielony decyzją

administracyjną lokal mieszkalny (osobną kwaterę stałą), odpowiadający ustalonej

normie zaludnienia, usytuowany w miejscowości bliskiej miejsca pełnienia służby.

Równocześnie, powołując § 6 ust. 1 i ust. 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrz-

nych i Administracji z dnia 30 września 1997 r., NSA stwierdził, że „skoro stan fak-

tyczny sprawy spełniał dyspozycję tego przepisu, to sprawę należało rozpatrzyć i

ocenić w jego aspekcie”, czego organ nie uczynił.

W ocenie wnoszącego rewizję nadzwyczajną wyrok Naczelnego Sądu Admi-

nistracyjnego zapadł z rażącym naruszeniem wskazanych w niej przepisów. Zgodnie

z art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lo-

kalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje

pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej

albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieru-

chomość. Zarządzenie z 30 września 1997 r. stanowi w § 1 ust. 1, że reguluje zasady

przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni

mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego

odrębną nieruchomość, funkcjonariuszowi Straży Granicznej, który nie otrzymał lo-

kalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu. W § 6

przewiduje ono przypadki, w których wydaje się decyzje o przyznaniu pomocy finan-

3

sowej, jednakże wykazane tym przepisem sytuacje odnoszą się tylko do funkcjona-

riusza, który przed dniem wejścia jego w życie skorzystał z pomocy finansowej w

formie zaliczkowej. W rozpoznawanej sprawie żadna sytuacji z określonych w § 6

zarządzenia nie zaistniała. Ryszard Z. nie skorzystał bowiem z pomocy finansowej w

formie zaliczkowej, lecz na mocy decyzji Dowódcy P.-M. Brygady Wojsk Ochrony

Pogranicza z dnia 30 marca 1988 r. otrzymał przydział osobnej kwatery stałej [...]

(przy ul. S. w G.), o powierzchni użytkowej wynoszącej 49,20 m2

, w tym mieszkalnej

28,87 m2

. W decyzji podano, że przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery

uwzględniono członków rodziny uprawnionego, tj. jego żonę i córkę. Ustalony stan

faktyczny oraz powołane unormowania wskazują, że w sprawie niniejszej nie znaj-

duje zastosowania § 6 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z

dnia 30 września 1997 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty rewizji nadzwyczajnej są zasadne i dlatego została ona uwzględniona.

W myśl art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej funkcjonariuszowi, który nie otrzy-

mał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przys-

ługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszka-

niowej albo domu jednorodzinnego lub odrębnego lokalu mieszkalnego stanowiące-

go odrębną nieruchomość. Zasady przyznawania i zwrotu oraz wysokość pomocy

finansowej (art. 98 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej) Minister Spraw Wewnętrznych

określił w zarządzeniu z dnia 30 września 1997 r. w sprawie pomocy finansowej na

uzyskanie przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego lub domu. Ryszard Z. otrzymał

lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, a to oznacza, iż

nie ma do niego zastosowania art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Nie ma

również do niego zastosowania § 6 zarządzenia z 30 września 1997 r. W myśl § 6

ust. 1 tego zarządzenia przewiduje się wydanie decyzji w sprawie przyznania po-

mocy finansowej ale tylko w przypadku, gdy funkcjonariusz skorzystał z takiej pomo-

cy w formie zaliczkowej i to przed jego wejściem w życie. Do tego przypadku odnosi

się § 6 ust. 2 zarządzenia (z uwagi na zastrzeżenie, że idzie o pomoc finansową, o

której mowa w ust. 1, a więc o pomoc polegającą na wcześniejszym udzieleniu za-

liczki, jeżeli zaliczka ta została udzielona przed wejściem w życie zarządzenia z 30

września 1997 r.), w myśl którego w stosunku do funkcjonariusza zajmującego lokal

4

mieszkalny będący w dyspozycji organu określonego w przepisach o przydziale i

opróżnianiu lokali, decyzję o przyznaniu pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1,

wydaje się pod warunkiem opróżnienia tego lokalu przez wszystkie zamieszkałe w

nim osoby i przekazania lokalu do dyspozycji organu w terminie 6 miesięcy od dnia

wypłaty pomocy finansowej – pod rygorem zwrotu przyznanej pomocy. Według Na-

czelnego Sądu Administracyjnego w § 1 ust. 2 zarządzenia z 30 września 1997 r.

określono ogólną negatywną przesłankę, natomiast w jego przepisie § 6 ust. 2 „poz-

wolono na odstąpienie od tych ogólnych zasad w odniesieniu do funkcjonariuszy

zajmujących już lokal mieszkalny będący w dyspozycji organu określonego w przepi-

sach o przydziale i opróżnianiu lokali. Decyzję o przyznaniu pomocy finansowej, o

której mowa w § 6 ust. 1 cyt. zarządzenia wydaje się pod warunkiem opróżnienia

tego lokalu przez wszystkie zamieszkałe w nim osoby i przekazania lokalu do dyspo-

zycji organu w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty finansowej – pod rygorem zwrotu

przyznanej pomocy”. Przedstawione rozumowanie nie jest trafne, gdyż na tle ustalo-

nego stanu faktycznego pomija ono bezpodstawnie to co wynika z odesłania w § 6

ust. 2 zarządzenia z 30 września 1997 r. do ust. 1 tego paragrafu. Przepis § 6 tego

zarządzenia rzeczywiście wprowadza wyjątkowe uregulowanie, ale jak z niego wy-

raźnie wynika dotyczy ono tylko takiego przypadku, gdy funkcjonariusz skorzystał już

przed jego wejściem w życie z pomocy finansowej „w formie zaliczkowej”. Tego typu

unormowanie (z uwagi na jego „przejściowy” charakter) nie budzi przy tym zastrze-

żeń w aspekcie ram dla wydania aktu wykonawczego wyznaczonych Ministrowi

Spraw Wewnętrznych (art. 98 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej), który upoważniony

został tylko do określenia zasad przyznawania i zwrotu oraz wysokości pomocy fi-

nansowej, natomiast nie może przekreślić w akcie wykonawczym reguły z art. 98 ust.

1 ustawy o Straży Granicznej, w myśl której pomoc ta nie przysługuje funkcjonariu-

szowi, który otrzymał lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej o przy-

dziale. Odstępstwo ustanowione w § 6 zarządzenia z 30 września 1997 r. jest więc w

istocie odstępstwem o charakterze czasowym od zasady wynikającej z art. 98 ust. 1

ustawy o Straży Granicznej i powtórzonej w § 6 ust. 1 tego zarządzenia, w którym

stanowi się, że określa ono zasady przyznawania pomocy finansowej funkcjonariu-

szowi, „który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej

właściwego organu”. Wszystko to prowadzi do konkluzji, że zaskarżony wyrok NSA

oparty został na błędnym odczytaniu zakresu zastosowania § 6 zarządzenia z 30

września 1997 r.

5

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, uwzględniając art. 39315

KPC w

związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie ustawy Kodeksu postę-

powania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościo-

we i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 43, poz. 189), orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================