III RN 13/99

Wyrok z dnia 9 czerwca 1999 r.

III RN 13/99

Jednodniowa przerwa między ustaniem zatrudnienia a uzyskaniem

prawa do zasiłku chorobowego nie wyklucza możliwości wliczenia okresu jego

pobierania do stażu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku dla bezrobot-

nych (art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i prze-

ciwdziałaniu bezrobociu, jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Walerian Sanetra

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 1999 r. na rozprawie

sprawy ze skargi Joanny P. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w R.

z dnia 7 kwietnia 1998 r. [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych, na skutek re-

wizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Na-

czelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 24

lipca 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie.

U z a s a d n i e n i e

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną od

wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie

z dnia 24 lipca 1998 r. [...], któremu zarzucił, iż rażąco narusza art. 27 ust. 1 ustawy z

dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368

ze zm.) oraz art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i

przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.).

Zaskarżonym wyrokiem NSA oddalił skargę Joanny P. na decyzję Dyrektora

Wojewódzkiego Urzędu Pracy w R. z dnia 7 kwietnia 1998 r. [...] w przedmiocie za-

siłku dla bezrobotnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia 1

2

kwietnia 1998 r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w L. orzekł o uznaniu Joanny

P. za bezrobotną od dnia 1 kwietnia 1998 r. i odmówił przyznania jej zasiłku z tytułu

pozostawania bez pracy. Swoją decyzję wydał na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23

ust. 1 i 2, art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i prze-

ciwdziałaniu bezrobociu, uzasadniając odmowę prawa do zasiłku dla bezrobotnych,

niespełnieniem warunków określonych w art. 23 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie z tymi

przepisami do 365 dni (o których mowa w ust. 1 pkt 2) zaliczeniu podlegają okresy

pobierania renty inwalidzkiej, świadczenia rehabilitacyjnego oraz przypadające bez-

pośrednio po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo za-

przestania prowadzenia pozarolniczej działalności – okresy pobierania zasiłku cho-

robowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasił-

ków stanowiła kwota w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia. Wnios-

kodawczyni udokumentowała następujące okresy uprawniające do zasiłku: okres

zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od 17 marca do 31 maja 1997 r., okres

pobierania zasiłku chorobowego od 2 czerwca 1997 r. do 26 lutego 1998 r. i okres

zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od 27 lutego do 31 marca 1998 r.

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w R. decyzją z dnia 7 kwietnia 1998 r.

utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że

pomiędzy ustaniem zatrudnienia Joanny P. w dniu 31 maja 1997 r., a okresem po-

bierania przez nią zasiłku chorobowego od dnia 2 czerwca do 26 lutego 1998 r. nas-

tąpiła jednodniowa przerwa, a ponieważ (zdaniem organu) między ustaniem zatrud-

nienia a pobieraniem zasiłku nie może nastąpić nawet jednodniowa przerwa, to w

myśl art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., wnioskodawczyni nie speł-

niła przesłanek warunkujących przyznanie prawa do pobierania zasiłku dla bezrobot-

nych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wyjaśniła, że

między ustaniem zatrudnienia a okresem pobierania zasiłku chorobowego rzeczywiś-

cie nastąpił jeden dzień przerwy. Dniem tym jednakże była niedziela i w związku z

tym zainteresowana nie miała możliwości udania się do przychodni lekarskiej. Po-

nieważ (zdaniem skarżącej) w innych przepisach prawnych niedziela traktowana jest

inaczej niż zwykły dzień (np. przy regulowaniu płatności), dlatego skarżąca wniosła o

„rozpatrzenie skargi pod tym kątem”.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, iż w przypadku wys-

tąpienia przerwy pomiędzy ustaniem zatrudnienia a okresem pobierania zasiłku cho-

robowego, do wymaganych 365 dni nie może zostać zaliczony okres pobierania za-

3

siłku chorobowego. Bez znaczenia, w ocenie tego Sądu, była więc okoliczność, że

była to przerwa jednodniowa i że dniem tym była niedziela. Jego zdaniem, z woli bo-

wiem ustawodawcy wyłączona została możliwość jakiejkolwiek przerwy między

wskazanymi okresami, a więc słowo „bezpośredni” należało odczytywać jako „nas-

tępnego dnia po”.

Zdaniem Prezesa NSA prawdą jest, że ustawodawca dokonując nowelizacji

art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1994 r. ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r. o

zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektó-

rych ustaw (Dz.U. Nr 147, poz. 87), która weszła w życie 1 stycznia 1997 r., w prze-

pisie tym dodał słowo „bezpośrednio”, co może być rozumiane jako wyraz dążenia do

bardziej rygorystycznego uregulowania wchodzącej w grę materii. Celem tej noweli-

zacji było niewątpliwie zdyscyplinowanie bezrobotnych oraz ukrócenie przypadków

wykorzystywania dotychczasowych przepisów przez osoby nieuczciwe. Nie można

jednak przyjąć, ażeby ustawodawcy chodziło o taką interpretację słowa „bezpośred-

nio”, jakiej dokonał skład orzekający w niniejszej sprawie. W przeciwnym wypadku

ustawodawca użyłby zwrotu bardziej jednoznacznego, np. „następnego dnia”. Należy

uznać, że zmiana przepisu zakładała dość szybkie następstwo czasowe ale polega-

jące na tym, iż pomiędzy wskazanymi w przepisie zdarzeniami prawnymi (zatrudnie-

nie – zasiłek chorobowy) sytuacja zainteresowanego w zakresie określonym istotą

art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy nie powinna ulec zmianie. Sytuacja Joanny P. była właśnie

taką, bowiem w okresie pomiędzy zatrudnieniem a uzyskaniem zasiłku chorobowego

nie miało miejsca żadne zdarzenie, które by zmieniało istotnie sytuację zaintereso-

wanej z punktu widzenia podstaw do uzyskania zasiłku chorobowego. Oznacza to

więc, że pozbawienie skarżącej możliwości nabycia zasiłku dla bezrobotnych na

skutek aż tak restryktywnej wykładni omawianego przepisu rażąco narusza ten prze-

pis, zaś pozostawienie zaskarżonego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjne-

go w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z wymogami porządku prawnego w

demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości

społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Ponadto Prezes NSA wskazał, że odmienny pogląd od wyrażonego w zaskar-

żonym orzeczeniu przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach o sygn. akt

II SA/Kr 2253/97, II SA/Kr 2166/97 z dnia 13 maja 1998 r. oraz II SA/Kr 97/98 z dnia

24 września 1998 r.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić należy się z

twierdzeniem, że znowelizowanie w grudniu 1996 r. art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o za-

trudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu miało na celu zaostrzenie rygorów, od speł-

nienia których zależy wliczanie okresu pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecz-

nego do stażu zasiłkowego (okresu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku dla

bezrobotnych). Wynika to między innymi z porównania art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o

zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w obecnym brzmieniu) z art. 6 ustawy z

dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego

w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze

zm.). Pierwszy z wymienionych przepisów posługuje się formułą „przypadające bez-

pośrednio po ustaniu zatrudnienia okresy pobierania zasiłku chorobowego, macie-

rzyńskiego lub opiekuńczego”, natomiast w art. 6 ustawy z 17 grudnia 1974 r. mowa

jest o zasiłku chorobowym przysługującym osobie, „która stała się niezdolną do pracy

po ustaniu zatrudnienia”, nie później niż w ciągu trzech miesięcy (przypadek z art. 6

pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1974 r.) albo jednego miesiąca (przypadek ujęty w jej art. 6

pkt 2). Nie oznacza to jednak, iż – jak słusznie podnosi się w rewizji nadzwyczajnej –

występujący w art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobo-

ciu zwrot „bezpośrednio” po ustaniu zatrudnienia powinien być identyfikowany z wy-

rażeniem „następnego dnia” po ustaniu zatrudnienia. Przy ocenie „bezpośredniości”,

o której tu mowa, muszą być uwzględnione okoliczności konkretnej sprawy, w tym

zwłaszcza to, że następnym dniem po ustaniu zatrudnienia wnioskodawczyni była

niedziela. Na rzecz takiego stanowiska obok przesłanek natury językowo-logicznej

przemawiają – i to głównie – racje natury funkcjonalno-celowościowej. W tym kontek-

ście należy podnieść, iż szczególnie trudne do zaakceptowania konsekwencje – wy-

nikające z identyfikowania zwrotu „bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia” z wyraże-

niem „następnego dnia po ustaniu zatrudnienia” – powstają na tle zasiłku macie-

rzyńskiego po ustaniu zatrudnienia. Zasiłek ten przysługuje po ustaniu zatrudnienia,

jeżeli rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło w okresie ciąży, przy czym poród – co

jest oczywiste- może nastąpić w różnym czasie po ustaniu umowy o pracę, a to

oznacza, że i zasiłek macierzyński będzie przysługiwał za różne okresy przypadające

po rozwiązaniu stosunku pracy, przy czym tylko w wyjątkowych przypadkach pierw-

szy dzień okresu, za który on przysługuje będzie się zbiegał z dniem ustania zatrud-

5

nienia. To zaś prowadziłoby do wniosku – przy przyjęciu wykładni identyfikującej

„bezpośredniość” z „następnym dniem” – że przepis art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o za-

trudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w części dotyczącej zasiłku macierzyńskie-

go, byłby praktycznie martwy, a jednocześnie mógłby być uważany za kolidujący z

art. 177 § 4 KP zdanie czwarte, w którym postanawia się, że okresy pobierania

świadczeń z tytułu urodzenia dziecka po rozwiązaniu umowy o pracę z pracownicą w

okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego wlicza się do okresu zatrudnienia, od któ-

rego zależą uprawnienia pracownicze. Ostatecznie zgodzić należy się ze stanowis-

kiem Prezesa NSA, iż słowo „bezpośrednio” występujące w art. 23 ust. 2 pkt 3

ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie może być utożsamiane z

„następnym dniem” (po ustaniu zatrudnienia), a wobec tego – na tle rozpoznawane-

go stanu faktycznego sprawy – należy stwierdzić, że nie było podstaw do wyłączenia

ze stażu zasiłkowego skarżącej spornego okresu pobierania przez nią zasiłku choro-

bowego po ustaniu zatrudnienia, z tego powodu, iż między ustaniem jej stosunku

pracy, a nabyciem prawa do zasiłku chorobowego wystąpiła przerwa jednego dnia,

którym była niedziela.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, przy uwzględnieniu art. 39313

§ 1

KPC w związku z 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowa-

nia cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej – Prawo upadłościowe i

Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 43, poz. 189), orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================