II UKN 9/99

Wyrok z dnia 23 czerwca 1999 r.

II UKN 9/99

Podstawę ustaleń sądu w sprawie o rentę uzupełniającą, której pracow-

nik dochodzi od pracodawcy w oparciu o art. 444 § 2 KC, mogą stanowić tylko

fakty udowodnione w postępowaniu przed sądem orzekającym (art. 235 KPC).

Przewodniczący: SSN Roman Kuczyński, Sędziowie: SN Stefania

Szymańska, SA Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 1999 r. sprawy z po-

wództwa Edwarda W. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego „S.” w S. o rentę wy-

równawczą, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 14 lipca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powód wnosił o zasądzenie od pozwanej renty wyrównawczej w kwocie

3.800.000 zł, podając w uzasadnieniu, że w następstwie wypadku przy pracy utracił

zdolność do pracy i dochodzi różnicy między rentą inwalidzką wypadkową a docho-

dami, które mógłby uzyskać.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Wyrokiem z dnia 31 marca 1998 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Sosnowcu od-

dalił powództwo.

Sąd ustalił, że powód, jako pracownik pozwanej Kopalni, w dniu 21 listopada

1962 r. uległ wypadkowi przy pracy. Wyrokiem Sądu Powiatowego w Sosnowcu z

dnia 30 czerwca 1965 r. ustalono odpowiedzialność pozwanej za skutki wypadku,

które mogą się pojawić w przyszłości. W okresie od 1 czerwca 1963 r. do 5 czerwca

1964 r. powód otrzymywał górniczą rentę inwalidzką, która została wstrzymana wo-

bec odzyskania zdolności do pracy. Następnie powód pracował w różnych zakładach

pracy do 16 stycznia 1993 r. Od tej daty Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał

2

wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej, ustalając inwalidztwo III grupy z ogólnego

stanu zdrowia i III grupy w związku z wypadkiem przy pracy. Po badaniu kontrolnym

przeprowadzonym w 1997 r. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

uznał wnioskodawcę za całkowicie niezdolnego do pracy z ogólnego stanu zdrowia i

częściowo niezdolnego do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.

Sąd przeprowadził dowód z opinii kolejno dwóch zespołów biegłych lekarzy z

zakresu chirurgii – ortopedii i neurologii, a po zakwestionowaniu przez powoda tych

opinii zwrócił się do Śl. Akademii Medycznej o wydanie opinii przez lekarza neurochi-

rurga.

Biegli rozpoznali u powoda zespół bólowy będący wynikiem zmian zwyrodnie-

niowych kręgosłupa i dyskopatii. Biegli zgodnie stwierdzili, że zmiany te, powodujące

aktualne inwalidztwo, nie pozostają w związku z przebytym wypadkiem i są wynikiem

starzenia się organizmu. Następstwem wypadku jest stan po kompresyjnym złama-

niu Th 12 z niewielkim obniżeniem trzonu, które to zmiany nie wpływają na pracę

pozostałych części kręgosłupa. Niewielkie zmiany pourazowe nie ograniczają zdol-

ności do pracy i nie mają wpływu na pogorszenie schorzenia samoistnego powodu-

jącego inwalidztwo.

Sąd podzielił opinie biegłych i na ich podstawie uznał, że w następstwie wy-

padku przy pracy powód nie utracił zdolności do pracy, zatem żądanie oparte na

podstawie art. 444 § 2 KC jest nieuzasadnione.

Od tego wyroku wniósł apelację powód, kwestionując opinie biegłych, które są

jego zdaniem stronnicze.

Wyrokiem z dnia 14 lipca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach oddalił apelację. Sąd uznał, że nie ma podstaw do kwes-

tionowania opinii biegłych, które są ze sobą zgodne. Stanowisko lekarza orzecznika

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako odosobnione, nie mogło być podstawą usta-

leń, zwłaszcza że w postępowaniu przed organem rentowym były rozbieżności w

orzeczeniach lekarzy co do związku inwalidztwa z wypadkiem przy pracy. Sąd Rejo-

nowy wyczerpał postępowanie dowodowe powołując kolejnych biegłych, a fakt, że

ich opinie są dla powoda niekorzystne, nie może podważać ustaleń Sądu.

Wyrok ten zaskarżył kasacją powód, wskazując jako podstawy kasacji naru-

szenie przepisów postępowania – art. 232, 233, 286 i 290 KPC przez niewyjaśnienie

sprzeczności w opinii biegłych, nieprzesłuchanie ich na rozprawie oraz brak uzasad-

nienia, dlaczego Sąd przyjął opinię jednych biegłych, a odrzucił innych. W uzasadnie-

3

niu kasacji powód sprecyzował zarzut w ten sposób, że Sąd apelacyjny nie uzasad-

nił, z jakich przyczyn odrzucił korzystne dla powoda orzeczenie lekarzy Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych, a oparł się na opiniach dla powoda niekorzystnych. W

związku z tymi zarzutami powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przeka-

zanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Nie zachodzi zarzucane w kasacji naruszenie przepisu art. 286 KPC. Przepis

ten stanowi, że sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia przez biegłych opinii złożo-

nej na piśmie. Sąd nie ma obowiązku żądania ustnego wyjaśnienia, jeżeli opinia zło-

żona na piśmie jest jasna w swojej treści i w sposób logiczny i wyczerpujący uzasad-

niona. Dwa zespoły biegłych lekarzy, składające się z chirurga ortopedy i neurologa,

wydały opinie zbieżne w swojej treści. Sporną kwestię etiologii zmian chorobowych

powoda, powodujących utratę zdolności do pracy, biegli w sposób wyczerpujący

uzasadnili, stwierdzając, że zmiany te mają charakter samoistny, nie związany z ura-

zem. Uwzględniając wniosek dowodowy powoda, Sąd pierwszej instancji zwrócił się

do Śl. Akademii Medycznej o wydanie ponownej opinii w spornej kwestii. W tym za-

kresie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z art. 290 § 1

KPC, który to przepis stanowi, że sąd może zażądać opinii odpowiedniego instytutu

naukowego. Opinia neurochirurga Śl. Akademii Medycznej jest zgodna z poprzed-

nimi opiniami. Okazała się ona niekorzystna dla powoda, jednak fakt ten nie może

być uzasadnioną podstawą zarzutu naruszenia przepisu art. 290 § 1 KPC. Postępo-

wanie dowodowe określone tym przepisem zostało wyczerpane i nie można dopa-

trzyć się uchybień w tym zakresie.

Zarzut naruszenia przepisu art. 232 KPC, dotyczącego dopuszczenia dowo-

dów oraz art. 233 KPC, dotyczącego oceny dowodów uzasadniony jest w kasacji w

ten sposób, że dowody zostały ocenione jednostronnie bez uwzględnienia opinii

korzystnej dla powoda. Zarzut ten jest nieuzasadniony, ponieważ w sprawie nie zos-

tała wydana opinia biegłego, która stwierdzałaby związek niezdolności wnioskodaw-

cy do pracy z urazem odniesionym w wyniku wypadku przy pracy. Zostało jedynie

wydane orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie

o świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

4

Podstawą ustaleń sądu w sprawie o rentę uzupełniającą, której pracownik do-

chodzi od zakładu pracy w oparciu o przepis art. 444 § 2 KC, nie może być orzecze-

nie lub opinia lekarska wydane w innym postępowaniu, w którym zakład pracy nie

brał udziału. Ustalenia mogą być oparte tylko na faktach udowodnionych w postępo-

waniu przeprowadzonym przed sądem orzekającym, zgodnie z zasadą określoną w

art. 235 KPC. Sąd Wojewódzki słusznie stwierdził, że postępowanie dowodowe zos-

tało wyczerpane, gdyż opinie biegłych uwzględniają wszystkie rozpoznane u powoda

zmiany chorobowe i zawierają uzasadnienie przyczyn, z powodu których opinie te są

odmienne od orzeczenia wydanego w innym postępowaniu. Sąd Wojewódzki zwrócił

także uwagę na to, że orzeczenie wydane w postępowaniu rentowym jako odosob-

nione nie może być podstawą rozstrzygnięcia. W zakresie związku niezdolności po-

woda do pracy z urazem odniesionym w wypadku przy pracy orzeczenie to nie za-

wiera uzasadnienia, a poprzedzające to orzeczenie stwierdzenia lekarzy oceniają-

cych zmiany chorobowe wnioskodawcy, wskazują na wątpliwości co do istnienia ta-

kiego związku. Sąd Wojewódzki miał podstawy do uznania sprawy za wyjaśnioną,

skoro wszystkie zgłoszone przez powoda dowody zostały przeprowadzone i dokona-

na została ocena tych dowodów.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania okazał się nieuzasadniony i z tych

przyczyn kasacja podlega oddaleniu na podstawie art.39312

KPC.

========================================