III RN 22/99

Wyrok z dnia 7 lipca 1999 r.

III RN 22/99

Ujawnienie przez organy celne zmontowania i zarejestrowania samocho-

du, czyli wyrobu gotowego, z elementów zgłoszonych uprzednio do odprawy

celnej jako części do samochodu, jest równoznaczne ze stwierdzeniem nowej

okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 KPA, która wskazuje, że

w chwili dokonywania odprawy celnej "części samochodowych" organ celny

nie został poinformowany o rzeczywistym przeznaczeniu zgłaszanych do od-

prawy celnej towarów, które w dacie odprawy posiadały w istocie cechy "wy-

robu kompletnego lub gotowego znajdującego się w stanie nie zmontowanym

lub rozmontowanym."

Przewodniczący: SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza

Skoniecznego, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 1999 r. sprawy ze skargi Jarosława S.

na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 1 sierpnia 1997 r. [...] w

przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie należności celnych, na skutek rewizji nadz-

wyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyj-

nego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 1998 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

U z a s a d n i e n i e

W dniu 24 sierpnia 1995 r. przez różne przejścia graniczne i na różne nazwis-

ka zostały do Polski z Niemiec sprowadzone, silnik i inne części samochodowe, z

których po zmontowaniu powstał samochód osobowy marki Audi, zarejestrowany na

nazwisko Mariusza P.

Powyższe ustalenie stało się podstawą wznowienia z mocy art. 145 § 1 pkt 5

KPA postępowania celnego zakończonego decyzjami ostatecznymi o dopuszczeniu

2

w/w towarów do obrotu na polskim obszarze celnym. Decyzją [...] z dnia 26 czerwca

1997 r. Dyrektor Urzędu Centralnego w R. uchylił swoją decyzję zawartą w dowodzie

odprawy celnej [...] z dnia 24 sierpnia 1995 r. dotyczącą silnika do samochodu oso-

bowego marki Audi sprowadzonego na nazwisko Jarosława S. Z uzasadnienia tej de-

cyzji wynikało, że jej odpis w myśl art. 45 ust. 5 Prawa celnego zostaje przekazany

do Dyrektora Urzędu Celnego w B., gdzie będzie prowadzone postępowanie w spra-

wie wymiaru należności celnych. W tym bowiem Urzędzie w dniu 24 sierpnia 1995 r.

dokonano odprawy celnej ostatecznej nadwozia i innych części do samochodu

osobowego „Audi” zarejestrowanego po zmontowaniu na nazwisko Mariusza P. zam.

w . ul. B. W ocenie organów celnych nie budzi wątpliwości fakt, że wymienione części

stanowią w istocie samochód osobowy marki „Audi”, który został sprowadzony do

Polski w stanie rozmontowanym.

Decyzją [...] z dnia 1 sierpnia 1997 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. nie

uwzględnił odwołania Jarosława S. i utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję uchylił

ją w części dotyczącej podstawy prawnej, którą uzupełnił przez powołanie art. 45 ust.

5 ustawy Prawo celne.

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 1998 r. [...] Naczelny Sąd Administracyjny-Ośro-

dek Zamiejscowy w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją de-

cyzję Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia 26 czerwca 1997 r. [...]. W ocenie Sądu

brak było podstaw do wznowienia postępowania celnego, a decyzje wydane po jego

wznowieniu naruszają art. 151 § 1 pkt 2 KPA ponieważ nie rozstrzygają o istocie

sprawy.

Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, w

której wyrokowi temu zarzucił rażące naruszenie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11

maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.)

w związku z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w

związku z art. 3 i 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz.U. z 1993 r. Nr

71, poz. 312 ze zm.) i na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Ad-

ministracyjnym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Na-

czelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu do ponow-

nego rozpoznania.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości zasadność wznowienia postępowania cel-

nego w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi dotyczącymi sprowadzenia

do Polski samochodów osobowych w stanie rozmontowanym został jednoznacznie

3

wyjaśnione przez ukształtowane już orzecznictwo NSA i Sądu Najwyższego (np..

wyrok z dnia 8 lipca 1998 r., III RN 44/98 czy wyroki z dnia 7 lutego 1995 r., III ARN

80/94 i III ARN 81/94 – OSNAPiUS 1995 nr 14, poz. 168 i 185).Podstawę prawną

działania organów celnych w tych sprawach stanowi art. 145 § 1 KPA, nową zaś

okolicznością faktyczną w sprawie są ustalenia organów celnych dotyczące zakupu

za granicą samochodu osobowego, który został wwieziony do Polski w stanie roz-

montowanym. Podstawę klasyfikacji zgłoszonych do odprawy celnej części samo-

chodowych stanowi reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej,

zamieszczona na wstępie taryfy celnej. Treść wymienionej reguły w ocenie Ministra

Sprawiedliwości wyklucza zaś taką interpretację art. 145 § 1 pkt 5 KPA, jaką w ni-

niejszej sprawie przyjął NSA. Z akt sprawy bezspornie bowiem wynika, że do Polski

w dniu 24 sierpnia 1995 r. sprowadzony został samochód osobowy marki „Audi”, zaś

rozmontowanie go przed przekroczeniem granicy i następnie wwiezienie do Polski

przez dwa różne przejścia graniczne i przez różne osoby części tego samochodu

miało jedynie na celu obejście art. 23 ust. 1 Prawa celnego i w efekcie zaniżenia na-

leżności celnych. Takie zaś działanie importerów sprzeczne jest z uregulowaniami w

art. 3 i 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne.

Za nietrafną zdaniem Ministra Sprawiedliwości należy także uznać interpreta-

cję art. 151 § 1 pkt 2 KPA, ponieważ nie uwzględnia ona uregulowań zawartych w

art. 45 ust. 5 Prawa celnego. W niniejszej sprawie organ I instancji przekazał w myśl

powołanego przepisu, sprawę do rozpatrzenia innemu organowi celnemu tej samej

instancji, a nie organowi niższej instancji. Tym samym nie zachodzi w tej sprawie

sytuacja, o której mowa w powołanym przez NSA wyroku. Kwestię właściwości miejs-

cowej organów celnych rozstrzygają art. 45 ust. 4 i art. 111 Prawa celnego, zaś o

przekazaniu sprawy decyduje interes strony lub ważne względy służbowe. Taka

interpretacja powołanego przepisu zgodna jest także z dotychczasowym orzecznic-

twem NSA w tego typu sprawach (np. wyrok NSA – Ośrodek Zamiejscowy w Pozna-

niu z dnia 28 maja 1998 r., I SA/Po 1122/97, 25 sierpnia 1998 r., I SA/Po 1922/97

czy 16 czerwca 1998 r., I SA/Pa 1410/98).

Należy przy tym zauważyć stwierdził Minister Sprawiedliwości że niepowołanie

w sentencji decyzji organu pierwszej instancji – jednego z przepisów, aczkolwiek

świadczy o pewnej nieprawidłowości tej decyzji, to jednak z uwagi na treść jej uza-

sadnienia nie może być przyczyną jej uchylenia.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdy idzie o pos-

tawiony w niej zarzut rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 151

§ 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organ

administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 §

2 KPA wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnie-

nie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 KPA i wydaje nową decyzję

rozstrzygającą o istocie sprawy. Zgodnie zaś z przepisem art. 149 § 2 KPA postano-

wienie (o wznowieniu postępowania) stanowi podstawę do przeprowadzenia przez

właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia

istoty sprawy. Z wykładni systemowej przepisów art. 149 § 2 i 151 §1 pkt 2 KPA wy-

nika zatem niezbicie, że organ administracji publicznej, który uchylił decyzję dotych-

czasową wskutek stwierdzenia istnienia przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 KPA

jest obowiązany wydać nową decyzję orzekającą co do istoty sprawy, chyba że ist-

nieją podstawy do umorzenia postępowania ( art. 105 KPA). Przepis art. 151 § 1 pkt

2 KPA nie dopuszcza uchylenia decyzji dotychczasowej w części, a zatem należy

przyjąć, że decyzja ta powinna być uchylona w całości, co z kolei nakazuje organowi

administracji publicznej, jak to trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w

uzasadnieniu zaskarżonego niniejszą rewizją nadzwyczajną wyroku, ponowne rozs-

trzygnięcie o prawach i obowiązkach strony, czyli że nowa decyzja wydana w wyniku

wznowienia postępowania musi rozstrzygać sprawę co do jej istoty w całości. W

związku z tym przepis art. 45 ust. 2 Prawa celnego stanowiący, że dyrektor urzędu

celnego może na wniosek strony lub z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia dy-

rektorowi innego urzędu celnego, jeżeli wymaga tego interes strony lub ważne

względy służbowe, nie upoważnia organów administracji celnej do uchylenia, w wy-

niku wznowienia postępowania, decyzji dotychczasowej i przekazania sprawy do me-

rytorycznego rozstrzygnięcia innemu organowi celnemu. Przepis ten nie ma bowiem

zastosowania do nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznych w postaci

wznowienia postępowania, lecz wyłącznie do zwyczajnego postępowania adminis-

tracyjnego.

Trafny jest natomiast dalszy zarzut rewizji nadzwyczajnej naruszenia zaskar-

żonym wyrokiem przepisu art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyj-

nego, według którego podstawą wznowienia postępowania jest ujawnienie istotnych

5

dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w

dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Nie sposób

podzielić oceny Sądu Administracyjnego że, nowymi dowodami lub okolicznościami

faktycznymi nie może być fakt, iż z części sprowadzonych przez dwóch „oddzielnych”

importerów, po dopuszczeniu tego towaru do obrotu na polski obszar celny zmonto-

wano następnie samochód i zarejestrowano go na nazwisko jednego z nich, ponie-

waż są to okoliczności (czynności, fakty), które powstały po wydaniu decyzji osta-

tecznych. Sąd bowiem nie uwzględnił reguły 2a Ogólnych Reguł Interpretacji No-

menklatury Scalonej stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy (Dz.U. Nr

151, poz. 737). W jej świetle późniejsze, jak w niniejszej sprawie, ujawnienie przez

organy celne faktu zmontowania i zarejestrowania samochodu, czyli wyrobu goto-

wego, z elementów zgłoszonych uprzednio do odprawy celnej jako części do samo-

chodu, jest równoznaczne z ujawnieniem nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu

art. 145 § 1 pkt 5 KPA, która jednoznacznie wskazuje na to, że w chwili dokonywania

odprawy celnej „części samochodowych” organ celny nie został poinformowany o

rzeczywistym przeznaczeniu zgłaszanych do odprawy celnych towarów, które w

dacie odprawy posiadały w istocie cechy „wyrobu kompletnego lub gotowego

znajdującego się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym.” Wskazana wad-

liwość zaskarżonego wyroku nie ma jednak wpływu na trafność rozstrzygnięcia za-

wartego w jego sentencji.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================