I PKN 145/99

Wyrok z dnia 14 lipca 1999 r.

I PKN 145/99

Rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem na jego wniosek z przyczyn

uzasadniających przeniesienie go w stan nieczynny (art. 20 ust. 1 Karty Nau-

czyciela - ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r., jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr

56, poz. 357 ze zm.) następuje z końcem roku szkolnego, po uprzednim trzy-

miesięcznym wypowiedzeniu (art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela) i nie jest toż-

same z wygaśnięciem stosunku pracy z mocy prawa z upływem 6 miesięcy po-

zostawania w stanie nieczynnym (art. 20 ust. 6 Karty Nauczyciela).

Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 1999 r. na rozprawie sprawy z

powództwa Doroty M. przeciwko Szkole Podstawowej [...] w S. o uznanie przeniesie-

nia w stan nieczynny za bezskuteczne, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach

z dnia 2 grudnia 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Dorota M. domagała się w pozwie przeciwko Szkole Podstawowej

[...] w S. uznania za bezskuteczne przeniesienia jej w stan nieczynny z dniem 1

września 1998 r.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Starachowicach wyrokiem z dnia 24 września

1998 r. uwzględnił powództwo z uzasadnieniem, że wprawdzie przeniesienie powód-

ki w stan nieczynny było merytorycznie uzasadnione, gdyż zakończyła ona indywi-

dualne nauczanie ucznia i brak było dla niej zatrudnienia na rok szkolny 1998/1999,

jednakże z uwagi na równoznaczność przeniesienia w stan nieczynny z rozwiąza-

niem stosunku pracy powódka korzysta, z mocy art. 41 KP z ochrony przed tym roz-

2

wiązaniem, bowiem w dniu doręczenia pisma w przedmiocie przeniesienia w stan

nieczynny była na zwolnieniu lekarskim.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Kielcach w wyniku apelacji strony pozwanej zmienił wyrok Sądu

pierwszej instancji i powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki nie podzielił stanowiska

Sądu Rejonowego, iż treść art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązują-

cym od dnia 7 sierpnia 1996 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357) odnosi się zarówno

do przeniesienia w stan nieczynny, jak i do rozwiązania stosunku pracy z końcem

roku szkolnego, po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Sąd drugiej ins-

tancji stanął na stanowisku, że samo przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny nie

rodzi skutków prawnych dla bytu stosunku pracy, gdyż skutek taki powstaje dopiero z

upływem sześciomiesięcznego okresu, o którym mowa w art. 20 ust. 6 Karty Nau-

czyciela i polega na wygaśnięciu stosunku pracy, nie zaś na jego rozwiązaniu. Mimo

że rozwiązanie stosunku pracy, jak i jego wygaśnięcie prowadzą do ustania stosunku

pracy, nie są z sobą tożsame, ponieważ rozwiązanie stosunku pracy jest skutkiem

czynności prawnej, wobec czego uregulowanie z art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela

(trzymiesięczne wypowiedzenie ze skutkiem na koniec roku szkolnego) dotyczy tylko

rozwiązania stosunku pracy, a nie jego wygaśnięcia.

Kasacja powódki od powyższego wyroku zarzuca naruszenie art. 20 ust. 3

Karty Nauczyciela, prezentując stanowisko, że przeniesienie powódki w stan nie-

czynny nastąpiło bez zachowania trzymiesięcznego wypowiedzenia przed upływem

końca roku szkolnego, przeto bez znaczenia jest pozostawanie powódki na zwolnie-

niu lekarskim i ewentualna ochrona z art. 41 KP.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 39311

Sąd Najwyższy rozpoznaje

sprawę w granicach kasacji, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postę-

powania. Stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi nieważność postę-

powania, Sąd Najwyższy zauważa, że kasacja nie zawiera zarzutu naruszenia prze-

pisów postępowania, co oznacza związanie ustaleniami faktycznymi dokonanymi w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i niezakwestionowanymi przez Sąd

drugiej instancji. Z ustaleń tych zaś wynika, że po pierwsze – przeniesienie powódki

w stan nieczynny było merytorycznie uzasadnione, gdyż wystąpiły okoliczności wy-

3

mienione w przepisie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, a po drugie, że pismo przeno-

szące powódkę w stan nieczynny, datowane 21 maja 1998 r., zostało jej doręczone

26 maja 1998 r. Okoliczności tej nie sposób zakwestionować, gdyż – na niej oparł

swoje rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy, uznając, że z powódką rozwiązano stosunek

pracy w okresie zwolnienia lekarskiego, z którego korzystała od 21 maja 1998 r.

Opierając się na takich ustaleniach faktycznych, należy ocenić zarzut naruszenia art.

20 ust. 3 Karty Nauczyciela. Sąd Najwyższy stwierdza, że zaskarżonym wyrokiem

przepis ten nie został naruszony. Przede wszystkim zgodzić się należy z Sądem dru-

giej instancji, iż – przeniesienie w stan nieczynny nie jest równoznaczne z rozwiąza-

niem stosunku pracy za wypowiedzeniem. Przepis art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela

wymienia przyczyny, z powodu których może nastąpić przeniesienie nauczyciela w

stan nieczynny – lub rozwiązanie z nauczycielem na jego wniosek stosunku pracy.

Jeżeli nauczyciel nie kwestionuje takich okoliczności, jak całkowita lub częściowa

likwidacja szkoły lub zmiany planu nauczania uniemożliwiające dalsze zatrudnienie w

pełnym wymiarze zajęć, ma do wyboru dwie sytuacje: przejście w stan nieczynny lub

złożenie wniosku o rozwiązanie stosunku pracy. Przeniesienie w stan nieczynny po-

woduje zachowanie prawa do wynagrodzenia zasadniczego oraz innych świadczeń

pracowniczych do czasu rozwiązania stosunku pracy, przy czym stosunek pracy nau-

czyciela wygasa z mocy prawa z upływem sześciomiesięcznego okresu pozostawa-

nia w stanie nieczynnym. Jednocześnie nauczyciel w stanie nieczynnym ma prawo

pierwszeństwa w ponownym zatrudnieniu na tym samym lub innym stanowisku w tej

samej szkole na czas nieokreślony lub określony, jeżeli powstanie możliwość podję-

cia pracy w pełnym wymiarze zajęć. Natomiast nauczyciel, który nie zechce być

przeniesiony w stan spoczynku może złożyć wniosek o rozwiązanie z nim stosunku

pracy. Wówczas dyrektor szkoły rozwiązuje ten stosunek za wypowiedzeniem trzy-

miesięcznym upływającym z końcem roku szkolnego (art. 20 ust. 3 Karty Nauczycie-

la); skoro rok ten trwa od 1 września do 31 sierpnia następnego roku, wypowiedzenie

powinno być dokonane do 31 maja danego roku. Jednakże w razie upływu wypowie-

dzenia stosunek pracy rozwiązuje się i nauczycielowi nie przysługuje już prawo pow-

rotu do pracy, jakie zachowuje nauczyciel pozostający w stanie nieczynnym. Z róż-

nych zatem uprawnień nauczyciela w stanie nieczynnym i nauczyciela, który z przy-

czyn uzasadniających przeniesienie w taki stan został jednak przez pracodawcę

zwolniony za wypowiedzeniem trzymiesięcznym ze skutkiem na koniec roku szkol-

nego daje się wyprowadzić wniosek, że wprawdzie art. 20 ust. 1 tożsamo traktuje

4

przyczyny przeniesienia w stan nieczynny, jak i rozwiązania stosunku pracy, jednak-

że przepis art. 20 ust. 3 odnosi się tylko do rozwiązania stosunku pracy z nauczycie-

lem na jego wniosek z przyczyn wymienionych w ust. 1 tego przepisu, nie wymaga

jednak, aby takie przeniesienie w stan nieczynny (decyzja dyrektora szkoły) musiało

być podjęte na 3 miesiące przed końcem roku szkolnego. Przepis ten mówi o „roz-

wiązaniu stosunku pracy” w tym terminie, zaś wskutek stanu nieczynnego stosunek

pracy nauczyciela wygasa z mocy prawa z upływem sześciomiesięcznego okresu

pozostawania w takim stanie. Skłaniając się zatem do stanowiska zajętego przez

Sąd drugiej instancji, Sąd Najwyższy zauważa, że skoro w ustalonym stanie faktycz-

nym decyzję o przeniesieniu w stan nieczynny (merytorycznie uzasadnioną) powód-

ce doręczono przed upływem 31 maja 1998 r. – stanowisko Sądu Wojewódzkiego

jest trafne także przy przyjęciu wykładni, zastosowanej przez Sąd Najwyższy w wy-

roku z dnia 16 września 1997 r. (I PKN 257/97, OSNAPiUS 1998 nr 12, poz. 362).

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw

do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================