I PKN 58/99

Wyrok z dnia 21 lipca 1999 r.

I PKN 58/99

Niemożliwe jest udzielenie nauczycielowi urlopu dla poratowania zdro-

wia, jeżeli w momencie wystąpienia z wnioskiem o ten urlop, stosunek pracy

jest już rozwiązany w wykonaniu orzeczenia komisji dyscyplinarnej o wydale-

niu z zawodu.

Przewodniczący: SSN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 1999 r. sprawy z powództwa

Wandy B. przeciwko Szkole Podstawowej w L.K. o wynagrodzenie za czas urlopu dla

poratowania zdrowia, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 13 marca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 13 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie oddalił apelację powódki Wandy B. w zakresie roszczenia

o wynagrodzenie za czas urlopu dla poratowania zdrowia przeciwko Szkole Podsta-

wowej w L.K., a w zakresie rozstrzygnięcia o zasiłku rodzinnym uchylił zaskarżony

wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Działdowie i przekazał sprawę w tym zakre-

sie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. według właściwości. Sąd

Wojewódzki podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, iż – jako nauczyciel mianowany -

powódka została decyzją dyrektora pozwanej szkoły z dnia 19 lutego 1996 r. zawie-

szona w pełnieniu obowiązków nauczyciela z powodu uderzenia ucznia w twarz, któ-

rej to decyzji nie przyjęła, a następnie odmawiała przyjmowania korespondencji w

postępowaniu dyscyplinarnym jakie się przeciwko niej toczyło z udziałem obrońcy.

Odmówiła też przyjęcia orzeczenia dyscyplinarnego nakładającego na nią karę zwol-

nienia z pracy. W oparciu o orzeczenie dyscyplinarne dyrektor pozwanej szkoły pis-

2

mem z dnia 18 września 1996 r. rozwiązał z powódką stosunek pracy; pismo zostało

wysłane listem poleconym, którego przyjęcia powódka odmówiła. W styczniu 1997 r.

powódka przedstawiła pozwanej zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że ze

względu na stan zdrowia powinna powstrzymywać się od pracy w okresie od 1 lutego

1997 r. do 31 stycznia 1998 r. w celu przeprowadzenia leczenia. Pismem z dnia 2

lutego 1997 r., którego przyjęcia odmówiła, dyrektor pozwanej Szkoły poinformował

ją o niemożliwości udzielenia płatnego urlopu dla poratowania zdrowia z uwagi na

rozwiązanie stosunku pracy. Sąd Wojewódzki uznał, że rozstrzygnięcie Sądu pierw-

szej instancji jest prawidłowe, ponieważ powódka nie zakwestionowała w drodze

prawem przewidzianej i we właściwych terminach ani orzeczenia Komisji Dyscypli-

narnej, ani decyzji pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy, a tym samym orze-

czenie Komisji stało się prawomocne i minął termin do wniesienia odwołania od roz-

wiązania stosunku pracy. Nie będąc pracownikiem szkoły (nauczycielem) powódka

nie mogła nabyć prawa do urlopu dla poratowania zdrowia.

Kasacja powódki od powyższego wyroku zarzuca naruszenie art. 139 § 2

KPC, art. 212 KPC, art. 177 § 1 pkt 3 KPC oraz art. 5 KPC.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Zgodnie z treścią przepisu art. 39311

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak pod roz-

wagę z urzędu nieważność postępowania. Nie dopatrując się takiej nieważności w

niniejszej sprawie Sąd Najwyższy stwierdza, że zarówno z treści pozwu, jak i pism

powódki [...] wynika, że powódce chodzi wyłącznie o wynagrodzenie za okres urlopu

dla poratowania zdrowia, który w jej mniemaniu powinien być jej udzielony. Nie wnosi

zaś ani o przywrócenie do pracy, ani kwestionowanie orzeczenia dyscyplinarnego,

które uznaje za prawomocne. Wniosek ustanowionego dla powódki pełnomocnika z

urzędu o przywrócenie jej do pracy stał się nawet przyczyną cofnięcia mu przez po-

wódkę pełnomocnictwa. Powódka nie jest ubezwłasnowolniona, liczyła w chwili wnie-

sienia pozwu 47 lat, posiada wyższe wykształcenie humanistyczne, przeto brak jest

podstaw, by z góry zakładać, iż nie jest ona w stanie właściwie sprecyzować swoich

twierdzeń i wniosków, a tylko w takim przypadku lub szczególnej zawiłości sprawy

należy rozważać celowość ustanowienia pełnomocnika procesowego (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1996 r., I PR 194/96 – niepublikowany), zaś w

3

wyroku z dnia 12 maja 1998 r., II UKN 42/98 (OSNAPiUS 1999 nr 9, poz. 319), Sąd

Najwyższy ustosunkowując się do zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 212 KPC sta-

nął na stanowisku, iż Sąd nie jest obowiązany zwracać stronie uwagi na celowość

ustanowienia pełnomocnika tylko z tego powodu, że rozpoznawana sprawa jest

sprawą o ustalenie prawa do renty inwalidzkiej. Podzielając ten pogląd można go

rozciągnąć i na sprawę o prawo do urlopu dla poratowania zdrowia. Na rozprawie w

dniu 16 grudnia 1997 r. [...] przewodniczący podniósł fakt rozwiązania stosunku

pracy i pouczył powódkę o roszczeniu o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie z

tego tytułu z jednoznacznym wnioskiem o przywrócenie terminu do tego żądania, o

ile powódka kwestionuje rozwiązanie umowy o pracę, oraz pouczył o rewizji nadzwy-

czajnej od orzeczenia Komisji dyscyplinarnej. Twierdzenie zatem kasacji o narusze-

niu art. 5 KPC jest gołosłowne. Sąd pierwszej instancji ustanowił też dla powódki peł-

nomocnika z urzędu [...], z którego ona zrezygnowała i konsekwentnie ponawiała

swoje roszczenie o zapłatę za urlop dla poratowania zdrowia, przeto za zbędne nale-

żało uznać ustanowienie innego pełnomocnika. Nie można zatem podzielić kasa-

cyjnego zarzutu naruszenia przepisu art. 212 KPC, jak i naruszenia art. 177 § 1 pkt 3

KPC; jeżeli bowiem powódka nie zamierzała kwestionować orzeczenia dyscyplinar-

nego, zawieszenie postępowania w sytuacji, kiedy pozew został wniesiony po upły-

wie niemal 7 miesięcy od daty wydania tego orzeczenia, należało uznać za niecelo-

we.

Trafne jest co prawda w kasacji zakwestionowanie powołania przez Sąd dru-

giej instancji przepisu art. 139 § 2 KPC jako podstawy skutecznego doręczenia po-

wódce pisma rozwiązującego stosunek pracy, bowiem przepis ten, jako zamieszczo-

ny w tytule VI Dziale I Rozdziale 2 KPC dotyczy doręczania pism sądowych, a nie

jakiejkolwiek korespondencji. Sąd drugiej instancji słusznie zauważył jednak, że po-

wódka ani nie chciała przyjąć do wiadomości faktu rozwiązania stosunku pracy ani

go prawnie wzruszyć, przeto wskazanie art. 139 § 2 KPC nie ma jakiegokolwiek

wpływu na wynik sprawy.

O oddaleniu roszczenia powódki o zapłatę za okres urlopu dla poratowania

zdrowia decyduje fakt, że urlop taki, zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycz-

nia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.)

przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu. Powódka natomiast w dacie wystąpienia o

urlop dla poratowania zdrowia nie była już zatrudniona, ponieważ pismem z dnia 18

września 1996 r. dyrektor pozwanej szkoły zawiadomił ją o rozwiązaniu stosunku

4

pracy z dniem 19 września 1996 r. w wykonaniu orzeczenia komisji dyscyplinarnej.

Bez znaczenia jest, czy powódka w rzeczywistości zapoznała się z treścią tego pis-

ma, zgodnie bowiem z przepisem art. 61 KC oświadczenie woli, które ma być złożo-

ne innej osobie, jest złożone z chwilą gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła za-

poznać się z jego treścią.

Na tle stosowania tego przepisu, w szczególności w stosunkach pracy, istnieje

utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, w świetle którego oświadczenie zakładu

pracy o rozwiązaniu umowy o pracę jest złożone pracownikowi z chwilą, gdy doszło

do niego w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią chociaż tego nie uczynił

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 1995 r. I PRN 2/95, OSNAPiUS

1995 nr 18, poz. 229).

W aktach osobowych powódki znajduje się przesyłka polecona [...] z dnia 19

września 1996 r. przesłana za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, adresowana do

powódki i zawierająca pismo rozwiązujące stosunek pracy oraz świadectwo pracy,

na której znajduje się adnotacja „adresat odmówił przyjęcia”, przekreślenie nazwiska

adresata ze strzałkami na nadawcę – Urząd Gminy w L.K. oraz podpis nieczytelny.

Dowodzi to, iż powódka mogła zapoznać się z treścią tej przesyłki, a tym samym, że

zostało jej złożone oświadczenie woli w sposób prawidłowy. Ujemne skutki niezłoże-

nia odwołania od tego oświadczenia, jak i nieskorzystanie z pouczeń adwokata i

Sądu muszą zatem obciążać powódkę. Skutkiem takim jest brak prawa do urlopu dla

poratowania zdrowia, ponieważ prawomocne orzeczenie komisji dyscyplinarnej zo-

bowiązywało dyrektora szkoły do rozwiązania z powódką stosunku pracy, zaś brak

odwołania od pisma z dnia 18 września 1996 r. uniemożliwił zbadanie, czy rozwią-

zanie to było zgodnie z przepisami prawa. Z kolei rozwiązanie stosunku pracy unie-

możliwia udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia, skoro przysługuje on tylko nau-

czycielowi pozostającemu w zatrudnieniu.

Okoliczność, że powódka nie chce przyjąć do wiadomości faktu ustania sto-

sunku pracy i pozostaje w błędnym przekonaniu, że oświadczenie woli pracodawcy i

komisji dyscyplinarnej do niej nie dotarły nie może skutkować uznania jej żądania

zapłaty za uzasadnione. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności w rozumieniu art. 3

KPC Sąd opiera się na dowodach dostarczonych przez strony i bierze za podstawę

wyrokowania stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 KPC) i w

przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy nie znajduje podstaw do zakwestionowania w

oparciu o przytoczone podstawy kasacji rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji.

5

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39312

orzekł jak w sen-

tencji wyroku.

========================================