II UKN 72/99

Wyrok z dnia 5 sierpnia 1999 r.

II UKN 72/99

Nieuwzględnienie dokumentów potwierdzających zatrudnienie, dołączo-

nych do wniosku o rentę rolniczą pod rządem ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin

(jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), której przepisy nie prze-

widywały możliwości zaliczenia do okresu ubezpieczenia rolniczego tego za-

trudnienia wobec braku wniosku osoby uprawnionej do świadczeń pod rządem

przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolni-

ków (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.), której przepisy zez-

walają na zaliczenie okresu zatrudnienia, nie może być uznane za błąd organu

rentowego, przeto wzrost renty rolniczej (emerytury rolniczej) może nastąpić z

uwzględnieniem złożonego wniosku za okres nie dłuższy niż 1 miesiąc od jego

złożenia.

Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Beata Gudowska,

Roman Kuczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 1999 r. sprawy z wniosku

Haliny M. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Re-

gionalnemu w P. o wysokość emerytury i datę przyznania świadczenia, na skutek

kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16

września 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 16 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie oddalił odwołanie Haliny M. od decyzji Kasy Rolniczego

Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w P. z dnia 28 listopada 1997

r., przyznającej emeryturę rolniczą. Sąd Wojewódzki ustalił, że wnioskodawczyni na

2

podstawie decyzji z dnia 30 stycznia 1990 r. pobierała rentę rolniczą na podstawie

przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

indywidualnych i członków ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133

ze zm.), które nie przewidywały dodatków do rent z tytułu stażu pracy poza rolnic-

twem, a wysokość świadczenia uzależniona była od wartości sprzedanych produktów

rolnych. Wobec złożenia w dniu 20 listopada 1997 r. wniosku o emeryturę rolniczą

wniosek ten został uwzględniony w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990

r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 71 poz.

342 ze zm.) i do wysokości emerytury przyjęto okres pracy wnioskodawczyni w Zes-

pole Opieki Zdrowotnej w K., a emeryturę wypłacono za okres nie wcześniejszy niż

miesiąc od złożenia wniosku, zgodnie z art. 76 i 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.),

które to przepisy mają zastosowanie w kwestii powstania prawa do świadczeń.

Wyrokiem z dnia 16 września 1998 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Warszawie oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu

pierwszej instancji z uzasadnieniem, iż do przyznania emerytury rolniczej za okres

wcześniejszy niż to przyjął organ rentowy, brak jest podstaw prawnych, zaś w okre-

sie nabycia prawa do renty rolniczej nie istniały podstawy do wliczenia do okresów

prowadzenia gospodarstwa rolnego pracy poza rolnictwem.

Kasacja wnioskodawczyni od powyższego wyroku zarzuca naruszenie przepi-

sów prawa materialnego – art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rol-

ników oraz art. 76 i 99 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Kasacja nie stawia zaskar-

żonemu wyrokowi zarzutu naruszenia prawa procesowego, wobec czego Sąd Naj-

wyższy rozpoznaje sprawę zgodnie z treścią art. 39311

KPC w granicach kasacji, bie-

rze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Nie stwierdzając w ni-

niejszej sprawie nieważności postępowania i będąc związany ustaleniami faktyczny-

mi dokonanymi w sprawie, Sąd Najwyższy nie podziela zarzutu naruszenia wskaza-

nych w kasacji przepisów prawa materialnego. Podkreślić należy, że wnioskodaw-

czyni złożyła wniosek o rentę rolniczą pod rządem ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, której

3

przepisy nie przewidywały możliwości wliczenia do okresu prowadzenia gospodars-

twa rolnego (i sprzedaży produktów rolnych określonej wartości) okresu zatrudnienia

pracowniczego, a zatem decyzja przyznająca rentę rolniczą w 1990 r. odpowiadała

prawu, a dołączenie do wniosku o rentę dokumentów dotyczących zatrudnienia po-

zarolniczego nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych. Z kolei ustawa z dnia

20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z

1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.) wprowadziła w art. 44 ust. 1 zasadę ustalania prawa

do świadczeń na wniosek osoby zainteresowanej, albo innej osoby mającej interes

prawny w ustaleniu tego prawa. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, ze wnios-

kodawczyni pod rządem ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. nie złożyła wniosku o doli-

czenie okresów ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia, jakkolwiek przepis art. 25 ust. 2

pkt 3 tej ustawy pozwala na zaliczenie do części składkowej emerytury rolniczej in-

nych okresów ubezpieczenia społecznego, jeżeli z tego tytułu ubezpieczonemu nie

przyznano emerytury lub renty. Nie zachodzi także sytuacja przewidziana przepisem

art. 44 ust. 2 omawianej ustawy, gdyż dokumentów zatrudnienia najemnego zalega-

jących w aktach rentowych (renty rolniczej) nie sposób uznać za nowe dowody lub

nowe okoliczności, mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość, które

nakazywałyby z urzędu ponowne ustalanie prawa do świadczeń , zaś wejście w ży-

cie nowych przepisów prawa nie może być uznane za takie okoliczności. Nie istniały

jednak żadne przeszkody, by wnioskodawczyni, jak to też ust. 2 art. 44 przewiduje,

złożyła stosowny wniosek powołując się na złożone już dokumenty. Należy zatem

dojść do wniosku, iż zarzut naruszenia przepisu art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpie-

czeniu społecznym rolników jest na tle ustalonego stanu faktycznego (brak wniosku,

złożenie dokumentów pod rządem poprzedniej ustawy) chybiony. Nie zasługują

także na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 76 ustawy o z.e.p. Przepis ten sta-

nowi, że prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia się

wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, a jeżeli pracownik pobie-

ra zasiłek chorobowy, prawo do emerytury, renty szkoleniowej lub renty inwalidzkiej

powstaje z dniem zaprzestania pobierania tego zasiłku. Wniosek o emeryturę został

uwzględniony przez przyznanie prawa do tego świadczenia i kasacja nie wykazuje,

na czym miałaby polegać błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego prze-

pisu. Z kolei zgodnie z przepisem art. 99 ustawy o z.e.p. świadczenia wypłaca się,

poczynając od dnia powstania tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,

w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, zaś nie jest sporne, że

4

wnioskodawczyni złożyła wniosek o emeryturę rolniczą dopiero w dniu 20 listopada

1997 r. Tym samym przyznanie zaskarżoną decyzją prawa do tej emerytury od dnia

1 listopada 1997 r. nie narusza przepisu art. 99 ustawy o z.e.p. i czyni ten zarzut ka-

sacji nieuzasadnionym.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw

do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================