II UKN 88/99

Wyrok z dnia 18 sierpnia 1999 r.

II UKN 88/99

Okresem równorzędnym z okresem zatrudnienia jest okres opieki nad

inwalidą zaliczonym do I grupy, także z ogólnego stanu zdrowia, o ile osoba

taka jest jednocześnie inwalidą wojennym i wojskowym - art. 11 ust. 2 pkt 9

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Teresa Romer, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Jerzy

Kuźniar (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 1999 r. sprawy z wniosku

Elżbiety P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w L. o rentę

inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu z dnia 7 października 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 11 marca 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych we Wrocławiu oddalił odwołanie wnioskodawczyni Elżbiety P. od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w L. z dnia 10 grudnia 1996 r.,

odmawiającej przyznania prawa do renty inwalidzkiej wobec niewykazania w okresie

ostatniego dziesięciolecia przed złożeniem wniosku (25 listopada 1986 r. – 25 listo-

pada 1996 r.) żadnego okresu zatrudnienia.

Sąd ustalił, na podstawie akt organu rentowego, że starając się o przyznanie

emerytury w 1994 r., wnioskodawczyni wykazała 13 lat 7 miesięcy i 10 dni okresów

składkowych i nieskładkowych, zaś w świetle opinii biegłych sądowych lekarzy: inter-

nisty i reumatologa przyjął, że jest ona inwalidą II grupy od 1995 r., a inwalidztwo III

grupy powstało przed 31 czerwca 1960 r. w związku ze schorzeniami reumatyczny-

mi. W ocenie Sądu, wnioskodawczyni nie ma prawa do renty inwalidzkiej, nie spełnia

2

bowiem wymogów określonych w art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopa-

trzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), gdyż w

dziesięcioleciu przed powstaniem inwalidztwa nie wykazała pięcioletniego okresu

zatrudnienia.

Rozpoznając apelację wnioskodawczyni, Sąd Apelacyjny uzupełnił postępo-

wania dowodowe, uzyskując opinię biegłego lekarza reumatologa, w myśl której brak

podstaw do twierdzenia, że inwalidztwo apelującej powstało do dnia 24 listopada

1962 r. lub też do dnia 1 lipca 1965 r. Nie można też podzielić twierdzeń wniosko-

dawczyni, że jej uprawnienie do renty wynika z faktu powstania inwalidztwa II grupy

w 1995 r., a więc w czasie, gdy sprawowała opiekę na swoim mężem, będącym in-

walidą wojennym I grupy. Z akt rentowych męża Mieczysława P. wynika, że jest on

inwalidą I grupy z ogólnego stanu zdrowia, a III grupy w związku ze służbą wojsko-

wą. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skoro ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni „da-

jące pięcioletni okres zatrudnienia ustało z dniem 1 stycznia 1958 r.”, jej inwalidztwo

powinno wystąpić do 1 lipca 1959 r., aby powstało prawo do renty.

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie

prawa materialnego „przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 11 ust.

2 pkt 9 ustawy o z.e.p.”, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi dru-

giej lub pierwszej instancji do ponownego rozpoznania albo też orzeczenie reforma-

toryjnie. Według skarżącej, art. 11 ust. 2 pkt 9 ustawy o z.e.p. zalicza do okresów

równorzędnych z okresami zatrudnienia, okres sprawowania opieki nad inwalidą wo-

jennym lub wojskowym zaliczonym do I grupy inwalidów, także wtedy, gdy inwalidz-

two I grupy ma charakter ogólny, to zaś uzasadnia przyznanie dochodzonego świad-

czenia.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

W myśl art. 39311

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji

(zarzuty i wnioski), a z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania. W oko-

licznościach sprawy oznacza to, że ocenie podlega trafność podniesionego zarzutu

naruszenia prawa materialnego - art. 11 ust. 2 pkt 9 ustawy o z.e.p. Przepis ten

uważa za okresy równorzędne z okresami zatrudnienia, okresy sprawowania opieki

pielęgnacyjnej nad inwalidą wojennym lub wojskowym zaliczonym do I grupy inwali-

dów, sprawowanej przez członka jego rodziny w wieku powyżej 16 lat, który w okre-

3

sie sprawowania opieki nie osiągał dochodu przekraczającego miesięcznie połowę

najniższego wynagrodzenia.

Wykładnia tego przepisu pozwala na podzielenie twierdzenia kasacji, że za

okres równorzędny z okresem zatrudnienia uważa się okres opieki nad inwalidą zali-

czonym do I grupy z ogólnego stanu zdrowia, o ile osoba taka jest także inwalidą

wojennym lub wojskowym. Inwalidztwo I grupy nie musi bowiem być inwalidztwem

wojennym lub wojskowym. Wystarczy sprawowanie opieki nad osobą niezdolną do

wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia, która ze względu na niemożność samo-

dzielnej egzystencji wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby - art. 24 ust. 4

ustawy o z.e.p., o ile osoba taka ma nadto status inwalidy wojennego lub wojskowe-

go.

Odmienny pogląd Sądu Apelacyjnego nie może być uznany za trafny. Należy

zauważyć, że od dnia 15 listopada 1991 r., to jest od daty wejścia w życie ustawy z

dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania

emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustawy (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.),

okresy te stanowią okresy nieskładkowe, a obecnie nie uwzględnia się okresu opieki

nad inwalidą wojskowym - art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o rewaloryzacji.

Mimo podzielenia podniesionego w kasacji zarzutu błędnej wykładni art. 11

ust. 2 pkt 9 ustawy o z.e.p., wyrok Sądu Apelacyjnego jest prawidłowy. Ostatnie zat-

rudnienie wnioskodawczyni, dające 5 letni okres zatrudnienia, ustało z dniem 1 stycz-

nia 1958 r. W dziesięcioleciu poprzedzającym złożenie wniosku Elżbieta P. nie wyka-

zała żadnego okresu zatrudnienia. W tych warunkach sprawowanie opieki nad swoim

mężem inwalidą I grupy z ogólnego stanu zdrowia i inwalidą III grupy w związku ze

służbą wojskową nie ma znaczenia prawnego, bowiem tego okresu równorzędnego z

okresem zatrudnienia, nie ma do czego doliczyć, ze względu na brak zatrudnienia. W

trafnie powołanym przez Sąd wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1996 r., II

UR 1/96 (OSNAPiUS 1996 nr 19, poz. 290) zajęto stanowisko – podzielane przez

skład rozpoznający niniejszą sprawę – że bez wykazania okresów zatrudnienia nie

są spełnione warunki do przyznania świadczenia. Samo więc istnienie okresów rów-

norzędnych z okresami zatrudnienia nie jest wystarczające, konieczne jest bowiem,

aby okresy te mogły być doliczone do okresów zatrudnienia istniejącego w dziesię-

cioleciu poprzedzającym – w tym wypadku – datę powstania inwalidztwa II grupy (art.

33 ust. 2 ustawy o z.e.p.). Przy braku takich okresów zatrudnienia, nie mają prawne-

go znaczenia okresy z nimi równorzędne.

4

Gdy więc ostatecznie zaskarżony wyrok odpowiada prawu, należało orzec jak

w sentencji po myśli art. 39312

KPC.

========================================