II UKN 130/99

Wyrok z dnia 23 września 1999 r.

II UKN 130/99

Związek zdarzenia z pracą (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r.

o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jednolity

tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) zostaje zerwany wówczas, gdy pra-

cownik bez prawnego usprawiedliwienia nie wykonuje pracy. Nie dotyczy to

jednak krótkotrwałych przerw pozostających w związku z wykonywanymi nor-

malnie czynnościami.

Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (spra-

wozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 września 1999 r. sprawy z po-

wództwa Stanisława H. przeciwko Zakładowi Budżetowemu Gospodarki Komunalnej

i Mieszkaniowej w O. o ustalenie, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 22

października 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 17 marca 1998 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Lubaniu

oddalił powództwo Stanisława H. przeciwko Zakładowi Budżetowemu Gospodarki

Komunalnej i Mieszkaniowej w O. o uznanie zdarzenia z dnia 11 marca 1996 r. za

wypadek przy pracy, ustalając, że w dniu tym powód nie świadczył pracy, stąd też

doznane przez niego złamanie nogi około godziny 700

na ulicy M. w O., nie pozosta-

wało w związku z pracą. Powód nie wykazał także, że wykonywał czynności w inte-

resie pracodawcy, co wyklucza uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy – art. 6

ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło po ponownym rozpoznaniu sprawy, bowiem

2

pierwszy wyrok Sądu Rejonowego w tej sprawie (z dnia 19 marca 1999 r. [...]) został

uchylony przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocła-

wiu (wyrok z dnia 16 października 1997 r. [...].

Po rozpoznaniu apelacji Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 22 października

1998 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok, uznając zdarzenie za wypadek przy pracy. W

ocenie Sądu Wojewódzkiego w dniu 11 marca 1996 r. powód przystąpił do wykony-

wania swoich czynności o godzinie 500

rano – był zamiataczem ulic – odśnieżając

ulicę i przystanki autobusowe, Doznany w takich okolicznościach uraz jako związany

z wykonywaniem pracy, jest wypadkiem przy pracy.

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją pozwany i zarzucając naruszenie prawa

materialnego – art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. – przez błędną wykładnię,

oraz naruszenie przepisów postępowania – art. 382, 328 § 2, 233 § 1 KPC - wniósł o

jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpozna-

nia. W ocenie skarżącego Sąd Wojewódzki nie prowadził postępowania dowodowe-

go, a swojej odmiennej oceny zebranego przez Sąd pierwszej instancji materiału do-

wodowego, nie uzasadnił w sposób należyty, w szczególności nie ustosunkował się

do zeznań wszystkich świadków.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja nie zawiera uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim nie jest trafny

podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 382 KPC. Przepis ten wskazuje, że sąd

drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierw-

szej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Nie oznacza to, że sąd drugiej ins-

tancji jest zobligowany do uzupełniania postępowania dowodowego, nie uniemożliwia

on również czynienia przez sąd apelacyjny (rozpoznający apelację) odmiennych niż

sąd pierwszej instancji ustaleń, także bez uzupełniania postępowania dowodowego.

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 1999 r. (III CZP 59/98 OSNC

1999 z. 7-8, poz. 124) Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji może zmienić

ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji

bez przeprowadzania postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne usta-

lenia, poza szczególnymi okolicznościami.

Odnosząc to do okoliczności sprawy, należy zauważyć, że Sąd Wojewódzki

nie dopatrzył się sprzeczności w zeznaniach powoda oraz świadka Stefana K. w

3

istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy fragmentach, w tym dotyczących rozpoczęcia

pracy i okoliczności, w jakich doszło do przerwania pracy przez powoda wobec po-

trzeby powrotu po klucze do targowiska. Trafnie też Sąd Wojewódzki stwierdził, że

odstąpienie od odśnieżania i udanie się po klucze do targowiska nie oznacza zerwa-

nia więzi z pracą. Skoro powód był zobowiązany do otwarcia targowiska o godzinie

700

, to udając się po zapomniane klucze od targowiska działał w ramach wykonywa-

nych czynności, nie zerwał więc związku z pracą. Nie można też skutecznie stawiać

zarzutu naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 328 § 2 KPC w związku z art. 391

KPC. Sporządzając uzasadnienie swego rozstrzygnięcia Sąd drugiej instancji wska-

zał jego podstawę faktyczną i prawną, a okoliczność, że szczegółowo nie odniósł się

do zeznań słuchanych w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji świadków,

którzy samego zdarzenia nie widzieli, mimo iż może świadczyć o pewnym narusze-

niu zasad sporządzania uzasadnień, nie może być uznana za uchybienie mogące

mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ustaleniu, iż powód nie zerwał związku z pracą, nie jest także uzasadnio-

ny zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca

1975 r. – poprzez jego błędną wykładnię. W sprawie nie budzi wątpliwości ani nag-

łość zdarzenia, ani jego zewnętrzna przyczyna, trafnie także Sąd Wojewódzki przyjął,

że w dniu zdarzenia (11 marca 1996 r. około godziny 500

) powód wraz ze świadkiem

S.K. przystąpił do pracy przy odśnieżaniu ulicy i przystanków. Udając się do domu po

zapomniane klucze od bramy targowiska, powód nie zerwał związku z wykonywaną

pracą. Związek z pracą zostaje zerwany wówczas, gdy pracownik bez prawnego

usprawiedliwienia nie wykonuje pracy, nie dotyczy to jednak krótkotrwałych przerw

pozostających w związku z wykonywanymi normalnie czynnościami. Jedynie w

sytuacji gdy wypadek nastąpi w czasie, kiedy poszkodowany w okresie przeznaczo-

nym na pracę, zachowuje się w sposób nie tylko nie wynikający z zakresu czynności,

ale wręcz z nimi sprzeczny, można mówić o zerwaniu związku z pracą. Przerwa w

pracy spowodowana udaniem się po zapomniane klucze, jako usprawiedliwiona do-

raźnymi potrzebami, nie może być traktowana jako zerwanie związku z pracą, powo-

dujące uchylenie ochrony przewidzianej w art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej.

W sytuacji więc gdy podniesione w kasacji zarzuty okazały się nieuzasadnione

należało orzec jak w sentencji po myśli art. 39312

KPC.

========================================