II UKN 131/99

Wyrok z dnia 23 września 1999 r.

II UKN 131/99

Choroba i leczenie w poradni zdrowia psychicznego nie uzasadniają

przyjęcia braku zdolności strony do czynności procesowych (art. 65 § 1 KPC).

Choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12

i 13 KC).

Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (spra-

wozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 września 1999 r. sprawy z wniosku

Barbary T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.M. o

ustalenie obowiązku ubezpieczenia i zapłatę składek z odsetkami, na skutek kasacji

wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 30 grudnia 1999 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 27 czerwca 1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w T.M. objął wnioskodawczynię Barbarę T. obowiązkiem ubezpieczenia społecznego

z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 grudnia 1990 r. do 31

stycznia 1997 r. i wymierzył składki na to ubezpieczenie za okres od 1 czerwca 1992

r. do 31 marca 1997 r. w kwocie 8.332,45 zł oraz odsetki za zwłokę [...] w kwocie

9.608,80 zł.

Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego przez wnioskodawczynię odwo-

łania Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z

dnia 29 lipca 1998 r. [...] zmienił w części zaskarżoną decyzję i ustalił, że wniosko-

dawczyni nie jest zobowiązana do zapłaty odsetek od należnych składek z tytułu

prowadzenia działalności gospodarczej i oddalił odwołanie w pozostałej części. W

uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, iż wnioskodawczyni wyraziła zgodę

2

na zapłatę należnych składek, wobec czego przedmiotem sporu stała się tylko kwes-

tia zapłaty odsetek za zwłokę. Sąd ustalił, że wnioskodawczyni prowadziła działal-

ność gospodarczą – krawiectwo lekkie i w lipcu oraz w sierpniu 1992 r. nie zapłaciła

składek, w związku z korzystaniem z urlopu wypoczynkowego bieżącego i zaległego,

nie zgłaszając jednak zawieszenia działalności. Następnie od 8 września 1992 r. do

26 lutego 1993 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Po wznowieniu działalności w

dalszym ciągu nie opłacała składek, gdyż nie chciała aby organ rentowy zaliczył je na

poczet należności za lipiec i sierpień 1992 r., kiedy działalności nie prowadziła, ani

na poczet miesięcy, w których nie prowadziła działalności z powodu choroby. Po-

nadto Sąd Wojewódzki wskazał, że ostatecznie organ rentowy decyzją z dnia 17

grudnia 1997 r. wyłączył te okresy z okresu prowadzenia działalności gospodarczej,

a zatem podzielił stanowisko wnioskodawczyni, iż za okresy te nie powinna opłacać

składek. W tej sytuacji nie można uznać, że pozostawała ona w zwłoce z zapłatą

składek i że powinna zapłacić odsetki.

Wobec apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił zaskarżony

wyrok w części uwzględniającej odwołanie i oddalił je (wyrok z dnia 30 grudnia 1998

r. [...]). W ocenie Sądu, wnioskodawczyni wobec prowadzenia działalności gospo-

darczej, podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tego tytułu na mocy

art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o

ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich

rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.). W tej sytuacji winna z

tego tytułu opłacić składki, a skoro nie czyniła tego w terminie wymierzenie odsetek

było uzasadnione w świetle art. 34 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i

finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz.

137 ze zm.). W tym zakresie Sąd Apelacyjny powołał się na pogląd Sądu Najwyż-

szego zawarty w wyroku z dnia 6 czerwca 1997 r., II UKN 168/97 (OSNAPiUS 1998

r. nr 8, poz. 252).

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie

prawa materialnego przez „nie rozpoznanie wad oświadczenia woli art. 82 KC” i po-

minięcie, że jej oświadczenie złożone organowi rentowemu było dotknięte wadą,

wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponow-

nego rozpoznania.

Skarżąca podniosła nadto, że Sąd Apelacyjny naruszył także przepisy postę-

powania – art. 378 § 3 KPC „winien bowiem z urzędu rozpoznać jej zdolność sądową

3

i procesową”.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja nie jest uzasadniona, a podniesione w niej zarzuty i ich prawna kwali-

fikacja mają – jak się wydaje – przypadkowy charakter.

W ocenie skarżącego naruszone przez Sąd Apelacyjny przepisy postępowa-

nia to art. 397 pkt 2 w związku z art. 378 § 3 KPC. Powyższe naruszenie miało pole-

gać na obowiązku sądu „rozpoznania zdolności sądowej i procesowej” wnioskodaw-

czyni. Powołane przepisy w żaden sposób nie odpowiadają podniesionemu zarzuto-

wi i choćby tylko w związku z tym nie wymagają szczegółowych wywodów. Wydaje

się, że skarżąca sugeruje nieważność postępowania w związku z brakiem zdolności

sądowej lub procesowej (art. 379 pkt 2 KPC), którą Sąd Apelacyjny winien wziąć pod

uwagę z urzędu i uchylić wyrok Sądu Wojewódzkiego (art. 378 § 2 KPC). Sugestia ta

nie zasługuje na uwzględnienie, a ustosunkowując się do niej Sąd Najwyższy miał na

względzie przepis art. 39311

KPC nakazujący brać z urzędu pod rozwagę nieważność

postępowania.

Wnioskodawczyni – jak każda osoba fizyczna – ma zdolność do występowa-

nia w procesie jako strona, ma więc zdolność sądową w rozumieniu art. 64 § 1 KPC.

Z akt sprawy nie wynika, aby nie miała ona pełnej zdolności do czynności prawnych,

co oznacza, iż posiada zdolność procesową, a więc zdolność do czynności proceso-

wych (art. 65 § 1 KPC). Sam fakt choroby i leczenia w Poradni Zdrowia Psychiczne-

go nie uzasadnia twierdzenia, że wnioskodawczyni nie ma zdolności do czynności

procesowych, choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych

(art. 12 i 13 KC).

Nie jest również zrozumiały zarzut „nie rozpoznania wad oświadczenia woli

art. 82 KC”. Kasacja nie precyzuje, które oświadczenie woli wnioskodawczyni dot-

knięte było wadą, a stwierdzenie, że dotyczy to „oświadczenia woli w dacie zawiera-

nia umowy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych” nie daje podstaw do jego rozpoz-

nawania.

W tych warunkach, gdy kasacja nie zawiera uzasadnionych podstaw, należało

orzec jak w sentencji po myśli art. 39312

KPC.

========================================