I PKN 305/99

Wyrok z dnia 13 października 1999 r.

I PKN 305/99

Pracownik obecny na posiedzeniu organu kolegialnego, na którym organ

ten podjął uchwałę o odwołaniu go ze stanowiska, ma możliwość zapoznania

się z treścią oświadczenia o odwołaniu z chwilą ogłoszenia wyników głosowa-

nia i spisania treści uchwały do protokołu posiedzenia (art. 61 zdanie pierwsze

KC w związku z art. 300 KP).

Przewodniczący: SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN:

Walerian Sanetra, Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 października 1999 r. sprawy z po-

wództwa Waldemara J. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w N.S. o ustalenie okresu

wypowiedzenia, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 31 marca 1999 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że apelację powoda oddalił i za-

sądził od Waldemara J., na rzecz Urzędu Miejskiego w N.S. kwotę 125 zł tytułem

zwrotu kosztów postępowania.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Nowej Soli wyrokiem z dnia 5 lutego 1999 r. [...]

oddalił powództwo Waldemara J. o ustalenie, że łączący go z Urzędem Miasta i

Gminy w N.S. stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu w dniu 30 kwietnia 1999 r.

Powód, zatrudniony u strony pozwanej od 3 stycznia 1990 r., ostatnio na sta-

nowisku Sekretarza Miasta, uchwałą [...] Rady Miejskiej N.S. z dnia 22 grudnia 1998

r. został odwołany z zajmowanego stanowiska. Odpis uchwały z pouczeniem, że od-

wołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, a okres wypowiedze-

nia upływa 31 marca 1999 r., Prezydent Miasta doręczył Waldemarowi J. w dniu 6

stycznia 1999 r. Powód był obecny na sesji Rady Miejskiej w dniu 22 grudnia 1998 r.

W tym też dniu, po uchwaleniu odwołania go ze stanowiska Sekretarza Miasta, złożył

2

Prezydentowi Miasta pisemny wniosek o zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy

do upływu okresu wypowiedzenia i zgodę taką otrzymał. Z mocy ustawy z dnia 8

marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym Rada Miasta N.S. była organem właści-

wym do odwołania powoda ze stanowiska. Uczestnicząc osobiście w sesji Rady w

dniu 22 grudnia 1998 r. powód mógł zapoznać się z treścią uchwały zawierającej

oświadczenie woli o odwołaniu. Okres wypowiedzenia rozpoczął zatem bieg 1 stycz-

nia 1999 r. Art. 42 ust. 3 Statutu Gminy Miejskiej N.S. oraz § 7 ust. 10 regulaminu

Rady Miejskiej N.S. nakłada na Prezydenta Miasta obowiązek zapoznania adresata

uchwały z jej treścią. Regulacja ta ma charakter techniczny. „Gdyby w dniu

22.12.1998 r. powód nie uczestniczył w sesji Rady Miejskiej i nie zapoznał się z treś-

cią uchwały odwołującej go ze stanowiska, wówczas rzeczywiście powinnością Pre-

zydenta Miasta, zgodnie z powołanymi przepisami, byłoby zapoznanie powoda z tre-

ścią uchwały”. W ocenie Sądu, brak doręczenia Waldemarowi J. odpisu uchwały o

odwołaniu w dniu 22 grudnia 1998 r. oraz brak pisemnego pouczenia, że odwołanie

jest równoznaczne z wypowiedzeniem, stanowią naruszenie przepisów rozdziału III,

oddziału 1 Kodeksu pracy. Nie mają jednak wpływu na skuteczność odwołania i są

bez znaczenia dla rozpoczęcia biegu okresu wypowiedzenia.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze wy-

rokiem z dnia 31 marca 1999 r. [...] zmienił zaskarżony przez powoda apelacją wyrok

w części oddalającej powództwo i ustalił, że stosunek pracy między Waldemarem J. i

pozwanym Urzędem Miejskim w N.S. ulegnie rozwiązaniu z dniem 30 kwietnia 1999

r. Art. 70 § 11

KP przewiduje dla odwołania ze stanowiska formę pisemną. Odwołanie

staje się skuteczne z chwilą doręczenia pracownikowi pisma o odwołaniu w taki

sposób, że mógł się z tym pismem zapoznać (art. 61 KC w związku z art. 70 §11

KP).

Obecność powoda na posiedzeniu sesji nie ma znaczenia dla oceny zachowania

trybu odwołania. Uchwała Rady Miejskiej podlega bowiem wykonaniu przez Prezy-

denta Miasta jako pracodawcę zobowiązanego do dokonywania czynności prawnych

w sprawach z zakresu prawa pracy ( art. 31

§ 1 KP). „Uchwała Rady inicjuje

rozwiązanie stosunku pracy, natomiast dopiero jej doręczenie pracownikowi przez

właściwy organ wywołuje skutki jakie Kodeks pracy łączy z odwołaniem”. Skoro od-

wołanie na piśmie wraz z odpisem uchwały Rady doręczone zostało powodowi w

dniu 6 stycznia 1999 r. - okres wypowiedzenia rozpoczął bieg z dniem 1 lutego 1999

r. i kończy się 30 kwietnia 1999 r.

Strona pozwana zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawy

3

naruszenie prawa materialnego, a to art. 70 § 11

KP „przez błędną jego wykładnię

polegającą na utożsamieniu pojęć dokonanie i doręczenie”, oraz naruszenie przepi-

sów postępowania, a mianowicie art. 328 § 2 KPC „ przez niewyjaśnienie podstawy

prawnej wyroku i nie przytoczenie przepisów prawa stanowiących podstawę ustale-

nia, a nadto pominięcie i nie rozważenie zarzutów strony pozwanej dotyczących w

szczególności utrwalonego w orzecznictwie sądowym poglądu co do stosowania do

oceny skuteczności oświadczenia woli pracodawcy o odwołaniu pracownika, art. 61

k.c. w związku z art. 300 k.p.”, wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie

apelacji lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do po-

nownego rozpoznania, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania. Art. 70 KP

traktując o sposobie i trybie odwołania pracownika powołanego „ nie obwarowuje

pisemnej formy odwołania rygorem nieważności lub nieskuteczności”. Zgodnie z art.

61 KC oświadczenie woli jest złożone z chwilą, gdy doszło do drugiej strony w taki

sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią. Doręczenie lub niedoręczenie pisma

zawierającego to oświadczenie woli ma znaczenie drugorzędne. Dla oceny dokona-

nia czynności prawnej istotne jest „ dotarcie treści oświadczenia woli do świadomości

adresata, a nadto dopełnienie wymogu pisemności dla oświadczenia woli doty-

czącego odwołania". Uchwała została podjęta na piśmie. W pełni dotarła do świado-

mości powoda. Skoro odwołanie ze stanowiska jest równoznaczne z wypowiedze-

niem umowy o pracę nie sposób się zgodzić z poglądem, że inicjuje ono tylko roz-

wiązanie stosunku pracy, a skutki w zakresie trwania stosunku pracy wywołuje dopie-

ro po doręczeniu go pracownikowi na piśmie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sekretarz miasta jest pracownikiem samorządowym urzędu miasta ( art. 2 pkt

3 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, Dz.U. Nr 21, poz.

124, w brzmieniu sprzed nowelizacji tego aktu ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o

zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa,

Dz.U. Nr 162, poz. 1126), do którego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu

pracy ( art. 31 ust. 1 tejże ustawy). Podstawę jego stosunku pracy stanowi powoła-

nie. Powołanie i odwołanie sekretarza miasta należą do wyłącznej właściwości rady

miasta (art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorial-

nym, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74, sprzed nowelizacji dokonanej

4

powołaną wyżej ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r.).

Pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie

odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał (art. 70 § 1 KP). Odwołanie

jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę (art. 70 § 2 KP). W kontekście

wymienionych przepisów nie ma racji Sąd drugiej instancji twierdząc, że pracodawcą

Waldemara J. był Prezydent Miasta, bo był nim Urząd Miasta, i że uchwała Rady

Miasta przygotowuje rozwiązanie stosunku pracy, bo to ona właśnie stanowi zda-

rzenie, którego bezpośrednim skutkiem jest nie tylko pozbawienie piastowanej funk-

cji, ale także rozwiązanie stosunku pracy. Art. 69 KP nakazuje do powołania stoso-

wać przepisy o umowie o pracę na czas nie określony - w sprawach zaś dotyczących

umowy o pracę na czas nie określony nie unormowanych przepisami prawa pracy

znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego (art. 300 KP).

Przepisy ustawodawstwa pracy dotyczące umów o pracę nie normują wyczerpująco

sposobu składania oświadczeń woli. Nie regulują miedzy innymi kwestii, kiedy - w

jakim momencie – należy uważać, że oświadczenie woli o wypowiedzeniu ( odwoła-

nie) zostało złożone. Odpowiedź na to pytanie zawiera art. 61 zdanie 1 KC, zgodnie

z którym oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą,

gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią. Przepis ten

ma odpowiednie zastosowanie do stosunku pracy z powołania.

Ustawodawca nadaje odwołaniu znaczenie oświadczenia woli o wypowiedze-

niu stosunku pracy niezależnie od tego, czy czynności tej dokonuje organ jednooso-

bowy czy kolegialny. Należy wobec tego przyjąć, odpowiednio stosując art. 61 KC,

że w tym drugim przypadku wypowiedzenie jest złożone, jeżeli uchwała organu o od-

wołaniu pracownika doszła do niego w taki sposób, że mógł się zapoznać z jej treś-

cią. Powód powziął wiadomość o odwołaniu go ze stanowiska Sekretarza Miasta

N.S. w dniu 22 grudnia 1998 r. Był uczestnikiem sesji Rady Miejskiej, na której organ

ten podjął uchwałę o odwołaniu go z zajmowanego stanowiska. Treść uchwały zro-

zumiał bez wątpienia jako odwołanie ze stanowiska i wypowiedzenie stosunku pracy,

skoro w tym samym dniu wystąpił do Prezydenta Miasta o zwolnienie z obowiązku

świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. Uprawnione jest zatem twierdzenie, że

oświadczenie woli o odwołaniu zostało Waldemarowi J. złożone przez Radę Miasta

w dniu 22 grudnia 1998 r.

Odwołanie powinno być dokonane na piśmie (art. 70 § 11

KP). Przepisy o po-

wołaniu nie określają skutków odwołania bez zachowania formy pisemnej. Wobec

5

tego, zgodnie z art. 69 KP, należy skutki braku przepisanej formy odwołania oceniać

według przepisów o formie wypowiedzenia umowy o pracę na czas nie określony.

Brak formy pisemnej wypowiedzenia umowy o pracę na czas nie określony jest naru-

szeniem przepisów o wypowiadaniu umów o pracę tego rodzaju. Uchybienie przepi-

som formalnym nie stanowi wadliwości, która z mocy prawa prowadziłaby do nie-

ważności oświadczenia woli o wypowiedzeniu. Uzasadnia, zgodnie z art. 45 KP,

roszczenia o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenie do pracy lub

odszkodowanie. Do stosunku pracy z powołania nie stosuje się jednak przepisów o

umowie o pracę regulujących rozpatrywanie sporów ze stosunku pracy w części do-

tyczącej orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń, przywracaniu do pracy oraz o

odszkodowaniu (art. 69 pkt 2 KP). Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, iż

brak pisemnej formy odwołania należy traktować jako uchybienie, które dla skutecz-

ności dokonania odwołania nie ma znaczenia. Wymóg formy pisemnej nie został bo-

wiem obwarowany ani rygorem nieważności, ani ad eventum.

Stosując przepisy o formie czynności prawnych do uchwał organów kolegial-

nych należy uwzględnić tryb ich podejmowania. Są one protokołowane i w takim sen-

sie można zasadnie twierdzić, że mają zawsze formę pisma. W sprawie chodzi więc

nie tyle o pisemną formę uchwały o odwołaniu, ile o zawiadomienie powoda na piś-

mie o podjętej uchwale i doręczenie mu jej odpisu. Prawo rozróżnia złożenie oświad-

czenia woli oraz doręczenie pisma zawierającego oświadczenie woli, wiążąc niekiedy

odmienne skutki prawne z każdą z tych czynności. Tak np. wypowiedzenie jest zło-

żone z chwilą, kiedy doszło do adresata w taki sposób, że mógł się zapoznać z jego

treścią, ale termin do złożenia odwołania od wypowiedzenia biegnie od doręczenia

pisma wypowiadającego umowę o pracę.

Wbrew odmiennemu poglądowi Sądu drugiej instancji, prezydent miasta nie

jest pracodawcą dla sekretarza miasta. Nie ma on kompetencji do składania we

własnym imieniu oświadczeń woli i dokonywania czynności prawnych z zakresu

stosunku pracy w odniesieniu do członków zarządu miasta, niezależnie od podstawy

ich zatrudnienia. Prezydent organizuje prace zarządu, kieruje bieżącymi sprawami

gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. W ramach tych organizacyjno-wykonawczo -

reprezentacyjnych zadań mieści się, wynikający z art. 42 ust. 3 statutu Gminy Miejs-

kiej N.S., obowiązek przekazania Sekretarzowi Miasta uchwały Rady Miasta o od-

wołaniu ze stanowiska. Takie przekazanie uchwały, a w istocie doręczenie zawiado-

mienia o uchwale z jej odpisem, nie jest złożeniem oświadczenia woli w imieniu Rady

6

Miasta. Jest zawiadomieniem, czynnością faktyczną. Nie zastępuje uchwały o od-

wołaniu - czynności należącej do wyłącznej kompetencji Rady.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39313

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================