I PKN 344/99

Wyrok z dnia 5 listopada 1999 r.

I PKN 344/99

Dla postawienia zarzutu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiąz-

ków pracowniczych wskutek świadczenia pracy po użyciu alkoholu (art. 52 § 1

pkt 1 KP) nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do spożywania

alkoholu w czasie pracy przez pracownika, od którego rodzaj wykonywanych

obowiązków pracowniczych wymagał bezwzględnego zachowania trzeźwości.

Przewodniczący: SN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,

Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 1999 r. sprawy z powódz-

twa Grażyny Z.-S. przeciwko „A.W.” S.A. w W. o przywrócenie do pracy, na skutek

kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz-

nych w Poznaniu z dnia 22 stycznia 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z

dnia 22 stycznia 1999 r. oddalił apelację powódki Grażyny Z.-S. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Trzciance z dnia 25 maja 1998 r. [...] oddalającego jej

powództwo o przywrócenie do pracy u strony pozwanej „A.W.” S.A. z siedzibą w W.

W sprawie tej pozwana pismem z dnia 7 marca 1997 r. rozwiązała z powódką

umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych

obowiązków pracowniczych, jakim było wykonywanie obowiązków służbowych pod

wpływem alkoholu w dniu 1 marca 1997 r. Sąd Okręgowy potwierdził prawidłowość

ustaleń pierwszoinstancyjnych o spożywaniu alkoholu w czasie pracy przez powódkę

w dniu 1 marca 1997 r., gdyż wynikało to z zeznań świadków, jej odmowy poddania

się badaniom na zawartość alkoholu we krwi i oporu stawianego przy badaniu pro-

bierzem trzeźwości, co stwarzało uzasadnione domniemanie spożywania przez nią

2

alkoholu w czasie pracy. Potwierdzenie zarzutu ciężkiego naruszenia przez powódkę

obowiązków pracowniczych uzasadniało natychmiastowe rozwiązanie stosunku

pracy bez względu na to, że alkohol przyniosły i spożywały także inne osoby.

W kasacji powódki podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania,

w szczególności art. 4774

§ 1 i 2 KPC przez „nieprzeprowadzenie dowodów uzupeł-

niających lub ponownych dowodów z zeznań świadków i stron pomimo istnienia po

temu wystarczających podstaw”, art. 4771

§ 1 KPC przez nierozstrzygnięcie o termi-

nie rozwiązania stosunku pracy oraz art. 233 § 1 KPC przez niewłaściwą ocenę zeb-

ranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie

prawa materialnego, w szczególności art. 30 KP w związku z art. 61 KC przez przy-

jęcie, że oświadczenie woli pozwanej rozwiązało stosunek pracy powódki z dniem 1

marca 1997 r. W ocenie skarżącej to przemyślane, przygotowane i zrealizowane

działanie strony pozwanej, która uwikłała powódkę w spożywanie przyniesionego

przez inne osoby alkoholu, zmierzało do zastosowania wobec niej sankcji z art. 52

KP. Nadto, skoro powódka dochodziła przywrócenia do pracy, to nie mogła żądać

sprostowania świadectwa pracy co do określenia prawidłowej daty ustania stosunku

pracy z dniem doręczenia jej pisma rozwiązującego z nią umowę o pracę.

Pozwany w „odpowiedzi powoda na kasację pozwanego” wniósł o oddalenie

kasacji i zasądzenie „od pozwanego na rzecz powoda” kosztów postępowania kasa-

cyjnego, przyznając, że wadliwie, bo ze skutkiem wstecznym określił datę rozwiąza-

nia z powódką stosunku pracy i zobowiązał się do dobrowolnego „wypełnienia

wszystkich zobowiązań wobec powódki, wynikających z przyjęcia błędnego terminu

rozwiązania stosunku pracy, oraz sprostowania świadectwa pracy”.

Sąd Najwyższy uznał, że kasacja jest oczywiście bezzasadna.

Bezpodstawny jest przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd drugiej ins-

tancji art. 233 § 1 KPC już z tego powodu, że Sąd ten nie prowadził postępowania

dowodowego i nie dokonywał własnej oceny zebranego w sprawie materiału dowo-

dowego, skoro jedynie potwierdził zasadność prawidłowej sędziowskiej oceny dowo-

dów w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a w konsekwencji nie stosował reguł

zawartych w art. 233 § 1 KPC i z tego powodu nie mógł ich naruszyć (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1998 r., I PKN 341/98, OSNAPiUS 1999 nr

20, poz. 650). Dlatego Sąd Najwyższy jedynie incydentalnie potwierdza oczywistość

ciężkiego naruszenia przez powódkę podstawowych obowiązków pracowniczych

3

przez ich wykonywanie po spożyciu alkoholu. Zostało to jednoznacznie wykazane

zwłaszcza w szczegółowych i wnikliwych ustaleniach pierwszoinstancyjnych, doty-

czących ponadto sposobu zachowania się powódki, która karalnymi groźbami pod

adresem przełożonego i funkcjonariuszy policji bezprawnie sprzeciwiała się ustaleniu

u niej stanu po użyciu alkoholu, co znalazło potwierdzenie w wyroku karnym Sądu

Rejonowego w S. z dnia 17 listopada 1997 r. [...].

Ustalenie spożywania alkoholu przez powódkę podczas pracy w dniu 1 marca

1997 r. nie podlega kwestii nawet dla skarżącej, która w kasacji jedynie utrzymuje, że

do udziału w spożywaniu alkoholu przez powódkę doszło wskutek zachowania się

osób trzecich, które jakoby celowo zmierzały do zaaranżowania okoliczności uza-

sadniających natychmiastowe zwolnienie jej z pracy. Tymczasem dla postawienia

zarzutu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych wskutek

świadczenia pracy po użyciu alkoholu (art. 52 § 1 pkt 1 KP) bez znaczenia są oko-

liczności, jakie doprowadziły do spożywania alkoholu w czasie pracy przez pracowni-

ka, od którego rodzaj wykonywanych obowiązków pracowniczych wymagał bez-

względnego zachowania trzeźwości. Nie może podlegać kwestii, że takie bezwzględ-

ne powinności spoczywały na powódce wykonującej obowiązki pielęgniarki sprawu-

jącej opiekę medyczną nad uczestnikami meczu piłkarskiego, która – spożywając

alkohol w czasie pracy - nie zachowała pełnej sprawności psychofizycznej oraz

szczególnej sumienności i staranności w wykonywaniu ciążących na niej obowiąz-

ków pracowniczych.

Oczywiście chybiony był zarzut naruszenia przepisu art. 4774

§ 1 i 2 KPC, al-

bowiem przepis został uchylony z dniem 1 lipca 1996 r. ustawą z dnia 1 marca 1996

r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) i nie

mógł być zastosowany przez Sąd drugiej instancji przy rozpoznaniu przedmiotu

sporu, jakim było rozwiązanie stosunku pracy z powódką z dniem doręczenia jej 10

marca 1997 r. pisma o niezwłocznym rozwiązaniu umowy o pracę. Ponadto, wbrew

twierdzeniom kasacji, Sąd drugiej instancji - nie rozstrzygając o terminie ustania

stosunku z tym dniem, w którym doręczono powódce pismo rozwiązujące umowę o

pracę w trybie art. 52 KP - nie naruszył przepisu art. 4771

§ 1 KPC. Wprawdzie Sąd

ten w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku istotnie wykazał pewną niekonsekwencję -

uznając za zasadny apelacyjny zarzut powódki dotyczący nieprawidłowego ustalenia

wstecznej daty ustania stosunku pracy, skoro następnie przyjął, że oświadczenie woli

pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy nastąpiło jednak z tą datą i

4

wskazał jedynie na możliwość żądania przez powódkę sprostowania świadectwa

pracy. Trzeba wszakże przede wszystkim podnieść, że Sąd pierwszej instancji odda-

lił roszczenie powódki o przywrócenie do pracy i w ogóle nie orzekał co do daty usta-

nia stosunku pracy, błędnie zresztą podając w uzasadnieniu swojego orzeczenia jako

„okoliczność bezsporną”, że oświadczenie pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu

stosunku pracy dotarło do powódki „w dniu 10 czerwca 1997 r.”. Skoro jednak Sąd

Rejonowy nie orzekał o terminie ustania stosunku pracy, to apelacja powódki od nie-

istniejącego w tym zakresie orzeczenia nie mogła być przedmiotem postępowania

apelacyjnego, a w konsekwencji Sąd drugiej instancji z powodu braku substratu zas-

karżenia również nie mógł o tym orzekać i z tego powodu nie naruszył przepisu art.

4771

§ 1 KPC, aczkolwiek wskazana wyżej niekonsekwencja co do terminu ustania

stosunku pracy naruszała dyspozycje art. 61 KC w związku z art. 300 KP. Trzeba

wreszcie też dodać, że przepis art. 4771

§ 1 KPC nie ma zastosowania w postępo-

waniu apelacyjnym, w którym rozszerzenie powództwa jest dopuszczalne tylko w

granicach art. 383 KPC (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I

PKN 419/98, dotychczas niepublikowany).

Jedynie dla porządku należy zatem wskazać, że Sąd Najwyższy w uchwale

składu siedmiu sędziów z dnia 9 września 1999 r., III ZP 5/99 (dotychczas niepubli-

kowanej) uznał, że wskazanie przez pracodawcę w oświadczeniu woli o rozwiązaniu

bez wypowiedzenia umowy o pracę wcześniejszego terminu ustania stosunku pracy

niż złożenie tego oświadczenia woli nie uzasadnia roszczeń pracownika z art. 56 § 1

KP. Rozwiązanie stosunku pracy nie może wszakże nastąpić przed dojściem do wia-

domości pracownika stosownego oświadczenia woli pracodawcy (art. 61 KC w

związku z art. 300 KP). Interes pracownika w przypadku błędnego określenia przez

pracodawcę przedwczesnego terminu ustania stosunku pracy jest odpowiednio chro-

niony przez przepisy prawa pracy. Może on dochodzić roszczenia o wynagrodzenie z

tytułu gotowości do wykonywania pracy na podstawie art. 81 KP, jeżeli nie był do niej

bezprawnie dopuszczany, a w razie błędnego określenia w świadectwie pracy termi-

nu rozwiązania stosunku pracy służy mu roszczenie o jego sprostowanie (art. 97 § 21

KP), a jeżeli z tej przyczyny poniósł szkodę – o odszkodowanie z art. 99 KP.

Mając powyższe na uwadze kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art.

39312

KPC. Z uwagi na sposób sformułowania przez pozwanego, który wygrał

sprawę, wniosku o zasądzenie „od pozwanego na rzecz powoda” kosztów postępo-

wania kasacyjnego, Sąd Najwyższy nie orzekał w tym zakresie wobec treści art. 98 §

5

1 KPC w związku z art. 391 i 39319

KPC.

========================================