II UKN 186/99

Wyrok z dnia 9 listopada 1999 r.

II UKN 186/99

Sprzeczny z art. 150 pkt 3 i 4 KPC sposób powiadomienia pełnomocnika

strony o terminie rozprawy nie oznacza, iż doszło do nieważności postępowa-

nia wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 KPC),

tym bardziej, gdy sąd ustosunkował się do wniosków dowodowych zawartych

w piśmie procesowym pełnomocnika strony, doręczonym przed wyznaczonym

terminem rozprawy.

Przewodniczący: SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Jerzy

Kuźniar (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 1999 r. sprawy z wniosku

Bogumiły W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B.-B. o

prawo do renty inwalidzkiej, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 listopada 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 3 marca 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Bielsku Białej oddalił odwołanie wnioskodawczyni Bogumiły W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w B.B. z dnia 25 listopada

1996 r., odmawiającej przyznania prawa do renty inwalidzkiej, po ustaleniu, że w

dziesięcioleciu od 29 października 1986 r., do 28 października 1996 r. wnioskodaw-

czyni nie wykazała 5 lat okresów składkowych uzupełnionych okresami nieskładko-

wymi, nie spełnia więc wymagań koniecznych dla przyznania dochodzonego świad-

czenia wymienionych w art. 32 i 33 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

Sąd Apelacyjny w Katowicach podzielił to stanowisko i apelację wnioskodaw-

czyni oddalił. Ocenił również, w związku z zarzutami apelacji, że nie doszło do nie-

2

ważności postępowania, a zarzut pozbawienia strony możności obrony jej praw - art.

379 pkt 5 KPC - nie jest uzasadniony. Biorąc pod uwagę „odformalizowanie postę-

powania cywilnego w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

odformalizowaniu uległ także sposób i formy zawiadamiania (...) także pełnomocni-

ków o terminach rozpraw”. Zawiadomienie skierowane więc do pełnomocnika - jako

do strony - oraz niepowiadomienie wnioskodawczyni o terminie rozprawy w dniu 3

marca 1998 r. nie daje podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania (wyrok z

dnia 5 listopada 1998 r. [...]).

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając „nieważ-

ność postępowania przed Sądem pierwszej instancji przez pozbawienie strony po-

wodowej możności obrony swych praw (...) na skutek naruszenia art. 149 § 2 i 150

KPC i niepowiadomienia strony powodowej o terminie rozprawy w dniu 3 marca 1998

r. oraz naruszenie art. 328 § 2 KPC”, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, po uchyleniu również jego

wyroku.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 39311

KPC Sąd Najwyższy

rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, co oznacza, że jest związany przytoczonymi

podstawami kasacji i jej wnioskami, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postę-

powania. Wyrok w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej uprawnień wnioskodawczyni

do renty inwalidzkiej, został zaskarżony kasacją, która zarzuciła jedynie nieważność

postępowania polegającą na pozbawieniu strony (wnioskodawczyni) możności

obrony swych praw (art. 379 pkt 5 KPC) poprzez naruszenie przez Sąd pierwszej

instancji przepisów art. 149 § 2 i 150 KPC i niezawiadomienie strony o terminie roz-

prawy w dniu 3 marca 1998 r. Zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 328 § 2

KPC, określającego niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, nie został w kasacji

uzasadniony w sposób prawem przewidziany. Skarżący nie podał również w jaki spo-

sób to ewentualne uchybienie mogło wpłynąć na treść wyroku, nie odnosząc się w

żaden sposób do trafności merytorycznej orzeczenia. Ma rację skarżący, że sposób

powiadomienia strony o terminie rozprawy w dniu 3 marca 1998 r. był nieprawidłowy,

sprzeczny z art. 149 § 2 KPC, zaś zawiadomienie pełnomocnika wnioskodawczyni o

tym terminie nie zawierało koniecznych elementów, określonych w art. 150 pkt 3 i 4

3

KPC, nie wskazując stron, przedmiotu sprawy i celu posiedzenia, nie akcentując

również, że pełnomocnik wnioskodawczyni jest powiadamiany o terminie rozprawy w

tym właśnie charakterze. Trafnie zauważa Sąd Apelacyjny, iż w sprawach z zakresu

prawa pracy i ubezpieczeń społecznych sposoby wezwania stron, a także innych

osób mogą być odmienne niż te, które przewidują ogólne przepisy postępowania (art.

472 § 1 i 2 KPC - w uzasadnieniu wyroku omyłkowo powoływano art. 471 KPC , nie

może to jednak oznaczać, ani pominięcia zawiadomienia, ani opracowania go w spo-

sób naruszający prawo.

Konstatacja jednak, że w sprawie naruszono - w toku postępowania przed Są-

dem pierwszej instancji - art. 149 § 2 i 150 pkt 3 i 4 KPC, nie daje podstawy do

stwierdzenia, że wnioskodawczyni została w ten sposób pozbawiona możności

obrony swych praw, co doprowadziło do nieważności postępowania.

Przede wszystkim należy wskazać, że nieważność przewidziana w art. 379 pkt

5 KPC zachodzi, gdy strona została całkowicie pozbawiona możności obrony swych

praw, nie zaś w sytuacji gdy jedynie utrudniono jej popieranie przed sądem docho-

dzonych roszczeń, przy czym to pozbawienie dotyczyć może tylko „praw material-

nych” jej przysługujących, nie zaś „praw procesowych” (por. wyroki Sądu Najwyższe-

go z dnia 2 kwietnia 1998 r., I PKN 521/97, OSNAPiUS 1999 nr 6, poz. 203 - oraz z

dnia 1 października 1998 r., I PKN 359/98, notka w OSNAPiUS 1999 nr 21, poz.

681).

Niewłaściwy sposób powiadomienia pełnomocnika wnioskodawczyni o termi-

nie rozprawy, nie pozbawił jej „praw materialnych”, bowiem przedłożone wnioski do-

wodowe bądź to zostały uwzględnione, bądź też ich pominięcie zostało należycie

uzasadnione, na co trafnie zwraca uwagę Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżo-

nego wyroku.

Wszystko to pozwala na stwierdzenie, że kasacja nie zawiera usprawiedliwio-

nych podstaw, co mając na względzie orzeczono jak w sentencji po myśli art. 39312

KPC.

========================================