I PKN 364/99

Wyrok z dnia 17 listopada 1999 r.

I PKN 364/99

Pakt socjalny zawarty przez zagraniczną i polską osobę prawną ze

związkami zawodowymi działającymi w tej ostatniej, wprowadzający dodatkową

ochronę trwałości stosunku pracy, który stanowi, że w razie powołania wspól-

nej joint venture układ zbiorowy pracy obowiązujący u polskiego pracodawcy

staje się integralną częścią takiego paktu socjalnego, stanowi źródło prawa

pracy w rozumieniu art. 9 KP.

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Roman

Kuczyński (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 1999 r. sprawy z po-

wództwa Eugeniusza H. przeciwko „D.F.M.” Spółce z ograniczoną odpowiedzialno-

ścią, o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie

z dnia 6 stycznia 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 24 września 1998 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Warszawy

Pragi oddalił powództwo Eugeniusza H. o przywrócenie do pracy w D.F.M. Spółce z

o.o. w W. Sąd pierwszej instancji uznał wypowiedzenie powodowi umowy o pracę za

uzasadnione ze względu na nabycie przez niego uprawnień emerytalnych.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem

z dnia 6 stycznia 1999 r. wskutek częściowego uwzględnienia apelacji powoda zmie-

nił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i zasądził od pozwanego na rzecz powoda

kwotę 10.910,01 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie

umowy o pracę, oddalając apelację powoda w pozostałym zakresie. Sąd drugiej ins-

tancji stanął na stanowisku, iż skoro według art. 5 Paktu Socjalnego z dnia 13 listo-

2

pada 1995 r. obowiązującego w pozwanym zakładzie pracy w okresie do marca 1999

r. rozwiązanie stosunku pracy z pracownikami może nastąpić tylko w okolicznościach

przewidzianych w art. 52 i 53 KP, w przypadku zmniejszenia zatrudnienia za zgodą

związków zawodowych na zasadzie porozumienia stron i na wniosek pracownika a

tego rodzaju sytuacja w przypadku powoda nie zachodzi – brak było przyczyny uza-

sadniającej wypowiedzenie umowy o pracę w okresie ochronnym, ustanowionym

Paktem Socjalnym. Sąd Okręgowy nie uznał za celowe przywrócenie powoda do

pracy ze względu na zbliżający się upływ okresu ochronnego, wobec czego zasądził

na rzecz powoda odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia za

pracę.

Kasacja pozwanego zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie prawa mate-

rialnego – art. 9, 45 § 1 KP i art. 5 Paktu Socjalnego.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja okazała się nieuzasadniona. Poza sporem jest, iż dnia 13 listopada

1995 r. D.H.I. Ltd i D.C., spółki zorganizowane i istniejące na mocy prawa Republiki

Korei i posiadające swoje siedziby w tej Republice z jednej strony – a cztery organi-

zacje związków zawodowych działające w Przedsiębiorstwie Państwowym F.S.O. - z

drugiej strony oświadczyły, że zamierzają przy udziale Rządu Polskiego zawrzeć

według prawa polskiego spółkę joint venture i zawierają Pakt Socjalny, którego art. 1

postanawia, iż strony uzgodniły wszystkie postanowienia Zakładowego Układu Zbio-

rowego Pracy, który stanowi integralną część Paktu i wejdzie w życie z dniem zare-

jestrowania spółki joint venture. Według art. 2 Paktu Spółka (przyszły pracodawca)

zobowiązuje się do przestrzegania wszystkich postanowień Paktu przez czas nie-

określony (o ile strony nie uzgodnią inaczej). Według art. 4 Paktu wszyscy pracow-

nicy pozostający w stosunku pracy z FSO w dniu utworzenia Spółki automatycznie

stają się pracownikami Spółki, zaś art. 5 Paktu stanowi, że Spółka może w czasie

trzech lat od daty ustanowienia Spółki rozwiązać umowę o pracę z pracownikami, o

których mowa w art. 4 Paktu wyłącznie w przypadkach zgodnych z art. 52 i 53 KP,

zmniejszenia zatrudnienia za zgodą związków zawodowych, porozumienia stron

umowy o pracę, a także wniosku pracownika. Powyższe postanowienia Paktu do-

wodzą, że intencją stron było nadanie mu rangi równej randze układu zbiorowego

pracy. Tym samym stał się on źródłem prawa pracy tym bardziej, że został zawarty

3

przed nadaniem art. 9 KP obecnego brzmienia. Jest też oczywiste, że art. 5 Paktu

Socjalnego jest postanowieniem bardziej korzystnym dla pracownika niż ogólnie

obowiązujące przepisy prawa pracy, w tym przepisy zakładowego układu zbiorowego

pracy, które zresztą stanowią powtórzenie przepisów Kodeksu pracy. Skoro Pakt

Socjalny jest zintegrowany z układem zbiorowym pracy, wywołuje skutki prawne nie

tylko pomiędzy bezpośrednimi sygnatariuszami Paktu, ale i rzutuje na prawa pod-

miotowe pracowników pozwanego zakładu pracy, na rzecz których, zgodnie z art. 3

ust. 1 Układu jest zawarty. Jeżeli zatem w Pakcie Socjalnym wprowadzono dodatko-

wą ochronę trwałości stosunku pracy pracowników powstałej Spółki D.F.M., polega-

jącą na dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę przed upływem trzech lat od

daty ustanowienia Spółki tylko w przypadkach przewidzianych artykułem 5 Paktu,

zaś przypadek powoda do takich nie należy – brak było podstaw do rozwiązania z

powodem umowy o pracę przed marcem 1999 r. Trafnie zatem Sąd drugiej instancji

zasądził na rzecz powoda odszkodowanie w trybie art. 45 § 2 KP, dochodząc jedno-

cześnie do przekonania, że z uwagi na nieodległy upływ tego okresu ochronnego,

uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy byłoby niecelowe.

Dla zastosowania art. 45 § 1 i 2 KP nie było zresztą istotne, czy porozumienie

stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 KP, lecz czy powstało roszczenie

powoda w stosunku do pozwanego pracodawcy. Zdaniem Sądu Najwyższego rosz-

czenie takie powstaje chociażby z tego powodu, że porozumienie należy traktować

jako umowę na rzecz osoby trzeciej (art. 393 KC w związku z art. 300 KP) - pracow-

ników, zawarte między innymi przez podmioty, które utworzą spółkę będącą w

przyszłości pracodawcą pod warunkiem zarejestrowania tej spółki. Spółka ta z chwilą

zarejestrowania z woli jej wspólników wstąpiła w zobowiązania zawarte przez

podmioty ją tworzące.

Sąd Najwyższy nie podzielił zatem zarzutów skargi kasacyjnej i nie znajdując

usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji, orzekł w oparciu o art. 39312

KPC jak w sentencji wyroku.

========================================