II UKN 208/99

Wyrok z dnia 23 listopada 1999 r.

II UKN 208/99

Dopuszczenie pracownika do wykonywania pracy na podstawie aktual-

nego okresowego zaświadczenia lekarskiego, zawierającego obiektywnie

błędną ocenę jego zdolności do pracy, stanowi zewnętrzną przyczynę wypadku

w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z

tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983

r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Zbigniew Myszka, Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 1999 r. sprawy z po-

wództwa Marii S. przeciwko N. Spółce Węglowej Spółce Akcyjnej w T. Kopalni Węgla

Kamiennego „Z.” w L. o sprostowanie protokołu powypadkowego, na skutek kasacji

powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Katowicach-Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 3 grudnia 1998 r. [...]

1. z m i e n i ł zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w

Tychach z dnia 21 września 1998 r. [...] i ustalił, że zgon Stanisława S. w dniu 18 lis-

topada 1996 r. nastąpił na skutek wypadku przy pracy,

2. z a s ą d z i ł od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 100 zł (sto) ty-

tułem kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 21 września 1998 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Tychach

oddalił powództwo Marii S. przeciwko N. Spółce Węglowej S.A. w T. - Kopalni Węgla

Kamiennego „Z.” w L. o sprostowanie protokołu powypadkowego i uznanie, że

śmierć jej męża Stanisława S. w dniu 18 listopada 1996 r. była skutkiem wypadku

przy pracy, ustalając następujący stan faktyczny. W tym dniu mąż powódki zgłosił się

do pracy na III zmianę na godz. 1830

, po przerwie spowodowanej chorobą kolana,

2

trwającej od 8 października 1996 r. Idąc do miejsca pracy z tzw. II dworca (pod zie-

mią) nagle zasłabł i stracił przytomność, a udzielona po około 30-40 minutach pomoc

lekarska okazała się nieskuteczna. Wykonana sekcja zwłok wykazała, iż przyczyną

zgonu była ostra niewydolność krążeniowo-oddechowa na podłożu zmian chorobo-

wych serca – zaawansowana miażdżyca tętnic wieńcowych. Stwierdzono także roz-

ległą bliznę pozawałową ściany tylno-bocznej lewej komory serca. Stanisław S. nigdy

nie leczył się kardiologicznie, a w dniu zgonu miał ważne badania okresowe prze-

prowadzone w dniu 20 maja 1996 r. W wydanej opinii [...] Akademia Medyczna w K.

stwierdziła, że warunki pracy męża powódki nie miały charakteru ponadnormatywne-

go a poprzedzająca zgon niezdolność do pracy z powodu schorzenia kolana nie mo-

gła mieć wpływu na wystąpienie zawału. Schorzenia samoistne, które doprowadziły

do zgonu, stanowią o bezwzględnym przeciwwskazaniu do wykonywania pracy do-

łowej, zdarza się jednak, że zawał serca jest pierwszym objawem istniejącego i roz-

wijającego się procesu chorobowego – tak jak w tym przypadku. Wobec braku przy-

czyny zewnętrznej zdarzenia w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12

czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodo-

wych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.), powództwo nie mogło

zostać uwzględnione. „Mąż powódki w dniu zdarzenia był zdolny do pracy na pods-

tawie orzeczeń lekarskich, za treść których strona pozwana nie ponosi odpowiedzial-

ności”. Stanowisko to podzielił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz-

nych w Katowicach-Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku, oddalając apelację powódki

(wyrok z dnia 3 grudnia 1998 r. [...]).

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją powódka i zarzucając błędną wykładnię

prawa materialnego - art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej – wniosła o jego uchylenie i

przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, po

uchyleniu również jego wyroku. Według skarżącej w przypadku starannego przepro-

wadzenia okresowego badania lekarskiego, jej mąż nie powinien zostać dopuszczo-

ny do pracy pod ziemią i już ta okoliczność przemawia za objęciem tego zdarzenia

ochroną przewidzianą ustawą wypadkową.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej podniesiony w kasacji, jest

-w ocenie Sądu Najwyższego -uzasadniony.

3

Ogólnie należy zauważyć, że ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. objęła

ochroną odszkodowawczą zdarzenia dotykające pracowników w związku z pracą w

szerokim zakresie, gdy się weźmie zwłaszcza pod uwagę definicję wypadku przy

pracy, a także zakreśloną odpowiedzialność pracodawcy, opartą na zasadzie ryzyka

znacznie szerzej rozumianego niż w prawie cywilnym właściwie, bez możliwości

uwolnienia się od niej. Jedynie bowiem sytuacje wskazane w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy

wyłączają prawo pracownika do świadczeń przewidzianych ustawą, zaś odpowie-

dzialności pracodawcy nie wyłącza siła wyższa czy wina osoby trzeciej. Wiąże się to

z założeniem, że świadczenia odszkodowawcze nie muszą wyrównywać całej

szkody w rozumieniu prawa cywilnego (szkoda rzeczywista i spodziewany zysk), wy-

sokość ich bowiem jest zryczałtowana i nie uwzględnia całej specyfiki odszkodowa-

nia z prawa cywilnego. Na tym tle należy odnosić się do ustawowej definicji wypadku

przy pracy, w tym zwłaszcza określając przyczynę zewnętrzną zdarzenia, przy

uwzględnieniu orzecznictwa Sądu Najwyższego przyjmującego, że może nią być

także dopuszczenie do pracy pracownika dotkniętego schorzeniem samoistnym,

które w danym dniu czyniło go niezdolnym do pracy (por. wyrok z dnia 9 grudnia

1977 r., III PRN 49/77, OSP 1979/3, poz. 48). Dopuszczenie pracownika do pracy

przeciwwskazanej ze względu na stan zdrowia może stanowić zewnętrzną przyczynę

wypadku przy pracy, także wtedy gdy pracodawcy nie można postawić zarzutu

zawinionego działania, a więc nieuwzględnienia przedłożonego zaświadczenia le-

karskiego.

Obecny skład Sądu Najwyższego podziela pogląd zawarty w wyroku z dnia 18

sierpnia 1999 r., II UKN 89/99 (jeszcze niepublikowanym), że obowiązek dopuszcze-

nia do pracy pracownika, który legitymuje się aktualnym wynikiem badania profilak-

tycznego, nie ma charakteru bezwzględnego. Nie chodzi bowiem o przedstawienie

jakiegokolwiek zaświadczenia, ale takiego, które stanowi efekt właściwej oceny zdol-

ności pracownika do pracy na danym stanowisku, dokonanej po przeprowadzeniu

wszystkich badań wymaganych od pracownika przez art. 211 pkt 5 KP w związku z

przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996

r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej

opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych dla ce-

lów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 332 ze zm.). Zaświadczenie

lekarskie, które zawiera obiektywnie błędną ocenę zdolności pracownika do wykony-

wania pracy, nie zapewnia właściwej ochrony przed szkodliwymi w konkretnym sta-

4

nie zdrowia warunkami pracy, a dopuszczenie pracownika do wykonywania pracy na

podstawie aktualnego okresowego orzeczenia lekarskiego – obiektywnie błędnego –

może stanowić zewnętrzną przyczynę wypadku w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy

wypadkowej. Schorzenia samoistne, które doprowadziły do zgonu męża powódki,

stanowiły bezwzględne przeciwwskazanie do wykonywania pracy pod ziemią, w tych

więc warunkach i z uwagi na wyżej przytoczone stanowisko, dopuszczenie go do

pracy dołowej stanowiło zewnętrzną przyczynę zdarzenia, które w związku z tym

winno być kwalifikowane jako wypadek przy pracy.

Z tych względów, gdy podniesiona w kasacji podstawa art. 3931

pkt 1 KPC

została wykazana, a brak naruszenia istotnych przepisów postępowania i zarzutów w

tym zakresie, należało orzec jak w sentencji po myśli art. 39315

KPC. O kosztach

orzeczono na podstawie art. 98 KPC mając na względzie taryfowe wynagrodzenie

pełnomocnika powódki.

========================================