II UKN 290/99

Wyrok z dnia 12 stycznia 2000 r.

II UKN 290/99

Nasilenie dotychczasowych dolegliwości ubezpieczonego w związku z

wypadkiem przy pracy i ograniczenie - także czasowo - zachowanej dotąd zdol-

ności do pracy, może uzasadniać przyznanie renty z tytułu niezdolności do

pracy, która w takim przypadku miałaby charakter wypadkowy w rozumieniu

art. 18 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków

przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144

ze zm.).

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata

Gudowska, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2000 r. sprawy z wniosku

Władysława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o

rentę z tytułu wypadku przy pracy, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w

Gdańsku do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasa-

cyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni oddalił odwołanie wnioskodaw-

cy Władysława K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G. z

dnia 3 lipca 1997 r. odmawiającej przyznania renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy

pracy, stwierdzając na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego w

tym dowodu z opinii biegłych lekarzy ortopedy i neurologa, że doznany uraz nie upo-

śledza w istotny sposób funkcji kręgosłupa i nie może być obecnie podstawą do

uznania niezdolności do pracy. Należy zauważyć, że orzeczeniem OKiZ w G. z dnia

2

28 października 1996 r. wnioskodawca został zaliczony do III grupy inwalidów w

związku z wypadkiem przy pracy w dniu 22 stycznia 1996 r., w wyniku którego –

przenosząc kosz z pieczywem o wadze około 10 kg – doznał złamania kompresyjne-

go kręgosłupa w odcinku L-4, zaś przyczyną odmowy przyznania świadczenia było

ustalenie organu rentowego, że zdarzenie nie jest wypadkiem przy pracy wobec

braku przyczyny zewnętrznej.

Według Sądu zdarzenie z dnia 22 stycznia 1996 r. samo w sobie nie spowo-

dowało zmian w kręgosłupie (nasilających się od 1993 r.) prowadzących do niezdol-

ności do pracy – co wynika z opinii biegłych – a więc nie może być uznane za przy-

czynę zewnętrzną w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o

świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst:

Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji mające oparcie

w opinii biegłych, iż „zapadnięcie niewielkiej blaszki granicznej górnej nie było złama-

niem niestabilnym i (...) nie upośledziło w sposób istotny funkcji kręgosłupa” i oddalił

apelację wnioskodawcy. W ocenie Sądu osłabiony osteoporozą (chorobą samoistną)

kręgosłup wnioskodawcy, był podatny na złamanie, stąd dźwignięcie kosza z chle-

bem mogło być przyczyną złamania, ale nie może być ono (dźwignięcie) traktowane

jako „nadmierny wysiłek”. „O inwalidztwie skarżącego w ramach III grupy, zadecydo-

wał szereg schorzeń, a nie skutki przebytego złamania kręgu L-2”. Nie ma potrzeby

dokonywania ustaleń czy prawidłowo wnioskodawca został dopuszczony do pracy po

zwolnieniu lekarskim od 1 maja 1995 r. do 17 stycznia 1996 r., „bowiem stan po zła-

maniu kręgu L-2 nie powoduje inwalidztwa chociażby III grupy”.

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie

prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 6 ustawy wypadkowej oraz

naruszenia przepisów postępowania – art. 233 § 1, 328 § 2 i 382 KPC – wniósł o

jego uchylenie i (po uchyleniu także wyroku Sądu pierwszej instancji) przekazanie

sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Według skarżącego, okolicznością bezsporną jest, że dźwignięcie kosza z

chlebem doprowadziło do złamania kręgosłupa i było przyczyną zewnętrzną zdarze-

nia, które w związku z tym winno być uznane za wypadek przy pracy. Stwierdzenie,

że złamanie kręgosłupa „samo w sobie” nie jest podstawą do uznania niezdolności

do pracy, nie jest trafne, bowiem po wypadku wnioskodawca nie zachował zdolności

do pracy.

3

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć pewną niekonsekwencję Sądu Apelacyjnego,

który podzielając pogląd Sądu pierwszej instancji, iż zdarzenie w dniu 22 stycznia

1996 r. „samo w sobie” nie doprowadziło do niezdolności do pracy, brak więc w nim

przyczyny zewnętrznej, jednocześnie stwierdza, że dźwignięcie kosza z chlebem

„mogło być przyczyną złamania kręgosłupa”, ale nie może być ono kwalifikowane

jako „nadmierny wysiłek”.

W rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest renta inwalidzka z tytułu

wypadku przy pracy, z naruszeniem art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej, nie od-

niesiono się do samego zdarzenia, w szczególności nie stwierdzono wprost czy ma

ono cechy wypadku przy pracy, wskazując, że skoro nie wywołało inwalidztwa, brak

podstaw do przyznania świadczenia.

Wobec tej niekonsekwencji i nie dokonania właściwej oceny zdarzenia na tle

art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej, należy zauważyć, iż w orzecznictwie Sądu Najwyż-

szego ugruntowany jest pogląd, że przyczyną sprawczą, zewnętrzną, zdarzenia

może być każdy czynnik zewnętrzny zdolny wywołać w istniejących warunkach

szkodliwe skutki. Taką przyczyną jest również nadmierny wysiłek pracownika, za

który u człowieka dotkniętego schorzeniem samoistnym może być uważana praca

wykonywana także jako zadanie codzienne w normalnych warunkach, bowiem tę

nadmierność należy oceniać wedle indywidualnych właściwości, w tym aktualnego

stanu zdrowia pracownika. Przykładem takiego rozumienia nadmiernego wysiłku

mogą być rozważania Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 9 lipca 1991 r., II

PRN 30/91 (Przegląd Sądowy 1992, Nr 7-8), według których nadmierny wysiłek fi-

zyczny nie jest pojęciem abstrakcyjnym, które odnosi się do jakiegoś bliżej nie spre-

cyzowanego stopnia ogólnej odporności organizmu ludzkiego, lecz musi być odno-

szone do konkretnych możliwości psychicznych i fizycznych pracownika. Podobnie

należy ocenić, i nie jest to w judykaturze kwestionowane, jako przyczynę zewnętrzną,

dopuszczenie do pracy pracownika dotkniętego schorzeniem samoistnym, które w

danym dniu czyniło go niezdolnym do pracy. Nawet w przypadku, gdy pracownik, w

świetle zaświadczenia lekarskiego, był zdolny do wykonywania pracy, to

dopuszczenie przez pracodawcę takiego pracownika do pracy na podstawie –

obiektywnie błędnego – zaświadczenia lekarskiego może stanowić zewnętrzną przy-

4

czynę wypadku (tak w jeszcze nieopublikowanych wyrokach Sądu Najwyższego z

dnia 18 sierpnia i 23 listopada 1999 r., II UKN 89/99 i II UKN 208/99).

W tej sytuacji, gdy zdarzenie miało miejsce w niespełna tydzień od dnia po-

wrotu wnioskodawcy do pracy po 9 miesięcznej niezdolności do pracy, jego (zdarze-

nia) kwalifikowanie jako wypadku przy pracy, nie może budzić wątpliwości szczegól-

nie przy ustaleniu, że osłabiony osteoporozą (chorobą samoistną) kręgosłup wnios-

kodawcy był podatny na złamanie. Nie jest wątpliwe, że wnioskodawca został zali-

czony do III grupy inwalidów, przy czym w świetle opinii biegłych, jest to wynikiem

narastających schorzeń kręgosłupa o charakterze samoistnym. Nawet nie kwestio-

nując tej oceny, należy zauważyć, że pogorszenie stanu zdrowia, także w ramach tej

samej grupy inwalidzkiej może stanowić podstawę do przyznania świadczenia.

Gdyby więc okazało się, że stan zdrowia wnioskodawcy po wypadkowym złamaniu

kręgosłupa nasilił dotychczasowe dolegliwości, ograniczając – także przejściowo

(czasowo) – zachowaną dotąd zdolność do pracy, istniałaby podstawa do przyznania

dochodzonego świadczenia. Samo złamanie kręgosłupa (kręgu L2) może nie powo-

dować niezdolności do pracy, ale nałożone na istniejące dolegliwości, może je nasilić

w stopniu ograniczającym dotychczasową zdolność do pracy, co dawałoby podstawę

do przyznania stosownej renty, która w takim przypadku miałaby charakter wypad-

kowy w rozumieniu art. 18 ustawy wypadkowej. Gdy więc okoliczność ta nie została

należycie wyjaśniona, z naruszeniem art. 233 § 1 KPC, kasacja wnioskująca uchyle-

nie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponowne-

go rozpoznania jest uzasadniona.

Z tych względów na podstawie art. 39313

§ 1 KPC orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono w myśl art. 108 § 2 w związku z art. 39319

KPC.

========================================